Για όγδοη ημέρα συνεχίζονται την Τρίτη 20 Οκτωβρίου οι φοιτητικές κινητοποιήσεις στην Αλβανία, με τα Τίρανα να αποτελούν το επίκεντρο των συγκεντρώσεων και των επεισοδίων μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών δυνάμεων. Για πρώτη φορά συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις και μέλη της εκπαιδευτικής και ακαδημαϊκής κοινότητας, ενώ οι φοιτητές ζητούν λύσεις στα οικονομικά προβλήματα, στις ελλείψεις των πανεπιστημιακών υποδομών και στο ζήτημα της στέγασης, καταγγέλλοντας παράλληλα τη διαφθορά και την αβεβαιότητα για το μέλλον τους.
Η ένταση στα Τίρανα κλιμακώθηκε από τις πρωινές ώρες, με διαδηλωτές να πετούν πέτρες και μολότοφ και την αστυνομία να απαντά με ρίψεις δακρυγόνων και χρήση της «αύρας», του οχήματος που εκτοξεύει νερό με σκοπό τη διάλυση των συγκεντρωμένων.
Στις κινητοποιήσεις συμμετέχουν, για πρώτη ημέρα, εκπαιδευτικοί και μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας της αλβανικής πρωτεύουσας, στο πλευρό των φοιτητών. Οι διαδηλωτές υποστηρίζουν ότι τα αιτήματά τους δεν περιορίζονται στα προβλήματα των πανεπιστημίων, αλλά αφορούν συνολικά τις συνθήκες διαβίωσης, τις προοπτικές των νέων και την πολιτική κατάσταση στη χώρα. Οι φοιτητές διεκδικούν την επίλυση των οικονομικών δυσκολιών που αντιμετωπίζουν, τη βελτίωση των πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων και την αντιμετώπιση του προβλήματος της στέγασης. Παράλληλα, διαμαρτύρονται για το αβέβαιο μέλλον τους, το οποίο συνδέουν με τη διαφθορά και την έλλειψη προοπτικών. Όπως δηλώνουν, είναι αποφασισμένοι να συνεχίσουν και να κλιμακώσουν τις κινητοποιήσεις.
Επεισόδια στην πλατεία Σκεντέρμπεη
Σε πλάνα που μετέδωσε το ΕΡΤnews, διαδηλωτές εμφανίζονται να σπάνε, μεταξύ άλλων, μια μπασκέτα, προκειμένου να τη χρησιμοποιήσουν για την κατασκευή οδοφραγμάτων και για να προστατευτούν πίσω από αυτήν. Λίγο πριν από τις 20:00 σημειώθηκε νέος γύρος επεισοδίων στην πλατεία Σκεντέρμπεη. Η περιοχή μετατράπηκε σε πεδίο συγκρούσεων, καθώς η αστυνομία έκανε εκτεταμένη χρήση χημικών, ενώ η «αύρα» εισήλθε στην πλατεία και στο πλακόστρωτο τμήμα του πεζόδρομου, πραγματοποιώντας επανειλημμένες ρίψεις νερού εναντίον των διαδηλωτών. Ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις περικύκλωσαν τη λεωφόρο Μαρτύρων του Έθνους, όπου βρίσκεται το πρωθυπουργικό γραφείο. Η «αύρα» παρέμεινε σε ετοιμότητα, καθώς οι συγκεντρώσεις και η ένταση συνεχίζονταν. Μετά τις 21:00 σημειώθηκαν νέα επεισόδια και μπροστά από το πρωθυπουργικό γραφείο. Οι αστυνομικοί έκαναν χρήση χημικών, ενώ δύο «αύρες» έριξαν νερό εναντίον των διαδηλωτών. Οι τελευταίοι απάντησαν πετώντας πέτρες και μολότοφ.
Τι δηλώνουν οι διαδηλωτές
Μιλώντας στην κάμερα του ΕΡΤnews, φοιτητές δήλωσαν ότι είναι προετοιμασμένοι να συνεχίσουν τις κινητοποιήσεις μέχρι να παραιτηθεί ο Αλβανός πρωθυπουργός, Έντι Ράμα. «Αν δεν κάνουμε κάτι, η διαφθορά θα εξακολουθεί να υπάρχει», δήλωσε ένας διαδηλωτής στο ΕΡΤnews. Ένας άλλος διαδηλωτής ανέφερε: «Θέλουμε ο πρωθυπουργός, Έντι Ράμα να παραιτηθεί επειδή είναι διεφθαρμένος, καταχράζεται του πολίτες». «Έχουμε μιλήσει πολύ, έχουμε μιλήσει πάρα πολύ, τώρα είναι η δική του σειρά να κάνει πράξεις», είπε άλλη διαδηλώτρια στο ΕΡΤnews. Άλλος διαδηλωτής υποστήριξε ότι η κυβέρνηση αποδίδει στους ίδιους την ευθύνη για τη βία κατά τις κινητοποιήσεις. «Η Ευρωπαϊκή Ένωση λέει στον Ράμα, “δεν μπορείτε να γίνετε μέλος της Ε.Ε. με όλη αυτή τη βία”. Και τι κάνει αυτός; Ασκεί πιέσεις σε εμάς. Κατηγορεί εμάς για τη βία. Βγαίνουμε στους δρόμους να διαμαρτυρηθούμε και κάνουν αυτά (σ.σ. ασκούν βία) και έπειτα ζητάνε διάλογο», ανέφερε.
Ένταση έξω από το υπουργείο Παιδείας
Νωρίς το απόγευμα σημειώθηκε νέα ένταση έξω από το υπουργείο Παιδείας, όταν διαδηλωτές έφτασαν στο σημείο, μετά τη διαμαρτυρία τους έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο. Η ισχυρή παρουσία της αστυνομίας έξω από το υπουργείο προκάλεσε αντιδράσεις μεταξύ των συγκεντρωμένων. Διαδηλωτές με καλυμμένα τα πρόσωπά τους πέταξαν πέτρες και μπουκάλια προς το κτίριο του υπουργείου, με αποτέλεσμα να σπάσουν εκ νέου παράθυρα και πόρτες. Ομάδα διαδηλωτών εισήλθε στην αυλή του υπουργείου και προκάλεσε ζημιές σε αντικείμενα και εγκαταστάσεις. Η αστυνομία επενέβη χρησιμοποιώντας την «αύρα», η οποία εκτόξευσε νερό, ενώ οι αστυνομικοί έκαναν χρήση χημικών για να απομακρύνουν τους συγκεντρωμένους. Νωρίτερα, φοιτητές είχαν καταφέρει να περάσουν από τον αστυνομικό κλοιό και να φτάσουν έξω από το πρωθυπουργικό γραφείο. Εκεί, κυβερνητικοί αξιωματούχοι είχαν τοποθετήσει καρέκλες σε κύκλο, με τον Έντι Ράμα να καλεί τους φοιτητές σε διάλογο. Οι φοιτητές αναποδογύρισαν και έσπασαν τις καρέκλες, απορρίπτοντας στην πράξη την πρόσκληση για συνάντηση. «Είπαμε πολλά, τρεις μήνες ήμασταν στον δρόμο, τώρα είναι σειρά του πρωθυπουργού να κάνει ανακοινώσεις», ήταν το μήνυμα που έδωσαν οι διαδηλωτές. Οι φοιτητές δηλώνουν ότι δεν επιθυμούν να συμμετάσχουν σε τραπέζι διαλόγου. Υποστηρίζουν ότι η κυβέρνηση Ράμα επιδιώκει, μέσω μιας συνάντησης μαζί τους, να παρουσιάσει μια θετική εικόνα στο εξωτερικό και στην Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να συνεχιστεί η ενταξιακή πορεία της Αλβανίας. Παράλληλα, οι διαδηλωτές κρέμασαν στα σκαλιά του πρωθυπουργικού γραφείου φωτογραφίες από βίαιες προσαγωγές και συλλήψεις, καταγγέλλοντας τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι κινητοποιήσεις.
Η θέση του Έντι Ράμα
Ο Αλβανός πρωθυπουργός, από την πλευρά του, εμφανίζεται να υιοθετεί αυστηρότερη στάση απέναντι στις κινητοποιήσεις. Ο Έντι Ράμα προειδοποίησε ότι γονείς και μαθητές θα κληθούν να λογοδοτήσουν για καταστροφές και πράξεις βίας, ενώ αναφέρθηκε και στο ενδεχόμενο λήψης μέτρων κατά των διαδηλωτών. Μεταξύ των προτάσεων που εξετάζονται, όπως ανέφερε, είναι και η μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης για νέους κάτω των 16 ετών. Ο Ράμα συναντήθηκε με τους διευθυντές των λυκείων των Τιράνων στο υπουργείο Παιδείας. Κατά τη διάρκεια της συνάντησης αναφέρθηκε στις πρόσφατες διαδηλώσεις, στον ρόλο των μαθητών και σε αυτό που χαρακτήρισε προσπάθειες υπονόμευσης της διαδικασίας ένταξης της Αλβανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο πρωθυπουργός καταδίκασε τη χρήση πετρών εναντίον αστυνομικών και υποστήριξε ότι η βία χρησιμοποιήθηκε με τρόπο που παρουσίαζε τις κινητοποιήσεις ως κίνημα υπέρ της εκπαίδευσης και των φοιτητών. «Οι πολίτες και οι φοιτητές που ασκούν το δικαίωμά τους στη διαμαρτυρία δεν θα αποτελέσουν ποτέ το πρόβλημα. Αυτή είναι μια αναμφισβήτητη ελευθερία. Εδώ, μιλάμε για τη χρήση βίας», δήλωσε ο Έντι Ράμα. Κατά την ομιλία του, ο Αλβανός πρωθυπουργός σήκωσε μια πέτρα που, όπως ανέφερε, είχε συλλεχθεί από τον δρόμο. Την περιέγραψε ως όπλο που θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρούς τραυματισμούς ή ακόμη και θανάτους. Ο ίδιος είπε ότι η πέτρα συμβόλιζε τη διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στο δικαίωμα στην ειρηνική διαμαρτυρία και στις πράξεις βίας.
Αναφορές σε «υβριδικό πόλεμο»
Ο Έντι Ράμα προειδοποίησε επίσης ότι, κατά την άποψή του, οι αναταραχές ενδέχεται να συνδέονται με ευρύτερες πολιτικές προσπάθειες παρεμπόδισης της πορείας της Αλβανίας προς την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Περιέγραψε την κατάσταση ως μορφή «υβριδικού πολέμου», υποστηρίζοντας ότι εγχώριοι και ξένοι παράγοντες εκμεταλλεύονται πραγματικές κοινωνικές ανησυχίες, με στόχο την αποσταθεροποίηση της χώρας και την παρεμπόδιση της ευρωπαϊκής της ένταξης. «Πρόκειται για έναν υβριδικό πόλεμο που, φυσικά, λειτουργεί στο βαθμό που λειτουργεί, επειδή βασίζεται σε πραγματικές ανησυχίες, όχι σε φαντασιώσεις. Οι ανησυχίες για το κόστος διαβίωσης είναι σίγουρα πραγματικές. Οι ανησυχίες για ένα ασφαλές μέλλον, τη στέγαση και τις μεγαλύτερες ευκαιρίες για πρόοδο είναι επίσης πραγματικές», ανέφερε χαρακτηριστικά. Ο πρωθυπουργός κατηγόρησε τους διαδηλωτές ότι «κρατούν την πόλη σε κλίμα τρόμου» και δήλωσε ότι οι φοιτητές που συμμετέχουν στις κινητοποιήσεις «ανήκουν σε αναδυόμενα ρεύματα πολιτικού εξτρεμισμού». Παράλληλα, κάλεσε τους διευθυντές των σχολείων, τους εκπαιδευτικούς και τους γονείς να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της κοινωνικής αλληλεπίδρασης και υποστήριξε ότι τα σχολεία πρέπει να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στην ανάπτυξη της ενσυναίσθησης και της πολιτικής ευθύνης των νέων. Ο Ράμα ανέφερε ότι ζητήθηκε από τους διευθυντές των σχολείων να καταγράψουν τα γεγονότα των τελευταίων ημερών με λεπτομερείς και αντικειμενικές περιγραφές. Όπως είπε, στόχος δεν ήταν η έναρξη ποινικών διαδικασιών εναντίον μαθητών, αλλά η δημιουργία ολοκληρωμένου αρχείου για τα γεγονότα και η παροχή βοήθειας στις Αρχές, ώστε να κατανοήσουν τις υποκείμενες αιτίες των κινητοποιήσεων. Ο Αλβανός πρωθυπουργός απέρριψε, τέλος, τους ισχυρισμούς ότι η αστυνομία έκανε δυσανάλογη χρήση βίας εναντίον των διαδηλωτών. Παράλληλα, επέκρινε μέσα ενημέρωσης, τα οποία κατηγόρησε ότι εκμεταλλεύονται τις αναταραχές για πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα.
