Πηγές με γνώση των εξελίξεων αποκάλυψαν ότι υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες στο εσωτερικό της κυβέρνησης του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με το Μνημόνιο Κατανόησης που υπογράφηκε με το Ιράν. Οι διαφωνίες προέκυψαν μετά από αξιολογήσεις των υπηρεσιών πληροφοριών, οι οποίες εξέφρασαν αμφιβολίες για την προθυμία της Τεχεράνης να προχωρήσει στις παραχωρήσεις στο πυρηνικό του πρόγραμμα που επιδιώκει η Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με τις πηγές, ο διευθυντής της CIA, Τζον Ράτκλιφ, ενημέρωσε τον Τραμπ και κορυφαίους αξιωματούχους ότι τα στοιχεία που συγκεντρώθηκαν δημιουργούν σοβαρά ερωτήματα για τις πραγματικές προθέσεις του Ιράν στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις.
Υποστηρικτές και αντίθετοι στο μνημόνιο
Οι επιφυλάξεις δεν περιορίστηκαν στον Ράτκλιφ. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ εξέφρασαν επίσης ανησυχίες για το μνημόνιο. Αντίθετα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και οι απεσταλμένοι Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ υποστήριξαν τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων.
Πηγές αναφέρουν ότι ο Τραμπ πραγματοποίησε σειρά συσκέψεων υψηλού επιπέδου πριν από την ανακοίνωση του μνημονίου, κατά τις οποίες παρουσιάστηκαν αναφορές που έδειχναν απόκλιση ανάμεσα σε όσα συζητούσαν οι Ιρανοί αξιωματούχοι εσωτερικά και όσα μετέφεραν στους μεσολαβητές και στην αμερικανική πλευρά.
Η θέση του Λευκού Οίκου
Ο Λευκός Οίκος υπερασπίστηκε το μνημόνιο, τονίζοντας ότι ο πρόεδρος άκουσε όλες τις απόψεις πριν λάβει την τελική απόφαση. Αξιωματούχος της κυβέρνησης ανέφερε ότι το μνημόνιο ικανοποιεί τις «κόκκινες γραμμές» των ΗΠΑ:
- αποτροπή απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν
- περιορισμός του εμπλουτισμού ουρανίου
- αποτροπή χρήσης διεθνών θαλάσσιων οδών ως μέσο πίεσης
- Το μνημόνιο προβλέπει περίοδο διαπραγμάτευσης 60 ημερών, με δυνατότητα παράτασης.
Η επόμενη φάση των συνομιλιών
Την Παρασκευή αναμένεται συνάντηση του αντιπροέδρου Βανς και των απεσταλμένων Γουίτκοφ και Κούσνερ με τον πρόεδρο του ιρανικού κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγκέρ Κάλιμπαφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, παρουσία μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν.
Παρότι το πλήρες κείμενο του μνημονίου (14 άρθρα) δεν έχει δημοσιευθεί, πηγή αναφέρει ότι το Ιράν ενδέχεται να αποκομίσει περισσότερα οφέλη από όσα προσφέρει τώρα, εάν δεν επιτευχθεί τελική συμφωνία που να ικανοποιεί τους αμερικανικούς στόχους.
Κυρώσεις, παγωμένα κεφάλαια και ναυσιπλοΐα
Το μνημόνιο προβλέπει:
- διατήρηση του υφιστάμενου πυρηνικού καθεστώτος κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων
- αποχή των ΗΠΑ από νέες κυρώσεις ή αποστολή επιπλέον στρατευμάτων
- συζήτηση για το μέλλον του εμπλουτισμού και των αποθεμάτων πυρηνικών υλικών
- σταδιακή άρση κυρώσεων εφόσον υπάρξει τελική συμφωνία
- άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ και εγγύηση ασφαλούς διέλευσης για 60 ημέρες
Το ζήτημα των παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων παραμένει από τα πιο ευαίσθητα. Η απελευθέρωσή τους θα γίνει μόνο βάσει της αρχής «απόδοση έναντι ανταμοιβής».
Οι λόγοι των επικρίσεων
Οι επικριτές εντός της κυβέρνησης θεωρούν ότι το Ιράν μπορεί να εκμεταλλευτεί τα οφέλη του μνημονίου χωρίς να προσφέρει ουσιαστικές πυρηνικές παραχωρήσεις. Αντίθετα, υποστηρικτές του μνημονίου τονίζουν ότι κάθε οικονομικό όφελος θα εξαρτηθεί από επαληθεύσιμα βήματα της Τεχεράνης.
Οι διαφωνίες αυτές δείχνουν ότι το μνημόνιο δεν έλυσε τη συζήτηση στην κυβέρνηση Τραμπ, αλλά άνοιξε νέο κύκλο προβληματισμού για το αν το Ιράν είναι πραγματικά έτοιμο για ουσιαστικές παραχωρήσεις ή απλώς κερδίζει χρόνο.
