Η αύξηση του πληθυσμού των φυλακών στην Ευρώπη προκαλεί σοβαρές ανησυχίες, με στοιχεία που αποκαλύπτουν υπερπλήρωση και μια ανησυχητική αύξηση στους ηλικιωμένους κρατούμενους.
Τα Ετήσια Σωφρονιστικά Στατιστικά Στοιχεία 2025 (SPACE I), που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το Συμβούλιο της Ευρώπης, περιγράφουν μια ζοφερή κατάσταση, με την Ελλάδα να παραμένει σε πολλές «κόκκινες λίστες».
Υπερπλήρωση στις ελληνικές φυλακές
Η Ελλάδα διανύει μια περίοδο σοβαρής υπερπλήρωσης στις φυλακές, με τον ρυθμό φυλάκισης να ανέρχεται σε 111 κρατούμενους ανά 100.000 κατοίκους, ελαφρώς πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο που είναι 110.
Αν και η χώρα μας τοποθετείται κοντά σε κράτη όπως η Πορτογαλία (115) και η Γαλλία (119), η ανησυχία αυξάνεται όταν παρατηρεί κανείς τον ρυθμό αύξησης του αριθμού των κρατουμένων.
Μόλις σε ένα έτος, από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιανουάριο του 2025, ο ρυθμός φυλάκισης στην Ελλάδα αυξήθηκε κατά 14%, καθιστώντας την πέμπτη στη σχετική κατάταξη στην Ευρώπη, πίσω από την Τουρκία (+29%) και το Μαυροβούνιο (+22%).
Αξιοσημείωτο είναι ότι οι ελληνικές φυλακές αναφέρουν 108 κρατούμενους ανά 100 διαθέσιμες θέσεις, εντάσσοντας την Ελλάδα στην κατηγορία της μέτριας υπερπλήρωσης.
Η κατηγορία της «σοβαρής υπερπλήρωσης» αφορά εννέα χώρες, ορίζεται σε πάνω από 112 κρατούμενους ανά 100 θέσεις.
Αλλοδαποί κρατούμενοι: Μια σκληρή πραγματικότητα
Ένα από τα πιο ανησυχητικά στοιχεία της έκθεσης είναι το ποσοστό των αλλοδαπών κρατούμενων στην Ελλάδα. Σχεδόν το 52% των κρατούμενων είναι μη Έλληνες υπήκοοι, ποσοστό που βρίσκεται σε υψηλές θέσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Συγκρίνεται με χώρες όπως η Σλοβενία (52%), και βρίσκεται μόλις κάτω από το Λουξεμβούργο (78%). Αυτά τα στοιχεία δείχνουν την πίεση της μετανάστευσης και την γεωγραφική θέση της Ελλάδας ως πύλης εισόδου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γήρανση των κρατουμένων
Μια άλλη ανησυχητική διάσταση που καταγράφεται στην έκθεση είναι η γήρανση του πληθυσμού των φυλακισμένων. Ο μέσος όρος ηλικίας των κρατουμένων είναι 39 ετών, ενώ το ποσοστό αυτών που είναι άνω των 65 ετών αυξήθηκε από 2,5% το 2020 σε 2,9% το 2025.
Στην Ελλάδα, το ποσοστό των κρατουμένων ηλικίας 65 ετών και άνω φτάνει το 3,5%, το οποίο είναι υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η κατάσταση της προφυλάκισης στην Ελλάδα
Μια πιο θετική πτυχή των στοιχείων είναι η χρήση της προφυλάκισης. Το 25% των κρατουμένων στην Ελλάδα βρίσκεται σε καθεστώς προφυλάκισης, κάτι που είναι ελαφρώς κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 26%.
Αυτό δείχνει ότι υπάρχει κάποια πρόοδος στην αντιμετώπιση της κρατικής υπευθυνότητας.
Ευρωπαϊκή διάσταση του προβλήματος
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η κατάσταση είναι εξίσου ανησυχητική. Στις 31 Ιανουαρίου 2025, ο συνολικός αριθμός των κρατουμένων ανήλθε σε 1.107.921 σε 51 σωφρονιστικές διοικήσεις.
Ο αριθμός των διοικήσεων με σοβαρή υπερπλήρωση έχει αυξηθεί από έξι σε εννέα σε μόλις ένα χρόνο. Στην κορυφή των ρυθμών φυλάκισης παραμένει η Τουρκία, που αντιμετωπίζει την πιο σοβαρή κατάσταση.
Ανησυχητική αύξηση των γυναικών κρατουμένων
Για πρώτη φορά, η έκθεση αποκαλύπτει αξιοσημείωτη αύξηση του ποσοστού γυναικών στις φυλακές, φτάνοντας το 5,2% του συνόλου των κρατουμένων, αύξηση από το 4,8% το προηγούμενο έτος.
Αυτή η τάση συνδέεται πιθανόν με αλλαγές στις πολιτικές επιβολής ποινών και τις εγκληματικές συμπεριφορές.
