Οι ένοπλες δυνάμεις της Αυστραλίας και της Παπούα Νέας Γουινέας θα ενσωματωθούν στο πλαίσιο μιας νέας συμφωνίας ασφάλειας που θα υπογραφεί αυτή την εβδομάδα, δήλωσε τη Δευτέρα (15/9) ο Αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι (Anthony Albanese), την ώρα που η κυβέρνησή του προσπαθεί να περιορίσει την αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στην περιοχή.
Ο Αλμπανέζι είπε ότι ο ίδιος και ο Παπουανός ομόλογός του, Τζέιμς Μαράπε (James Marape), θα υπογράψουν το σύμφωνο την Τετάρτη (17/9), μία μέρα μετά τον εορτασμό της 50ής επετείου ανεξαρτησίας της νησιωτικής χώρας του Ειρηνικού από την Αυστραλία.
Στις εκδηλώσεις στην πρωτεύουσα Πορτ Μόρεσμπι θα παραστεί και ο Αμερικανός αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών Κρίστοφερ Λάντο (Christopher Landau).
Αμοιβαία άμυνα και κοινή στρατιωτική υπηρεσία
«Πρόκειται για μια πολύ σημαντική αναβάθμιση στη σχέση άμυνας που έχουμε», δήλωσε ο Αλμπανέζι στο αυστραλιανό δίκτυο ABC, στο Περθ της Δυτικής Αυστραλίας, πριν αναχωρήσει για τον κοντινότερο γείτονα της χώρας του.
«Προβλέπει αμοιβαία άμυνα, που σημαίνει ότι θα παρέχουμε στήριξη ο ένας στον άλλον, καθώς και ενσωμάτωση της διαλειτουργικότητας των μέσων και των αντίστοιχων ενόπλων δυνάμεών μας», πρόσθεσε.
Με πληθυσμό που εκτιμάται σχεδόν στα 12 εκατομμύρια, η Παπούα Νέα Γουινέα είναι το πιο πολυπληθές κράτος του Νοτίου Ειρηνικού μετά την Αυστραλία, η οποία έχει 27 εκατομμύρια κατοίκους.
Η συμφωνία θα επιτρέπει στους πολίτες των δύο χωρών να υπηρετούν και στους δύο στρατούς. Η Αυστραλία θα προσφέρει την αυστραλιανή υπηκοότητα ως κίνητρο για τους Παπουανούς που θα κατατάσσονται στις αυστραλιανές ένοπλες δυνάμεις.
Μέχρι τώρα η Αυστραλία δέχεται στρατεύσιμους μόνο από τους εταίρους της στη συμμαχία ανταλλαγής πληροφοριών Five Eyes (Ηνωμένες Πολιτείες, Βρετανία, Καναδάς και Νέα Ζηλανδία).
Από το 2019, τρία νησιωτικά κράτη του Ειρηνικού έχουν μετατοπιστεί διπλωματικά από την Ταϊβάν προς το Πεκίνο, καθώς η κινεζική επιρροή στην περιοχή ενισχύεται. Οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους ανησυχούν ιδιαίτερα για τον ρόλο της Κίνας στην ασφάλεια, μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης αστυνομικών σε Φίτζι, Κιριμπάτι, Σαμόα, Νήσους Σολομώντα και Βανουάτου.
Καθυστερήσεις και αντιδράσεις στις συμφωνίες
Η Αυστραλία και η Παπούα Νέα Γουινέα είχαν υπογράψει το 2023 μια συμφωνία ασφάλειας που διεύρυνε τη στρατιωτική τους συνεργασία και ενίσχυσε τη θέση της Αυστραλίας ως κύριου εταίρου ασφάλειας στην περιοχή.
Ωστόσο, η επικύρωση καθυστέρησε έξι μήνες, μετά τη σύναψη ξεχωριστής συμφωνίας ασφάλειας ανάμεσα στις ΗΠΑ και την κυβέρνηση του Μαράπε, που προκάλεσε διαδηλώσεις στην Παπούα Νέα Γουινέα τον Μάιο του 2023, λόγω φόβων ότι η αμερικανική συμφωνία υπονόμευε την εθνική κυριαρχία.
Ο Όλιβερ Νομπετάου (Oliver Nobetau), διευθυντής του έργου Australia–Papua New Guinea Network στο ινστιτούτο διεθνών σχέσεων Lowy Institute με έδρα το Σίδνεϊ, είπε ότι τυχόν διατυπώσεις περί «αποκλειστικότητας» της συνεργασίας στο νέο σύμφωνο θα έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Πολλές χώρες του Ειρηνικού αποφεύγουν να πάρουν ξεκάθαρη θέση στον στρατηγικό ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας.
«Αν υπάρξει κάποια διατύπωση που να ορίζει την Αυστραλία ως τον εταίρο ασφάλειας επιλογής για την Παπούα Νέα Γουινέα, αυτό θα είναι μεγάλη επιτυχία για την Αυστραλία», είπε ο Νομπετάου.
«Γνωρίζουμε ότι οι χώρες του Ειρηνικού, και ιδιαίτερα η Παπούα Νέα Γουινέα, είναι πολύ αυστηρές ως προς την προστασία της κυριαρχίας τους, που σημαίνει αποφυγή γλώσσας που αποκλείει συνεργασίες με τρίτους», πρόσθεσε.
Δυσκολίες με το Βανουάτου – Επόμενα βήματα
Ο Αλμπανέζι είχε επιδιώξει την περασμένη εβδομάδα να υπογράψει συμφωνία ασφάλειας και οικονομίας με το Βανουάτου (Vanuatu), αλλά ανησυχίες εντός της κυβέρνησης της χώρας για το πώς αυτό θα επηρέαζε τη δυνατότητα χρηματοδότησης έργων υποδομών από την Κίνα ανέβαλαν τις διαπραγματεύσεις.
Ο Αυστραλός υπουργός Άμυνας Ρίτσαρντ Μαρλς (Richard Marles) είπε ότι το νέο διμερές σύμφωνο θα αντικαταστήσει μια συμφωνία του 1977 με την τότε νεοσύστατη ανεξάρτητη Παπούα Νέα Γουινέα.
«Πρόκειται για μια συμφωνία μετεξέλιξης μεταξύ μας και της Παπούα Νέας Γουινέας», είπε ο Μαρλς.
Η Αυστραλία, πρόσθεσε, θα συνεχίσει να συζητά με τα Φίτζι και την Τόνγκα για την περαιτέρω ενίσχυση της διμερούς στρατιωτικής συνεργασίας.
