Παρά τις γεωπολιτικές εντάσεις, τους εμπορικούς περιορισμούς και τη γενικότερη επιβράδυνση του παγκόσμιου εμπορίου, οι ελληνικές εξαγωγές εξακολουθούν να βρίσκουν στα τρόφιμα τον πιο σταθερό και αποδοτικό τους σύμμαχο. Την ώρα που ο συνολικός ρυθμός αύξησης των ελληνικών εξαγωγών περιορίστηκε σε μόλις 0,2% σε πραγματικούς όρους, ο κλάδος των τροφίμων κατάφερε όχι μόνο να αντέξει, αλλά και να δώσει καθαρά θετικό πρόσημο στην εικόνα της εξωστρέφειας της χώρας.
Σύμφωνα με το νέο τεύχος «Τάσεις του Επιχειρείν» της Διεύθυνσης Οικονομικής Ανάλυσης της Εθνικής Τράπεζας, τρία προϊόντα ξεχώρισαν ως οι βασικοί πρωταγωνιστές της ανόδου των εξαγωγών τροφίμων στο πρώτο πεντάμηνο του 2026: το γιαούρτι, τα ακτινίδια και οι φράουλες.
Η συμβολή τους ήταν καθοριστική. Τα τρόφιμα πρόσθεσαν +1,8 ποσοστιαίες μονάδες στη συνολική μεταβολή των εξαγωγών, αντισταθμίζοντας απώλειες σε κλάδους που παραδοσιακά έχουν ισχυρή παρουσία, όπως τα ορυκτά, τα υφάσματα και ακόμη και το ελαιόλαδο. Με άλλα λόγια, όταν άλλοι τομείς πιέζονται από τιμές, ζήτηση ή ανταγωνισμό, τα ελληνικά τρόφιμα κρατούν την «άμυνα» και ταυτόχρονα ανοίγουν δρόμο για νέα ανάπτυξη.
Αυτά τα τρία τρόφιμα είναι οι 3 μεγαλύτερες ελληνικές εξαγωγές
Το εντυπωσιακό στοιχείο δεν είναι μόνο ότι γιαούρτι, ακτινίδια και φράουλες αυξάνουν τις πωλήσεις τους στο εξωτερικό. Είναι ότι το κάνουν με διαφορετικές στρατηγικές, σε διαφορετικές γεωγραφίες, και με προοπτική να ενισχύσουν όχι απλώς τον όγκο, αλλά και την εμπορική αξία των ελληνικών εξαγωγών.
Αυτή η διαφοροποίηση μειώνει τον κίνδυνο εξάρτησης από μία μόνο αγορά ή έναν μόνο «δρόμο» διανομής, κάτι ιδιαίτερα κρίσιμο σε περιόδους αβεβαιότητας.
Τα τρόφιμα ως μοχλός εξωστρέφειας και ανταγωνιστικότητας
Η ανάλυση της Εθνικής Τράπεζας δείχνει ότι η Ελλάδα συνεχίζει να ισχυροποιεί τη θέση της στις ευρωπαϊκές αγορές, αυξάνοντας ή διατηρώντας μερίδια στους περισσότερους κλάδους και στις περισσότερες γεωγραφικές ζώνες. Είναι χαρακτηριστικό ότι το συνολικό μερίδιο της χώρας στις ευρωπαϊκές εξαγωγές ανέβηκε στο 0,59%, από 0,56% έναν χρόνο πριν. Η μεταβολή αυτή μπορεί να φαίνεται μικρή αριθμητικά, αλλά σε μια ώριμη και ανταγωνιστική αγορά όπως η ευρωπαϊκή αποτελεί σαφές σημάδι βελτίωσης της ανταγωνιστικότητας.
Σε αυτό το πλαίσιο, τα τρόφιμα λειτουργούν ως «ασφαλές χαρτί»: βασίζονται στην ποιότητα, στην αναγνωρισιμότητα, στη σταθερή ζήτηση και—σε αρκετές περιπτώσεις—στη δυνατότητα διαφοροποίησης μέσω προέλευσης, πιστοποιήσεων και brand.
Το ελληνικό γιαούρτι διατηρεί το πλεονέκτημά του
Το ελληνικό γιαούρτι ακολουθεί μια στρατηγική εμβάθυνσης στις ώριμες αγορές της Δυτικής και της Νότιας Ευρώπης. Πρόκειται για αγορές απαιτητικές, με καταναλωτές που συγκρίνουν, δοκιμάζουν και επιβραβεύουν την ποιότητα, άρα και ιδανικές για προϊόντα με υψηλή προστιθέμενη αξία.
Μέσα στην τελευταία εξαετία, ο όγκος των εξαγωγών ελληνικού γιαουρτιού υπερτριπλασιάστηκε, ενώ το μερίδιό του στις ευρωπαϊκές εξαγωγές αυξήθηκε από 7% σε 20%—μια άνοδος που δείχνει ότι δεν πρόκειται για συγκυριακό «κύμα», αλλά για εδραιωμένη μετατόπιση υπέρ της Ελλάδας.
Ταυτόχρονα, το προϊόν διατηρεί πλεονέκτημα τιμής περίπου 30% έναντι των ευρωπαϊκών ανταγωνιστών. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία: επιβεβαιώνει ότι μπορεί να αυξάνει τις πωλήσεις του χωρίς να «φθηναίνει» την αξία του, κάτι που αποτελεί βασικό δείκτη υγιούς εξαγωγικής ανάπτυξης.
Τα ακτινίδια ανοίγουν νέες αγορές και μειώνουν την εξάρτηση
Σε αντίθεση με το γιαούρτι, τα ελληνικά ακτινίδια ακολουθούν πιο εξωστρεφή γεωγραφική στρατηγική: διευρύνουν σταθερά την παρουσία τους σε περισσότερες αγορές και μειώνουν την εξάρτηση από παραδοσιακούς εμπορικούς κόμβους, όπως η Ιταλία. Αυτό σημαίνει ότι χτίζουν πιο άμεσες εμπορικές σχέσεις και ενισχύουν την ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Το ελληνικό μερίδιο στις ευρωπαϊκές εξαγωγές ακτινιδίων αυξήθηκε στο 30%, από 24% το 2019—μια ισχυρή επίδοση για προϊόν όπου ο ανταγωνισμός είναι έντονος και η εποχικότητα καθοριστική. Η επόμενη πρόκληση, όπως επισημαίνει η έκθεση, είναι να ενισχυθεί περαιτέρω η εμπορική αξία του προϊόντος, όχι μόνο οι ποσότητες. Με άλλα λόγια, να «ανέβει κατηγορία» μέσω καλύτερης τυποποίησης, branding, σταθερής ποιότητας και στόχευσης σε κανάλια που πληρώνουν premium.
Η ελληνική φράουλα κερδίζει έδαφος με καλύτερες τιμές
Η ελληνική φράουλα συνδυάζει δύο κρίσιμα στοιχεία: αύξηση μεριδίων και σταδιακή βελτίωση της τιμολογιακής της θέσης. Το μερίδιό της στην Ανατολική Ευρώπη διπλασιάστηκε, ενώ καταγράφεται σημαντική πρόοδος και στις αγορές της Δυτικής Ευρώπης, όπου οι προδιαγραφές είναι αυστηρές και η «μάχη» κρίνεται συχνά στη συνέπεια παράδοσης και στην ομοιομορφία του προϊόντος.
Ιδιαίτερα εντυπωσιακή είναι η παρουσία της στη Γερμανία: η ελληνική φράουλα έχει κατακτήσει μερίδιο 21% έναντι των ευρωπαίων ανταγωνιστών. Το στοιχείο αυτό δημιουργεί προϋποθέσεις για περαιτέρω ανάπτυξη, όχι μόνο με περισσότερες αποστολές, αλλά και με ισχυρότερη θέση στα ράφια, καλύτερους όρους συνεργασίας και μεγαλύτερη αναγνωρισιμότητα προέλευσης.
