Πρώτα απ όλα να ξεκινήσουμε λέγοντας ότι αυτή η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο με μεγάλη γεωπολιτική αβεβαιότητα και αστάθεια. Σας θυμίζω ότι έχουμε έναν πόλεμο στην Ουκρανία, ο οποίος δυστυχώς ακόμα μαίνεται και μια νέα κρίση στη Μέση Ανατολή, η οποία ναι μεν έχει ηρεμήσει, αλλά αντιλαμβάνεστε και εσείς, τα προβλήματα παραμένουν. Άρα λοιπόν, έρχονται σήμερα οι σύμμαχοι στην Άγκυρα, σήμερα και αύριο, για δύο ουσιαστικά αντικείμενα συζήτησης. Πρώτα απ όλα να αξιολογήσουν το κατά πόσο οι χώρες της Συμμαχίας έχουν υλοποιήσει τη δέσμευση. Όπως είπατε και νωρίτερα, για να πετύχουμε τον στόχο του 5% στις αμυντικές δαπάνες ως προς το ΑΕΠ έως το 2035. Και από την άλλη να συζητήσουμε για τη συλλογική άμυνα. Και εδώ η Ελλάδα προσέρχεται με από θέση ισχύος. Οι λόγοι είναι σαφείς. Πρώτα απ όλα είμαστε ένας αξιόπιστος σύμμαχος και εταίρος. Είμαστε μια δύναμη που επιδεικνύει σταθερότητα και συνέπεια σε κάθε μείζονα κρίση η οποία ανακύπτει στην περιοχή μας. Ταυτόχρονα, είμαστε στην πρώτη πεντάδα των χωρών που πιάνουμε τον στόχο του 5%. Θυμίζω ότι η Ελλάδα αυτή τη στιγμή έχει αμυντικές δαπάνες στο 3,6% συν 1,1% επιπλέον. Ο στόχος που είναι οι χαλαρές δαπάνες, όπως λέμε, δηλαδή δαπάνες για ασφάλεια και ανθεκτικότητα. Και ταυτόχρονα σας θυμίζω ότι η Ελλάδα έχει υποδειγματική θωράκιση των ενόπλων δυνάμεών της, διαθέτοντας σήμερα είναι από τους χειρότερους στρατούς στη Συμμαχία. Άρα καταλαβαίνετε λοιπόν ότι ο πρωθυπουργός μεταβαίνει στην Άγκυρα με πολύ ισχυρά επιχειρήματα και ισχυρές θέσεις που απορρέουν από την ενίσχυση της γεωπολιτικής θέσης της χώρας μας στο παγκόσμιο στερέωμα.
Εμείς πηγαίνουμε για τη μεγάλη εικόνα και έχουμε μια ξεκάθαρη θέση και ελάτε ότι αυτό το οποίο πρέπει να κουβεντιάσουν οι σύμμαχοι είναι η συλλογική ευρωπαϊκή άμυνα. Πρέπει να πάψει να είναι ταμπού η ανάγκη για κοινή ευρωπαϊκή άμυνα, ειδικά την περίοδο αυτή που όπως σας είπα νωρίτερα, έχουμε μεγάλες γεωπολιτικές ανακατατάξεις. Άρα λοιπόν, αυτό είναι το μείζον διακύβευμα για την Ελλάδα. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι χρειαζόμαστε έναν ευρωπαϊκό βραχίονα άμυνας, ο οποίος προσέξτε, δεν θα λειτουργεί ανταγωνιστικά, αλλά συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ και αυτό είναι νομίζω ένα θέμα στο οποίο ομονοούν πολλοί Ευρωπαίοι εταίροι. Άλλωστε σας θυμίζω ότι η κουβέντα αυτή έχει ξεκινήσει και στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εδώ και πολύ καιρό, με την έννοια της ατομικής αυτονομίας, όπως την έχει παρουσιάσει ο πρωθυπουργός με τον Μακρόν πριν από πολύ καιρό και θεωρώ ότι σιγά σιγά αυξάνεται ο αριθμός των ευρωπαϊκών χωρών που ασπάζονται τη θέση αυτή. Ότι πρέπει λοιπόν γρήγορα να προχωρήσουμε σε έναν ευρωπαϊκό αμυντικό βραχίονα. Αυτό είναι το ελληνικό επιχείρημα, το οποίο, όπως σας είπα, γνωρίζει ευρεία, τυγχάνει ευρείας στήριξης γύρω από το οποίο η Ελλάδα χτίζει αυτή τη στιγμή ακόμη πιο ισχυρές συμμαχίες με τους εταίρους και συμμάχους της.
εμείς Δεν ετεροκαθοριζόμαστε ούτε προσδιορίζει την εξωτερική πολιτική μας σε σχέση με τρίτους. Το τι κάνει η Αμερική με την Τουρκία είναι ένα άλλο ζήτημα. Προφανώς το ελέφαντας στο δωμάτιο είναι τα F-35, γιατί αυτή είναι η συζήτηση η οποία έχει ουσιαστικά ξεκινήσει εκ νέου το προηγούμενο διάστημα και θέλω σε να είμαι σαφής. Η Τουρκία δεν μπορεί να αποκτήσει αμυντικό υλικό από τις Ηνωμένες Πολιτείες εάν δεν συγκατατεθεί το Κογκρέσο. Δηλαδή χωρίς αλλαγή του νόμου περί κυρώσεων. Κάσα που είχε ψηφιστεί, σας θυμίζω, επί πρώτης προεδρίας Τραμπ, στην προηγούμενη δηλαδή θητεία του Αμερικανού προέδρου, η Τουρκία δεν μπορεί ν αποκτήσει αμυντικό υλικό, άρα δεν μπορεί ν αποκτήσει και F-35. Αυτό λοιπόν είναι ξεκάθαρο. Χρειάζεται αλλαγή του νόμου από το Κογκρέσο. Αν υπολογίσουμε αυτή τη στιγμή την κατάσταση στα δύο σώματα του Κογκρέσου, δηλαδή στη Βουλή και τη Γερουσία, δεν βλέπω ότι είναι πολύ εύκολο ούτε ευθύγραμμο ν αλλάξει αυτή η ισορροπία. Από κει και πέρα όμως, παρακολουθούμε τις εξελίξεις στενά και γνωρίζετε ότι το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών δεν εκπλήσσεται. Αντίθετα, γνωρίζει, ξέρει και είναι πάντοτε έτοιμο να αντιδράσει με τον προσήκοντα τρόπο όταν αυτό χρειαστεί.
Κατά την αμερικανική προσέγγιση, οι κινητήρες αεροσκαφών δεν θεωρούνται αυστηρό αμυντικό υλικό, δηλαδή δεν θεωρούνται πολεμικό υλικό με την αυστηρή έννοια του όρου. Επομένως, θεωρούν ότι δεν υπάγονται στις κυρώσεις του νόμου Κατσέλη. Αν υποθέσουμε λοιπόν ότι θα προχωρήσει η συζήτηση για τους κινητήρες, μιλάμε για τις τουρκικές ανάγκες που θέλουν περίπου 70 80 κινητήρες, για τα αν τα μαχητικά, το οποίο ουσιαστικά είναι σε δοκιμαστικό στάδιο. Ακόμα θέλουμε να είμαστε ακριβείς. Πρόκειται για μια δυνητική αγοραπωλησία ύψους 700 εκατομμυρίων δολαρίων. Αν λοιπόν υποθέσουμε ότι αυτή η συζήτηση θα προχωρήσει και οι Τούρκοι θα προχωρήσουν εν πάση περιπτώσει ένα βήμα μπροστά μήπως και αποκτήσουν κινητήρες για τα κάν το επόμενο διάστημα. Εδώ υπάρχει πάλι στο Κογκρέσο μια άλλη διαδικασία. Ναι μεν δεν υπάγονται οι κινητήρες στις κυρώσεις του νόμου, αλλά όμως υπάρχει ανάγκη για άδεια εξαγωγής. Αν το Κογκρέσο λοιπόν διαφωνήσει με την εξαγωγή κινητήρων στη Τουρκία, τότε χρειάζεται να συμφωνήσουν τα δύο σώματα από κοινού και να ζητήσουν αναστολή της διαδικασίας. Εάν παρ όλα αυτά, ο Αμερικανός πρόεδρος και η κυβέρνησή του επιμείνουν να προχωρήσει η όποια διαδικασία, η όποια συζήτηση, τότε μπορούν να το κάνουν. Εκτός και αν προσέξτε, το Κογκρέσο έχει χωριστή πλειοψηφία διαφωνίας 2/3. Δηλαδή πρέπει και στα δύο σώματα του Κογκρέσου να έχουμε πλειοψηφία 2/3 για να μπορέσουν να μπλοκάρουν την οποιαδήποτε απόφαση της κυβέρνησης, όπως είναι αυτή για την εξαγωγή κινητήρων. Το λέω αυτό για να καταλάβουν και οι τηλεθεατές μας ότι υπάρχουν δικλείδες ασφαλείας, τα λεγόμενα New Balance στην αμερικανική πολιτική.
Να θυμίσουμε λοιπόν ότι πριν από μερικούς μήνες, όταν έγινε η συζήτηση για το νέο κανονισμό, ο ΥΠΕΞ κ. Γεραπετρίτης κατόρθωσε μέσα από τη διαπραγμάτευση και πέτυχε να εφαρμόσουμε την αρχή της ομοφωνίας, όταν πρόκειται η Ευρωπαϊκή Ένωση να συνάπτει συμφωνίες με τρίτες χώρες, ούτως ώστε να μοχλεύσει πόροι από το πρόγραμμα Erasmus. Για να το πω πάρα πολύ απλά, αν η Τουρκία θέλει να αξιοποιήσει ευρωπαϊκά αμυντικά κονδύλια, ευρωπαϊκά χρήματα για δικούς της σκοπούς σε συνεργασία με μια άλλη ευρωπαϊκή χώρα, τότε απαιτείται ομόφωνη απόφαση των 27 χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό είναι μια σημαντική ελληνική επιτυχία. Σας θυμίζω ότι το αρχικό σχέδιο δεν προέβλεπε την αρχή της ομοφωνίας στις συμφωνίες με τρίτες χώρες για χρήματα από τον ELA. Είναι μια επιτυχία της ελληνικής διπλωματίας, την οποία πιστώνουν τον κ. Γεραπετρίτης προσωπικά. Από εκεί και πέρα, η Τουρκία, πολύ σωστά, όπως είπατε και εσείς, αναφέρατε σωστά νωρίτερα, επιχειρεί να συνάψει απευθείας συμφωνίες με ευρωπαϊκές χώρες, χωρίς βέβαια να υπάρχει η χρήση ευρωπαϊκών χρημάτων. Κάτι τέτοιο, όπως σας είπα, θα απαιτούσε την ομόφωνη, σύμφωνη και την ομόφωνη σύμφωνη γνώμη όλων των όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αν λοιπόν η Τουρκία θέλει να κάνει διμερείς συμφωνίες με άλλες χώρες, αυτό είναι δικό της ζήτημα. Όμως εμείς είμαστε εδώ για να παρακολουθούμε και να σας θυμίσω κάτι. Πολλές φορές έχει ακουστεί και στο παρελθόν ότι η Τουρκία παίρνει από την Αμερική F35. Θυμόσαστε ότι είχε πάρει ο Ερντογάν στον Τραμπ τον περασμένο Σεπτέμβριο; Και τότε όλοι στην Ελλάδα αναλύαμε ότι θα φύγει με γεμάτες σακούλες. Δεν θυμάμαι να έγινε κάτι τέτοιο. Το θυμάστε και εσείς κύριε Μουρελατος, ότι δεν πέτυχε τον στόχο του εκείνο το ταξίδι. Άλλες φορές πάλι συζητάνε ότι η Τουρκία είναι έτοιμη να πάρει αμυντικό υλικό από τη Γαλλία, τη Γερμανία, από διάφορες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή κάτι τέτοιο στον ορίζοντα. Επομένως, θα έλεγα να είμαστε όλοι εγκρατείς και ψύχραιμοι και να περιμένουμε να δούμε τις πραγματικές προθέσεις των γειτόνων μας αλλά και των υπολοίπων χωρών.
Μην έχετε αμφιβολία ότι η Τουρκία προφανώς εδώ και καιρό επιχειρεί να καταστεί πόλος στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας. Όμως εδώ υπάρχουν δύο παρατηρήσεις. Πρώτον, για να μπορέσει η Τουρκία να ενταχθεί σε αυτό που λέμε ευρωπαϊκή τεκτονική ασφαλείας, χρειάζεται η σύμφωνη γνώμη όλων. Και παρατήρηση δεύτερη Τι λέει η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης; Ότι είμαστε ανοικτοί σε συνεργασίες με τρίτες χώρες, εφόσον όλες αυτές οι χώρες που θέλουν να δουλέψουν μαζί μας είναι χώρες που έχουν ίδια φρονήματα, ίδιες πεποιθήσεις. Άρα λοιπόν, για να το πω πάρα πολύ απλά, η Τουρκία για να καταστεί μέρος αυτού που λέμε ευρωπαϊκή Τεκτονική ασφάλεια, η ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας θα πρέπει να είναι ευθυγραμμισμένη με τα προτάγματα ασφάλειας και άμυνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με δεδομένο ότι κατέχει παράνομα το ένα τρίτο της Κυπριακής Δημοκρατίας και έχει σε ισχύ casus belli εναντίον κυρίαρχου ευρωπαϊκού κράτους, καταλαβαίνετε ότι σε γενικές.
