Τον πρώτο μαζικό επιτόπιο έλεγχο για την καταβολή αγροτικών επιδοτήσεων πραγματοποίησε η ΑΑΔΕ στην Κρήτη, εστιάζοντας σε 195 κτηνοτρόφους στην περιοχή του δήμου Μυλοποτάμου, στην ευρύτερη ζώνη των Ζωνιανών. Πρόκειται για μια κίνηση που σηματοδοτεί αλλαγή κλίμακας και μεθοδολογίας στον τρόπο με τον οποίο ελέγχεται, στην πράξη, η ορθότητα των δηλώσεων που συνδέονται με τις αγροτικές επιδοτήσεις και ειδικότερα με την επιλεξιμότητα ζωικού κεφαλαίου.
Για πρώτη φορά διενεργείται έλεγχος τέτοιας έκτασης και συντονισμού, με βασικό στόχο τον εντοπισμό περιπτώσεων όπου δικαιούχοι φέρονται να δημιουργούν τεχνητά τις προϋποθέσεις προκειμένου να λάβουν ενίσχυση. Οι έλεγχοι εντάσσονται στους στόχους του Σχεδίου Δράσης της Ελληνικής Δημοκρατίας σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σαφή κατεύθυνση: μεγαλύτερη διαφάνεια, αποτελεσματικότερη εποπτεία και προστασία των ευρωπαϊκών πόρων.
Τι περιλάμβανε ο μαζικός επιτόπιος έλεγχος στην Κρήτη
Στην επιχείρηση συμμετείχαν συνολικά 58 ελεγκτές της ΑΑΔΕ, οι οποίοι μετακινήθηκαν από διαφορετικές περιοχές της χώρας ώστε να πραγματοποιηθούν ταυτόχρονοι έλεγχοι σε σταβλικές εγκαταστάσεις των δικαιούχων. Η επιλογή των ταυτόχρονων ελέγχων δεν ήταν τυχαία: στόχευε στο να περιοριστούν τα περιθώρια προετοιμασίας που θα μπορούσαν να αλλοιώσουν την πραγματική εικόνα, διασφαλίζοντας ότι τα ευρήματα θα αντικατοπτρίζουν την κατάσταση “επί τόπου”.
Τόσο στον σχεδιασμό όσο και στη διενέργεια της επιχείρησης υπήρξε υποστήριξη από δυνάμεις της Ελληνικής Αστυνομίας στην Κρήτη. Οι αστυνομικές αρχές τέθηκαν σε επιφυλακή, με στόχο να διασφαλιστεί η ομαλή, ασφαλής και απρόσκοπτη διεξαγωγή των ελέγχων. Η συνεργασία αυτή κρίθηκε καθοριστική, ειδικά σε μια διαδικασία που απαιτεί παρουσία σε εγκαταστάσεις, άμεσες καταμετρήσεις και επιτόπια επαλήθευση στοιχείων.
Οι κτηνοτρόφοι ειδοποιήθηκαν λίγες ώρες πριν από τον έλεγχο, ώστε να μπορέσουν να συγκεντρώσουν το ζωικό τους κεφάλαιο και τα απαραίτητα δικαιολογητικά. Αυτή η προειδοποίηση λίγων ωρών λειτούργησε ως πρακτικός συμβιβασμός: από τη μία δίνεται χρόνος για την παρουσίαση ζώων και εγγράφων, από την άλλη παραμένει περιορισμένος ώστε να μειώνεται ο κίνδυνος “σκηνοθετημένης” εικόνας.
Συμμετοχή, ευρήματα και διασταυρώσεις στοιχείων
Από τους 195 κτηνοτρόφους που κλήθηκαν να παρουσιαστούν για έλεγχο, προσήλθαν οι 75, δηλαδή περίπου το 40% του δείγματος. Με άλλα λόγια, 3 στους 5 δεν εμφανίστηκαν. Από όσους προσήλθαν, εντοπίστηκαν παραβάσεις σε 22 περιπτώσεις. Τα ευρήματα αυτά δεν μένουν σε επίπεδο επιτόπιας καταγραφής, αλλά διασταυρώνονται περαιτέρω με τη βοήθεια ειδικού αλγορίθμου, ο οποίος τα αντιπαραβάλλει με τα δεδομένα που είναι καταγεγραμμένα στον server της ΑΑΔΕ.
Η χρήση αλγοριθμικών διασταυρώσεων προσθέτει ένα επιπλέον επίπεδο ελέγχου: δεν εξετάζεται μόνο τι παρουσιάζεται τη στιγμή του ελέγχου, αλλά και το αν ταιριάζει με όσα έχουν δηλωθεί και αποτυπωθεί στα διαθέσιμα πληροφοριακά συστήματα. Ανάλογα με τα τελικά ευρήματα, οι παραβάτες κινδυνεύουν με ποινές που μπορούν να φτάσουν έως και την απώλεια αγροτικών επιδοτήσεων.
Τι ισχύει για όσους δεν προσήλθαν στον έλεγχο
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και στη στάση των 120 κτηνοτρόφων που δεν παρουσιάστηκαν. Για αυτούς προβλέπονται συγκεκριμένες συνέπειες, οι οποίες συνδέονται άμεσα με την αίτηση και τις πληρωμές του 2025, αλλά και με τη συνέχεια της προγραμματικής περιόδου:
– Χάνουν τις αγροτικές επιδοτήσεις που αφορούν την αίτηση του έτους 2025 και θα επανελεγχθούν το 2026.
– Αν έχουν ήδη καταβληθεί ενισχύσεις για το 2025 με κριτήριο επιλεξιμότητας το ζωικό κεφάλαιο, τα ποσά χαρακτηρίζονται αχρεωστήτως καταβληθέντα και ανακτώνται άμεσα.
– Δεν θα λάβουν την αναδιανεμητική ενίσχυση ούτε τα επόμενα έτη, έως το τέλος της προγραμματικής περιόδου.
Το μήνυμα είναι σαφές: η μη συμμετοχή σε επιτόπιο έλεγχο δεν αντιμετωπίζεται ως ουδέτερη επιλογή, αλλά ως παράγοντας που επηρεάζει καταλυτικά το δικαίωμα λήψης ενισχύσεων.
Η επιχειρησιακή δυσκολία των ελέγχων και ο ρόλος της ΕΛΑΣ
Οι αριθμοί δείχνουν και τη δυσκολία της διαδικασίας στην πράξη. Ο μέσος αριθμός δηλωθέντων ζώων που ελέγχθηκαν ανά παραγωγό ήταν 322 αιγοπρόβατα, ενώ ένας πλήρης έλεγχος κτηνοτρόφου με κοπάδι 300 αιγοπροβάτων απαιτούσε περίπου 4 ώρες από κλιμάκιο δύο ελεγκτών. Αυτό μεταφράζεται σε υψηλή επιχειρησιακή ένταση, ανάγκη ακρίβειας και αντοχή σε ένα απαιτητικό πεδίο.
Καθοριστική για την ομαλή διεξαγωγή των ελέγχων ήταν η συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία, η οποία διέθεσε σημαντική δύναμη. Παρά τις εντάσεις που καταγράφηκαν την πρώτη ημέρα, οι ελεγκτές της ΑΑΔΕ ολοκλήρωσαν το έργο τους χωρίς να διακοπεί η διαδικασία.
Το μήνυμα της ΑΑΔΕ και η συνέχεια των ελέγχων για τις αγροτικές επιδοτήσεις
Ο Διοικητής της ΑΑΔΕ, Γιώργος Πιτσιλής, έδωσε το στίγμα της επιχείρησης, υπογραμμίζοντας ότι οι έλεγχοι στέλνουν καθαρό μήνυμα: οι ενισχύσεις πρέπει να καταλήγουν σε όσους πραγματικά τις δικαιούνται. Τόνισε επίσης ότι, για πρώτη φορά, εφαρμόζεται τόσο μαζικός και συντονισμένος επιτόπιος έλεγχος ώστε να επιβεβαιώνεται αν όσα δηλώνονται ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, ευχαριστώντας τους ελεγκτές για τη συνέπεια και τον επαγγελματισμό τους. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην καθοριστική συμβολή του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη και της ΕΛΑΣ στον σχεδιασμό και στην επιχειρησιακή υποστήριξη.
