Σε ένα μοντέλο όπου η επιλογή των υποθέσεων προς έλεγχο θα βασίζεται ολοένα και περισσότερο σε δεδομένα που ήδη υπάρχουν για κάθε φορολογούμενο περνά από σήμερα (24.8.2026) η Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ). Με την ένταξη AI, Big Data και σύγχρονων εργαλείων ανάλυσης κινδύνου στον πυρήνα της ψηφιακής της λειτουργίας, η φορολογική διοίκηση επιχειρεί μια ουσιαστική στροφή: από τον «εκ των υστέρων» έλεγχο, σε μια πιο προληπτική, στοχευμένη και τεκμηριωμένη διαδικασία, όπου οι αλγόριθμοι και οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις θα δείχνουν νωρίτερα πού υπάρχει αυξημένη πιθανότητα φορολογικής απόκλισης.
Η αλλαγή δεν περιορίζεται σε μια απλή «προσθήκη» τεχνητής νοημοσύνης σε μεμονωμένες εφαρμογές. Στόχος είναι η αξιοποίηση μιας ενιαίας εικόνας που προκύπτει από το myDATA και τα υπόλοιπα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ, ώστε ο ελεγκτικός μηχανισμός να εντοπίζει εγκαίρως ασυνήθιστες συναλλαγές, αποκλίσεις από τη συνήθη συμπεριφορά και μοτίβα που συνδέονται με αυξημένο φορολογικό κίνδυνο. Με αυτόν τον τρόπο, η επιλογή των υποθέσεων γίνεται περισσότερο «δεδομενοκεντρική» και λιγότερο εξαρτημένη από γενικούς κανόνες ή τυχαίες δειγματοληψίες.
Νέα Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Υπηρεσιών και Συστημάτων: ο «κόμβος» των δεδομένων
Από σήμερα τίθεται σε λειτουργία η νέα Γενική Διεύθυνση Ψηφιακών Υπηρεσιών και Συστημάτων, η οποία αντικαθιστά τη Γενική Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. Η οργανωτική αυτή μεταβολή είχε αποφασιστεί από τον Ιούνιο, με ημερομηνία εφαρμογής την 24η Αυγούστου, και συγκεντρώνει σε μία ενιαία δομή τις ψηφιακές υπηρεσίες, τα πληροφοριακά συστήματα, τα δεδομένα και τις τεχνολογικές υποδομές.
Η συγκέντρωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί «δένει» την τεχνολογία με τη λειτουργία των ελέγχων: αντί να λειτουργούν απομονωμένα συστήματα και ροές δεδομένων, δημιουργείται ένα πλαίσιο όπου οι πληροφορίες μπορούν να συνδυάζονται, να αξιολογούνται και να μετατρέπονται σε σήματα κινδύνου. Πρόκειται για μετάβαση από τη λογική του ελέγχου αφού εμφανιστεί το πρόβλημα, σε ένα σύστημα που υποδεικνύει εκ των προτέρων πού είναι πιθανότερο να υπάρχει παράβαση, ασυνέπεια ή «γκρίζα» συναλλακτική συμπεριφορά.
Πώς αξιοποιείται το myDATA στους φορολογικούς ελέγχους
Στη νέα αρχιτεκτονική, ιδιαίτερο βάρος αποκτά το myDATA. Τα ηλεκτρονικά βιβλία δίνουν στην ΑΑΔΕ πιο συνεχή εικόνα για έσοδα, έξοδα και συναλλαγές επιχειρήσεων και επαγγελματιών, δημιουργώντας ένα πεδίο όπου οι διασταυρώσεις μπορούν να γίνονται πιο συστηματικά και με μεγαλύτερη ακρίβεια.
Η βασική καινοτομία είναι ότι τα δεδομένα του myDATA δεν θα εξετάζονται μόνο αυτοτελώς, αλλά και σε συνδυασμό με πληροφορίες από διαφορετικές βάσεις. Έτσι, μπορούν να αναζητηθούν ασυμφωνίες και μοτίβα που δύσκολα εντοπίζονται με έναν κλασικό, «χειροκίνητο» έλεγχο. Μεταξύ των δυνατοτήτων που εντάσσονται στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται:
– Διασταυρώσεις στοιχείων του myDATA με άλλα διαθέσιμα δεδομένα της φορολογικής διοίκησης, ώστε να προκύπτει πιο καθαρή εικόνα για τη συνέπεια δηλώσεων και παραστατικών.
– Δημιουργία προφίλ φορολογικής συμπεριφοράς, με βάση τη συνολική εικόνα της επιχείρησης ή του επαγγελματία και όχι μια μεμονωμένη περίοδο.
– Αξιοποίηση ιστορικών δεδομένων παραβατικότητας ανά κλάδο και γεωγραφική περιοχή, ώστε να ενισχύεται η ανάλυση κινδύνου και να προκύπτουν πιο ρεαλιστικά μοντέλα εντοπισμού αποκλίσεων.
Αυτό σημαίνει, στην πράξη, ότι μια επιχείρηση δεν θα αξιολογείται μόνο από μια δήλωση ή ένα συγκεκριμένο παραστατικό. Η εικόνα μπορεί να σχηματίζεται από τη σχέση δηλωμένων εσόδων και εξόδων, από τη συμπεριφορά προηγούμενων ετών, από τις συναλλαγές που έχουν περάσει στα ηλεκτρονικά βιβλία, αλλά και από επιμέρους δείκτες που «δείχνουν» εάν κάτι ξεφεύγει από την αναμενόμενη οικονομική δραστηριότητα ενός αντίστοιχου προφίλ.
Από τους μαζικούς στους στοχευμένους ελέγχους με AI και Big Data
Η μεγαλύτερη αλλαγή αποτυπώνεται στον τρόπο με τον οποίο θα δημιουργούνται πλέον οι λίστες ελέγχου. Αντί η επιλογή να στηρίζεται κυρίως σε γενικά κριτήρια ή σε ευρήματα που εμφανίζονται εκ των υστέρων, τα ψηφιακά εργαλεία θα μπορούν να βαθμολογούν τον κίνδυνο, να ιεραρχούν περιπτώσεις και να αναδεικνύουν υποθέσεις που αποκλίνουν από τη συνήθη οικονομική συμπεριφορά.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η αναζήτηση ύποπτων συναλλαγών, ο εντοπισμός δραστηριότητας από πρόσωπα που δεν έχουν δηλώσει σωστά την επαγγελματική τους κατάσταση, καθώς και η ανάλυση οφειλετών και η αποτύπωση τάσεων παραβατικότητας σε βάθος χρόνου. Με Big Data analytics και εργαλεία risk analysis, η ΑΑΔΕ στοχεύει στην πρόβλεψη κινδύνων, στην καλύτερη στόχευση των ελέγχων και, τελικά, στην αύξηση της φορολογικής συμμόρφωσης.
Η ψηφιακή μετάβαση δεν αφορά μόνο τους ελέγχους
Η νέα Γενική Διεύθυνση δεν περιορίζεται στο κομμάτι των ελέγχων. Η ΑΑΔΕ σχεδιάζει να αξιοποιήσει τις ίδιες τεχνολογικές υποδομές και για περισσότερες πλήρως ψηφιακές υπηρεσίες, ταχύτερες συναλλαγές με πολίτες και επιχειρήσεις και μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα με άλλους φορείς του Δημοσίου. Παράλληλα, το οργανωτικό μοντέλο περιλαμβάνει ισχυρότερη προστασία των πληροφοριακών συστημάτων και των δεδομένων, στοιχείο κρίσιμο όσο αυξάνεται ο όγκος και η αξία της πληροφορίας που αξιοποιείται επιχειρησιακά.
Συνολικά, η σημερινή μετάβαση σηματοδοτεί μια νέα εποχή για τη φορολογική διοίκηση: με AI, Big Data και πιο έξυπνη χρήση του myDATA, οι έλεγχοι γίνονται πιο στοχευμένοι, πιο προληπτικοί και πιο αποτελεσματικοί. Η επιλογή των υποθέσεων παύει να είναι μια διαδικασία που «τρέχει» πίσω από τα γεγονότα και μετατρέπεται σε ένα σύστημα έγκαιρου εντοπισμού κινδύνων, όπου τα δεδομένα οδηγούν τις αποφάσεις και καθορίζουν τις προτεραιότητες.
