Η ακρίβεια συνεχίζει να πιέζει ασφυκτικά τα ελληνικά νοικοκυριά, με το διαθέσιμο εισόδημα να εξαντλείται πλέον μέσα στις πρώτες δύο εβδομάδες κάθε μήνα. Καθημερινές αγορές που κάποτε θεωρούνταν δεδομένες —ένα κιλό ντομάτες, λίγα φρούτα για τα παιδιά, λαχανικά για την κατσαρόλα— μετατρέπονται σε άσκηση ισορροπίας. Οι καταναλωτές περιορίζουν τις επιλογές τους στα απολύτως απαραίτητα, ενώ η ακρίβεια διαμορφώνει νέες συνήθειες: μικρότερο καλάθι, λιγότερες επισκέψεις στην αγορά και περισσότερη σκέψη πριν από κάθε αγορά.
Το φαινόμενο είναι έντονο τόσο στις λαϊκές αγορές όσο και στα σούπερ μάρκετ. Παρά την παραδοσιακή εικόνα της λαϊκής ως πιο οικονομικής λύσης, οι υψηλές τιμές σε φρούτα και λαχανικά έχουν «φρενάρει» την κίνηση. Καταναλωτές περιγράφουν μια πραγματικότητα που δεν αφήνει περιθώρια: «Ψωνίζουμε λιγότερο, γιατί δεν υπάρχουν χρήματα». Και αυτή η φράση συνοψίζει το κλίμα που δημιουργεί η ακρίβεια σε χιλιάδες σπίτια.
Ακρίβεια: Στα ύψη οι τιμές σε φρούτα και λαχανικά
Ακόμη και οι πιο «έμπειροι» αγοραστές που κάνουν έρευνα αγοράς, συγκρίνουν τιμές και αναζητούν προσφορές, παραδέχονται ότι οι ανατιμήσεις έχουν γίνει δύσκολα διαχειρίσιμες. Επαγγελματίες στις λαϊκές αγορές μιλούν για μείωση της κίνησης που φτάνει έως και το 20%, καθώς πολλοί καταναλωτές είτε αγοράζουν μικρότερες ποσότητες είτε αποφεύγουν προϊόντα που θεωρούν ακριβά για την εποχή.
Στα σούπερ μάρκετ, η εικόνα δεν είναι πολύ διαφορετική. Οι τιμές παραμένουν σε υψηλά επίπεδα και, σε αρκετές περιπτώσεις, η διαφορά ανάμεσα στις δύο επιλογές δεν είναι τόσο μεγάλη όσο στο παρελθόν. Αυτό οδηγεί αρκετούς καταναλωτές στο να ψωνίζουν «ό,τι βρουν πιο συμφέρον εκείνη τη μέρα», χωρίς σταθερή προτίμηση σε κανάλι αγοράς.
Ενδεικτικές τιμές στην αγορά
Η καθημερινότητα αποτυπώνεται ξεκάθαρα μέσα από παραδείγματα τιμών σε βασικά είδη:
– Κολοκύθια: 1,50 ευρώ/κιλό στις λαϊκές, 1,40 ευρώ/κιλό στα σούπερ μάρκετ
– Αγγούρια: 1,50 ευρώ/κιλό στις λαϊκές, 1,30 ευρώ/κιλό στα σούπερ μάρκετ
– Τομάτες: 1,30 ευρώ/κιλό στις λαϊκές, 1,60 ευρώ/κιλό στα σούπερ μάρκετ
– Φασολάκια: 2,50 ευρώ/κιλό στις λαϊκές, 2,90 ευρώ/κιλό στα σούπερ μάρκετ
– Βερίκοκα: 2,90 ευρώ/κιλό και στα δύο σημεία πώλησης
– Ροδάκινα: 2,50 ευρώ/κιλό στις λαϊκές, 2,40 ευρώ/κιλό στα σούπερ μάρκετ
Οι αριθμοί αυτοί, όσο «τυπικοί» κι αν φαίνονται, μεταφράζονται άμεσα σε λιγότερα γεύματα με φρέσκα προϊόντα, σε αντικατάσταση φρούτων με πιο φθηνές επιλογές ή σε περιορισμό της ποικιλίας στο καθημερινό τραπέζι. Η ακρίβεια δεν επηρεάζει μόνο το πορτοφόλι, αλλά και τη διατροφική ρουτίνα.
Τι δείχνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις ανατιμήσεις
Τα επίσημα στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι η πίεση δεν είναι απλώς αίσθηση της αγοράς. Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, οι τιμές σε φρούτα και λαχανικά κατέγραψαν σημαντικές αυξήσεις την περίοδο Μαρτίου – Μαΐου 2024. Οι ανατιμήσεις διαμορφώθηκαν ως εξής:
– Μάρτιος 2024: +6,9% στα φρούτα και +8,9% στα λαχανικά
– Απρίλιος 2024: +7,5% στα φρούτα και +7,1% στα λαχανικά
– Μάιος 2024: +3,5% στα φρούτα και +4,1% στα λαχανικά
Παρότι τον Μάιο καταγράφεται μικρότερος ρυθμός αύξησης, οι τιμές παραμένουν υψηλές και συσσωρευτικά επιβαρύνουν τον οικογενειακό προϋπολογισμό. Επιπλέον, οι καταναλωτές συνεχίζουν να βιώνουν την ακρίβεια σε ένα περιβάλλον γενικότερων ανατιμήσεων, με το κόστος μεταφοράς, ενέργειας και πρώτων υλών να επηρεάζει την τελική τιμή στο ράφι.
Στο Υπουργικό Συμβούλιο και η επόμενη μέρα στην αγορά
Το ζήτημα της ακρίβειας βρέθηκε και στο επίκεντρο κυβερνητικών συζητήσεων, μαζί με τη συμφωνία με την εφοδιαστική αλυσίδα για μείωση τιμών από το φθινόπωρο. Ωστόσο, μια κρίσιμη αλλαγή έρχεται από την 1η Ιουλίου: καταργούνται οι περιορισμοί στο περιθώριο κέρδους για τις επιχειρήσεις διακίνησης και λιανικής πώλησης, όχι μόνο στα τρόφιμα αλλά και στα καύσιμα.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί εύλογο προβληματισμό στην αγορά και στους καταναλωτές, καθώς το ερώτημα είναι αν η άρση των περιορισμών θα οδηγήσει σε μεγαλύτερη «ευελιξία» και ανταγωνισμό ή αν θα ενισχύσει περαιτέρω τις πιέσεις στις τελικές τιμές. Σε κάθε περίπτωση, η ακρίβεια παραμένει ο βασικός παράγοντας που καθορίζει τη συμπεριφορά των καταναλωτών και τις αντοχές του οικογενειακού ταμείου.
