Η αισιοδοξία στη Δανία για τις συζητήσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γροιλανδία ενισχύεται, καθώς η Κοπεγχάγη εκτιμά ότι ο διάλογος μπορεί να οδηγήσει σε ειρηνική λύση της διαμάχης. Η διαφωνία ξεκίνησε μετά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ουάσινγκτον πρέπει να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Η Γροιλανδία αποτελεί αυτόνομο έδαφος του Βασιλείου της Δανίας, ενώ διαθέτει σημαντική γεωστρατηγική θέση στην Αρκτική. Η περιοχή αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία λόγω της κλιματικής αλλαγής, του ανοίγματος νέων θαλάσσιων διαδρομών, των φυσικών πόρων και της εντεινόμενης στρατιωτικής παρουσίας μεγάλων δυνάμεων.
Αισιοδοξία στη Δανία για τον διάλογο με ΗΠΑ και Γροιλανδία
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέττε Φρεντέρικσεν, δήλωσε ότι παραμένει αισιόδοξη για την πορεία των συνομιλιών, αν και υπογράμμισε πως είναι ακόμη νωρίς για οριστικά συμπεράσματα. Οι διαπραγματεύσεις πραγματοποιούνται στο πλαίσιο ομάδας εργασίας που συστάθηκε τον Ιανουάριο και στην οποία συμμετέχουν εκπρόσωποι της Δανίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γροιλανδίας.
«Η ομάδα εργασίας εξακολουθεί να λειτουργεί και, ως εκ τούτου, είναι πολύ νωρίς για να εξαχθούν συμπεράσματα. Ωστόσο, είμαι αρκετά αισιόδοξη ότι μπορούμε να βρούμε μια λύση», δήλωσε η Φρεντέρικσεν από τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-Αρκτικής για την ασφάλεια στην Αρκτική, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Ροβανιέμι της Φινλανδίας.
Η πρωθυπουργός τόνισε ότι η συνέχιση του διαλόγου αποτελεί θετική εξέλιξη και εξέφρασε την ελπίδα ότι οι πλευρές θα μπορέσουν να προχωρήσουν χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση. Μέχρι στιγμής, πάντως, έχουν γίνει γνωστές ελάχιστες λεπτομέρειες για το περιεχόμενο των συνομιλιών.
Οι αμερικανικές ανησυχίες και η στρατηγική σημασία της Γροιλανδίας
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι Ηνωμένες Πολιτείες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ενισχύσουν τη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, ακόμη και με τη δημιουργία τριών νέων βάσεων στο νότιο τμήμα του νησιού. Η Ουάσινγκτον διαθέτει ήδη τη βάση Πιτουφίκ στο βόρειο τμήμα, η οποία έχει σημαντική αξία για την παρακολούθηση της Αρκτικής και την έγκαιρη προειδοποίηση απέναντι σε πιθανές απειλές.
Η αμυντική συμφωνία του 1951, η οποία επικαιροποιήθηκε το 2004, επιτρέπει ήδη στις Ηνωμένες Πολιτείες να αυξήσουν τον αριθμό των στρατευμάτων και των στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη Γροιλανδία. Προϋπόθεση είναι να ενημερώνεται εκ των προτέρων η Δανία και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα μπορεί να αποτελέσει βάση για έναν συμβιβασμό, καθώς επιτρέπει στην Ουάσινγκτον να ενισχύσει την παρουσία της χωρίς να αμφισβητείται επίσημα η κυριαρχία της Δανίας ή η αυτονομία της Γροιλανδίας. Παράλληλα, όμως, κάθε συμφωνία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη βούληση των κατοίκων της Γροιλανδίας, οι οποίοι αριθμούν περίπου 57.000.
Η υποχώρηση της έντασης και ο ρόλος του ΝΑΤΟ
Στο αποκορύφωμα της κρίσης, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν είχε αποκλείσει ακόμη και τη χρήση βίας για την κατάληψη της Γροιλανδίας. Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν έντονη ανησυχία στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στο ΝΑΤΟ, καθώς αμφισβήτησαν τις σχέσεις μεταξύ συμμάχων και δημιούργησαν ένα πρωτοφανές διπλωματικό προηγούμενο.
Έκτοτε, οι τόνοι έχουν υποχωρήσει σε κάποιο βαθμό. Σε μια κίνηση που ερμηνεύτηκε ως προσπάθεια κατευνασμού της αμερικανικής πλευράς, το ΝΑΤΟ ξεκίνησε νέα αποστολή με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας στην Αρκτική. Η πρωτοβουλία περιλαμβάνει κοινές ασκήσεις και αυξημένη συνεργασία μεταξύ των συμμάχων.
«Όταν ανέλαβα πρωθυπουργός στη Δανία, η Αρκτική δεν βρισκόταν πραγματικά στην ατζέντα ούτε της Ευρωπαϊκής Ένωσης ούτε του ΝΑΤΟ», ανέφερε η Φρεντέρικσεν. Όπως σημείωσε, σήμερα δέκα σύμμαχοι πραγματοποιούν κοινές ασκήσεις στη Γροιλανδία, γεγονός που καταδεικνύει τη μετατόπιση της στρατηγικής προσοχής προς την περιοχή.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναζητά πιο ενεργό ρόλο στην Αρκτική
Η σύνοδος στο Ροβανιέμι πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο κατά την οποία η Αρκτική μετατρέπεται σε σημαντικό γεωπολιτικό πεδίο. Η άνοδος της θερμοκρασίας οδηγεί στο σταδιακό άνοιγμα νέων θαλάσσιων διαδρόμων, ενώ ταυτόχρονα αυξάνεται το ενδιαφέρον για τα κοιτάσματα πετρελαίου, φυσικού αερίου, σπάνιων γαιών και άλλων ορυκτών.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ανησυχούν επίσης για την ενίσχυση των ρωσικών στρατιωτικών δυνατοτήτων στην περιοχή και για τη χρήση υβριδικών μεθόδων, όπως κυβερνοεπιθέσεις, παραπληροφόρηση και παρεμβάσεις σε κρίσιμες υποδομές.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς χαρακτήρισε την Αρκτική «γεωπολιτικό σημείο καυτού ενδιαφέροντος» και υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να τερματίσει την πολυετή αδράνεια. Παράλληλα, διευκρίνισε ότι ένας ισχυρότερος ευρωπαϊκός ρόλος θα πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά προς το ΝΑΤΟ και όχι ανταγωνιστικά.
Σε κοινή δήλωσή τους, 12 κράτη μέλη της ΕΕ —μεταξύ των οποίων η Δανία, η Φινλανδία, η Γαλλία, η Γερμανία, η Ελλάδα, η Σουηδία και οι χώρες της Βαλτικής— ζήτησαν από την Ένωση να αναλάβει πιο στρατηγικό και προληπτικό ρόλο στην ευρωπαϊκή Αρκτική. Οι χώρες τόνισαν την ανάγκη για επαρκείς πόρους, βιώσιμη ανάπτυξη και πολιτικές που θα ανταποκρίνονται στις νέες γεωπολιτικές συνθήκες.
Η ανάγκη για περισσότερα παγοθραυστικά
Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται περισσότερα παγοθραυστικά και πλοία ικανά να επιχειρούν σε ακραίες συνθήκες. Η πρόταση συνδέεται τόσο με την ενίσχυση της ασφάλειας όσο και με την ανάγκη προστασίας των εμπορικών και ενεργειακών συμφερόντων της Ευρώπης.
Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, δήλωσε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση χρειάζεται επειγόντως παγοθραυστικά και σημείωσε πως η χώρα του διαθέτει την τεχνογνωσία για την κατασκευή τους. Την πρόταση υποστήριξε και ο Μερτς, επισημαίνοντας ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο τις χώρες που βρίσκονται κοντά στην Αρκτική, αλλά ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.
Η αισιοδοξία στη Δανία για τις συζητήσεις με τις ΗΠΑ και τη Γροιλανδία παραμένει, επομένως, συνδεδεμένη με μια ευρύτερη προσπάθεια σταθεροποίησης της Αρκτικής. Η επιτυχία του διαλόγου θα εξαρτηθεί από τον σεβασμό της κυριαρχίας, την προστασία των συμφερόντων της Γροιλανδίας και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των συμμάχων.
