Αντιδράσεις σε ολόκληρο τον κόσμο έχει προκαλέσει ο ξαφνικός θάνατος του ηγέτη της ρωσικής αντιπολίτευσης και σφοδρού επικριτή του Βλάντιμιρ Πούτιν. Η ενημέρωση αναφέρει ότι ένιωσε αδιαθεσία μετά από βόλτα, ενώ παγκόσμιοι ηγέτες και Ρώσοι ακτιβιστές της αντιπολίτευσης άρχισαν με ανακοινώσεις τους να κατηγορούν για τον θάνατο του φυλακισμένου Ναβάλνι τον Βλαντιμίρ Πούτιν και την κυβέρνησή του.
Το Συμβούλιο της Ευρώπης εκτιμά ότι δεν υπάρχει «καμία αμφιβολία» για το γεγονός ότι η Μόσχα φέρει «την πλήρη ευθύνη» για τον θάνατο του Ρώσου αντιφρονούντα Αλεξέι Ναβάλνι, ο οποίος πέθανε σήμερα, σε ηλικία 47 ετών, σε μια φυλακή στην Αρκτική.
«Είναι προφανές ότι τον σκότωσε ο Πούτιν», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι. «Ο Πούτιν δεν ενδιαφέρεται για το ποιος θα πεθάνει – μόνο για να κρατήσει τη θέση του. Γι’ αυτό δεν πρέπει να κρατήσει τίποτα. Ο Πούτιν πρέπει να χάσει τα πάντα και να θεωρηθεί υπεύθυνος για τις πράξεις του», πρόσθεσε.
Ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς, η χώρα του οποίου κατέλαβε δέχθηκε τον Ναβάλνι το 2020 αφού δηλητηριάστηκε με νευροπαράγοντα, εξήρε τη γενναιότητα του κριτικού του Κρεμλίνου και είπε ότι ο θάνατός του καθιστά σαφές «τι είδους καθεστώς είναι αυτό». «Μάλλον τώρα πλήρωσε αυτό το θάρρος με τη ζωή του», είπε ο Σολτς, στεκόμενος δίπλα στον Ζελένσκι.
Ο Ναβάλνι, 47 ετών, εξέτιε ποινή φυλάκισης 19 ετών με κατηγορίες εξτρεμισμού σε μια απομακρυσμένη ποινική αποικία πάνω από τον Αρκτικό Κύκλο τη στιγμή του θανάτου του. Βρέθηκε πίσω από τα κάγκελα από τότε που επέστρεψε από τη Γερμανία τον Ιανουάριο του 2021, εκτίοντας ποινές για διάφορες κατηγορίες.
Ο Ναβάλνι «δολοφονήθηκε βάναυσα από το Κρεμλίνο», δήλωσε ο πρόεδρος της Λετονίας Έντγκαρς Ρίνκεβιτς σε ανάρτησή του στο X, πρώην Twitter. «Αυτό είναι γεγονός και αυτό είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζει κανείς για την πραγματική φύση του σημερινού καθεστώτος της Ρωσίας».
Οι συνεργάτες του Ναβάλνι τόνισαν ότι δεν είχαν ανεξάρτητη επιβεβαίωση για τον θάνατό του στις αναφορές που προέρχονταν από τους σωφρονιστικούς αξιωματούχους της Ρωσίας. Ο στενός του σύμμαχος Ιβάν Ζντάνοφ είπε ότι οι αρχές «πρέπει να ειδοποιήσουν τους συγγενείς» εντός 24 ωρών, αλλά κάτι τέτοιο δεν έγινε.
Η σύζυγος του Ναβάλνι, Γιούλια Ναβάλναγια, που εμφανίστηκε στη διάσκεψη του Μονάχου, είπε ότι δεν ήξερε αν πρέπει να το πιστέψει ή όχι επειδή “δεν μπορούμε να εμπιστευτούμε τον Πούτιν και την κυβέρνηση Πούτιν. Πάντα λένε ψέματα“. «Αλλά αν αυτό είναι αλήθεια, θέλω ο Πούτιν και όλοι γύρω από τον Πούτιν, οι φίλοι του, η κυβέρνησή του, να γνωρίζουν ότι θα φέρουν την ευθύνη για ό,τι έκαναν στη χώρα μας, στην οικογένειά μου και στον σύζυγό μου. Και αυτή η μέρα θα έρθει πολύ σύντομα», είπε.
Η μητέρα του Αλεξέι Ναβάλνι φέρεται να δήλωσε, σύμφωνα με τη ρωσική εφημερίδα Νόβαγια Γκαζέτα, πως ο γιος της ήταν «ζωντανός, υγιής και χαρούμενος» όταν τον είδε για τελευταία φορά στις 12 Φεβρουαρίου. Σύμφωνα με τη Νόβαγια Γκαζέτα, η Λιουντμίλα Ναβάλναγια έγραψε σήμερα στο Facebook: «Δεν θέλω να ακούσω για συλλυπητήρια. Τον είδαμε στη φυλακή στις 12 (Φεβρουαρίου) σε μια συνάντηση. Ήταν ζωντανός, υγιής και χαρούμενος».
Η έκρηξη συμπάθειας για την οικογένεια του Ναβάλνι και η οργή για το Κρεμλίνο ήρθε από όλο τον κόσμο.
«Αν αυτό είναι αλήθεια, τότε ανεξάρτητα από την επίσημη αιτία, την ευθύνη για τον πρόωρο θάνατο φέρει προσωπικά ο Βλαντιμίρ Πούτιν, ο οποίος πρώτα έδωσε το πράσινο φως για τη δηλητηρίαση του Αλεξέι και μετά τον έβαλε στη φυλακή», είπε ο Μιχαήλ Χοντορκόφσκι, ένας εξόριστος μεγιστάνας της Ρωσίας.
«Εάν επιβεβαιωθεί, ο θάνατος του Αλεξέι είναι φόνος. Οργανώθηκε από τον Πούτιν», δήλωσε ο πολιτικός της αντιπολίτευσης Ντμίτρι Γκούντκοφ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Ακόμη κι αν ο Αλεξέι πέθανε από «φυσικά» αίτια, αυτά προκλήθηκαν από τη δηλητηρίασή του και τα περαιτέρω βασανιστήρια στη φυλακή».
Ο πρώην παγκόσμιος πρωταθλητής στο σκάκι που έγινε πολέμιος του Κρεμλίνου, Γκάρι Κασπάροφ, είπε ότι «ο Πούτιν προσπάθησε και απέτυχε να δολοφονήσει τον Ναβάλνι γρήγορα και κρυφά με δηλητήριο, και τώρα τον δολοφόνησε αργά και δημόσια στη φυλακή». «Σκοτώθηκε επειδή αποκάλυψε τον Πούτιν και τη μαφία του ως απατεώνες και κλέφτες που είναι», έγραψε στο Twitter ο Κασπάροφ, ο οποίος ζει στο εξωτερικό.
Ο Πιότρ Βερζίλοφ, εξέχον μέλος της ρωσικής ομάδας διαμαρτυρίας Pussy Riot, είπε ότι «ο Ναβάλνι δολοφονήθηκε στη φυλακή». Σε ανάρτησή του στο X, ο Βερζίλοφ πρόσθεσε: «Σίγουρα θα εκδικηθούμε και θα καταστρέψουμε αυτό το καθεστώς».
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είπε ότι ο θάνατος του Ναβάλνι δείχνει ότι «ο Πούτιν δεν φοβάται τίποτα περισσότερο από τη διαφωνία με τον λαό του». Το χαρακτήρισε «μια ζοφερή υπενθύμιση του τι είναι ο Πούτιν και το καθεστώς του» και πρόσθεσε ότι θα πρέπει να δώσει ώθηση «να ενωθούμε στον αγώνα μας για να προστατεύσουμε την ελευθερία και την ασφάλεια όσων τολμούν να αντισταθούν στην απολυταρχία».
Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ δήλωσε ότι η Ρωσία πρέπει να δώσει απαντήσεις. «Αυτό που είδαμε είναι ότι η Ρωσία γίνεται όλο και πιο αυταρχική δύναμη, ότι έχει χρησιμοποιήσει καταστολή κατά της αντιπολίτευσης για πολλά χρόνια», είπε ο Στόλτενμπεργκ. Ο Ναβάλνι, είπε, «ήταν στη φυλακή, κρατούμενος, και αυτό καθιστά εξαιρετικά σημαντικό να απαντήσει τώρα η Ρωσία σε όλες τις ερωτήσεις που θα της τεθούν για την αιτία του θανάτου».
Η αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Καμάλα Χάρις χαρακτήρισε τον θάνατό του «ένα ακόμη σημάδι της βαρβαρότητας του Πούτιν» και ότι «όποια ιστορία κι αν λένε —ας είμαστε σαφείς— η Ρωσία είναι υπεύθυνη».
Ο Βρετανός υπουργός Εξωτερικών Ντέιβιντ Κάμερον τόνισε ότι «η Ρωσία του Πούτιν τον φυλάκισε, κατασκεύασε κατηγορίες εναντίον του, τον δηλητηρίασε, τον έστειλε σε μια σωφρονιστική αποικία της Αρκτικής και τώρα πέθανε τραγικά. Και θα πρέπει να ζητήσουμε από τον Πούτιν ευθύνες για αυτό».
Ο Καναδός Πρωθυπουργός Τζάστιν Τριντό είπε ότι η είδηση έκανε τους Καναδούς να «ανατριχιάσουν». «Ήταν ένας τόσο δυνατός μαχητής για τη δημοκρατία, για τις ελευθερίες, για τον ρωσικό λαό. Δείχνει πραγματικά τον βαθμό στον οποίο ο Πούτιν θα πατάξει οποιονδήποτε αγωνίζεται για την ελευθερία του ρωσικού λαού», είπε.
Ο Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Νικολάι Ντένκοφ είπε ότι ο Ναβάλνι εδώ και χρόνια «είναι σύμβολο του αγώνα ενάντια στη δικτατορία στη Ρωσία, του αγώνα για την ελευθερία του λόγου, του γεγονότος ότι ένα άτομο δεν μπορεί να φυλακιστεί για διαφορετική γνώμη».
Ρωσική οργή για τις δηλώσεις της Δύσης
Ρώσοι νομοθέτες και άλλοι αξιωματούχοι εξέφρασαν την οργή τους για τη Δύση. Ο Σεργκέι Μιρόνοφ, επικεφαλής ενός κόμματος υπέρ του Κρεμλίνου, είπε ότι ο θάνατος του Ναβάλνι βοηθά τους εχθρούς της Ρωσίας. «Φυσικά, προβλήματα υγείας θα μπορούσαν να ήταν η αιτία θανάτου. Αλλά σε κάθε περίπτωση, ένας πρόωρος θάνατος ενός διαβόητου ηγέτη της «αντιπολίτευσης», ειδικά ένα μήνα πριν από τις προεδρικές εκλογές, είναι ωφέλιμο πρώτα και κύρια για τους εχθρούς της Ρωσίας», είπε ο Μιρόνοφ σε διαδικτυακή δήλωση. «Θα το χρησιμοποιήσουν στο μέγιστο για να πιέσουν εμάς από το εξωτερικό και να ταλαιπωρούμαστε με την κατάσταση στο εσωτερικό της χώρας».
Ο πρόεδρος της Κρατικής Δούμας, της ρωσικής κάτω βουλής, Βιτσισλάβ Βολόντιν, εκτίμησε σήμερα ότι οι ηγέτες της Δύσης και της Ουκρανίας είναι υπεύθυνοι και επωφελούνται από τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι. «Τα ονόματά τους είναι γνωστά: από τον Γενικό Γραμματέα του ΝΑΤΟ και τους Αμερικανούς ηγέτες μέχρι τον (Γερμανό Όλαφ) Σολτς, τον (Βρετανό) Ρίσι Σούνακ και τον (Ουκρανό) Βολοντίμιρ Ζελένσκι, όλοι είναι ένοχοι για το θάνατο του Ναβάλνι. Αυτοί είναι που, με τις τόσες λανθασμένες αποφάσεις τους (…) επωφελούνται από τον θάνατό του», έγραψε στο Telegram, χωρίς να εξηγήσει αυτή την κατηγορία.
Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών Μαρία Ζαχάροβα δήλωσε σήμερα ότι αυτό που αποκάλεσε δυτικές κατηγορίες για τον θάνατο του φυλακισμένου αντιπολιτευόμενου ηγέτη Αλεξέι Ναβάλνι, είναι «αποκαλυπτικές για την ίδια τη Δύση».
“Ο Αλεξέι Ναβάλνι αγωνίστηκε σθεναρά για τη δημοκρατία και στάθηκε απέναντι σε ένα βίαιο, αυταρχικό καθεστώς” τόνισε σε ανάρτησή του ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης μετά την είδηση του θανάτου του ρώσου ηγέτη της αντιπολίτευσης. “Ένα καθεστώς που φρόντισε ο Ναβάλνι να πληρώσει τη γενναιότητά του πρώτα με την ελευθερία του και τώρα με τη ζωή του” πρόσθεσε.
Η Μόσχα προειδοποιεί κατά των διαδηλώσεων μετά το θάνατο του Ναβάλνι
Ρώσοι ακτιβιστές της αντιπολίτευσης στην Ευρώπη κάλεσαν σε συγκεντρώσεις την Παρασκευή στις ρωσικές πρεσβείες και έχουν προγραμματιστεί αγρυπνίες στη Γεωργία, το Ισραήλ και την Αρμενία, σύμφωνα με την Anastasia Burakova, ιδρύτρια της Kovcheg, μιας ομάδας που βοηθά τους εξόριστους Ρώσους.
Ωστόσο, η Μόσχα προειδοποίησε την Παρασκευή τους πολίτες να μην κατέβουν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν. Εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έδειχναν ανθρώπους να καταθέτουν λουλούδια σε μνημεία θυμάτων της πολιτικής καταστολής προς τιμήν του Ναβάλνι.
Η εισαγγελία της ρωσικής πρωτεύουσας δήλωσε ότι είχε λάβει γνώση των διαδικτυακών εκκλήσεων “για συμμετοχή σε μαζική συγκέντρωση στο κέντρο της Μόσχας” και δήλωσε ότι ήταν “απαραίτητο να προειδοποιήσει για την παραβίαση του νόμου”.
Οι διαμαρτυρίες είναι παράνομες στη Ρωσία βάσει αυστηρών νόμων κατά των διαδηλώσεων, με τις αρχές να έχουν πατάξει ιδιαίτερα σκληρά τις συγκεντρώσεις υπέρ του Ναβάλνι.
Στη Μόσχα, δεκάδες κατέθεσαν κόκκινα και λευκά τριαντάφυλλα στην Πέτρα Σολοβέτσκι, ένα μνημείο για τα θύματα της καταστολής της σοβιετικής εποχής απέναντι από την έδρα των ρωσικών υπηρεσιών ασφαλείας FSB – την πρώην έδρα της σοβιετικής μυστικής αστυνομίας.
Τουλάχιστον ένα άτομο συνελήφθη επειδή κρατούσε ένα πλακάτ που φαινόταν να γράφει πάνω του “δολοφόνοι”, σύμφωνα με βίντεο που αναρτήθηκε από το ανεξάρτητο κανάλι Sota Telegram.
Αρκετοί άνθρωποι φωτογραφήθηκαν επίσης να συγκεντρώνονται για να καταθέσουν λουλούδια σε μια γέφυρα δίπλα στο Κρεμλίνο, όπου σκοτώθηκε ο επικριτής του Πούτιν Μπόρις Νεμτσόφ το 2015. Και η αστυνομία βιντεοσκοπήθηκε να απομακρύνει ανθρώπους που είχαν συγκεντρωθεί στο χιόνι σε ένα μνημείο στην κεντρική πόλη του Καζάν.
Ποιος ήταν ο σκληρός αντίπαλος του Πούτιν
Οι υποστηρικτές του τον χαρακτήρισαν ως μια ρωσική εκδοχή του Νοτιοαφρικανού Νέλσον Μαντέλα, ο οποίος μια μέρα θα απελευθερωνόταν από τη φυλακή για να ηγηθεί της χώρας. Κέρδισε το θαυμασμό πολλών Ρώσων αντιπολιτευόμενων κύκλων επειδή επέστρεψε οικειοθελώς στη Ρωσία το 2021 από τη Γερμανία, όπου υποβλήθηκε σε θεραπεία για κάτι που οι δυτικές εργαστηριακές εξετάσεις έδειξαν ότι ήταν μια απόπειρα δηλητηρίασής του με νευροπαραλυτικό παράγοντα στη Σιβηρία.
Πρώην δικηγόρος, ο Ναβάλνι έγινε γνωστός μέσα από τα ιστολόγια που εξέθεσαν την τεράστια διαφθορά, όπως είπε, σε όλο τη ρωσική ελίτ, περιγράφοντας τη Ρωσία ως κυβερνώμενη από “απατεώνες και κλέφτες“. Συμμετείχε σε ρωσικές εθνικιστικές πορείες τη δεκαετία του 2000. Έκανε εκκλήσεις για περιορισμούς στη μετανάστευση και προχώρησε σε επικρίσεις που προκάλεσαν τη διαγραφή του από το φιλελεύθερο κόμμα της αντιπολίτευσης Yabloko το 2007.
Διακωμώδησε την ελίτ του Βλαντίμιρ Πούτιν και εξέθεσε τη χλιδή του τρόπου ζωής των ανώτερων αξιωματούχων, χρησιμοποιώντας το διαδίκτυο και ακόμη και μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να απεικονίσει αυτό που που περιέγραψε ως “τεράστιες περιουσίες και πολυτελή ακίνητα“. Όταν οι διαδηλώσεις κατά του Πούτιν φούντωσαν τον Δεκέμβριο του 2011, μετά από εκλογές που αμαυρώθηκαν από κατηγορίες για νοθεία, ήταν ένας από τους πρώτους ηγέτες που συνελήφθησαν για τις αντιδράσεις τους.
Ο Ναβάλνι προέβλεψε από καιρό ότι η Ρωσία θα μπορούσε να αντιμετωπίσει πολιτικές αναταραχές, συμπεριλαμβανομένης της επανάστασης, επειδή είπε ότι ο Πούτιν είχε δημιουργήσει ένα εύθραυστο σύστημα προσωπικής διακυβέρνησης που βασίζεται στη συκοφαντία και τη διαφθορά.
Οι Ρώσοι αξιωματούχοι χαρακτήρισαν τον Ναβάλνι εξτρεμιστή που ήταν μαριονέτα της αμερικανικής υπηρεσίας πληροφοριών CIA, η οποία, όπως λένε, προσπαθεί να σπείρει τους σπόρους της επανάστασης για να αποδυναμώσει τη Ρωσία και να την καταστήσει πελατειακό κράτος της Δύσης.
Ο Ναβάλνι συνελήφθη αμέτρητες φορές για τη διοργάνωση δημόσιων συγκεντρώσεων και διώχθηκε επανειλημμένα με κατηγορίες όπως διαφθοράς, υπεξαίρεσης και απάτης. Είπε ότι οι κατηγορίες και οι καταδίκες είχαν πολιτικά κίνητρα. Ο Ναβάλνι καταδικάστηκε σε επιπλέον 19 χρόνια σε σωφρονιστικό κατάστημα υψίστης ασφαλείας το 2023 σε μια ποινική υπόθεση για την οποία ο ίδιος και οι υποστηρικτές του είπαν ότι ήταν κατασκευασμένη για να τον κρατήσουν στην φυλακή και εκτός πολιτικής για ακόμη μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Τον Αύγουστο του 2020, ο Ναβάλνι αρρώστησε κατά τη διάρκεια μιας πτήσης από το Τομσκ της Σιβηρίας προς τη Μόσχα. Ο πιλότος έκανε αναγκαστική προσγείωση, σώζοντας τη ζωή του και ο Ναβάλνι μεταφέρθηκε αεροπορικώς στο Βερολίνο, όπου νοσηλεύτηκε για τις επιπτώσεις μιας νευροτοξίνης που δοκιμάζει ο γερμανικός στρατός, ένα δηλητήριο που αναπτύχθηκε στη Σοβιετική Ένωση. Ο Πούτιν απέρριψε μια κοινή έρευνα των μέσων ενημέρωσης που ανέφερε ότι είχε μια ομάδα δολοφόνων της ρωσικής υπηρεσίας ασφαλείας FSB. “Αν κάποιος ήθελε να τον δηλητηριάσει, θα τον είχε αποτελειώσει“, είπε.
Μετά τη νοσηλεία του στη Γερμανία, επέστρεψε αμέσως στη Ρωσία, αλλά συνελήφθη κατευθείαν από τις αρχές. Αυτό οδήγησε σε εκτεταμένες διαδηλώσεις και σε βίαια επεισόδια μεταξύ της ρωσικής αστυνομίας και οπαδών του Ναβάλνι. Η ρωσική αστυνομία προχώρησε σε περισσότερες από 4.400 συλλήψεις και απέκλεισε το κέντρο πολλών πόλεων, μεταξύ αυτών και της πρωτεύουσας Μόσχας. Η σύζυγος του Αλεξέι Ναβάλνι, Γιούλια, συνελήφθη επίσης από την αστυνομία, προτού αφεθεί ελεύθερη λίγες ώρες αργότερα.
Στις 2 Φεβρουαρίου αντικαταστάθηκε η προηγούμενη με αναστολή καταδίκη του από δικαστήριο της Μόσχας με ποινή φυλάκισης, που σημαίνει ότι θα εξέτιε ποινή 3,5 ετών σε σωφρονιστικό στρατόπεδο εργασίας. Ο Ναβάλνι κατήγγειλε το βασανισμό του στη διάρκεια του εγκλεισμού του στο στρατόπεδο με τη στέρηση του ύπνου. Επίσης, οι ρωσικές αρχές του αρνήθηκαν ιατρική βοήθεια. Στις 31 Μαρτίου ο Ναβάλνι ανακοίνωσε ότι κατέρχεται σε απεργία πείνας. Η Διεθνής Αμνηστία κατηγόρησε τον Πούτιν ότι σκοτώνει αργά τον Ναβάλνι με βασανιστήρια και απάνθρωπη μεταχείριση στη φυλακή. Στις 19 Απριλίου ο Ναβάλνι μεταφέρθηκε σε νοσοκομείο για κρατουμένους.
Ο Ναβάλνι ήταν υποψήφιος για το Νόμπελ Ειρήνης για το 2021. Τον Σεπτέμβριο του 2021 τιμήθηκε με το βραβείο του Ιππότη για την Ελευθερία. Τιμήθηκε με το βραβείο Ζαχάροφ για τους αγώνες του εναντίον της διαφθοράς στη Ρωσία τον Οκτώβριο του 2021.
