Μια διεθνής ωκεανογραφική αποστολή στην οποία συμμετείχε και η ερευνητική ομάδα του ΕΚΠΑ έφερε στο φως ένα από τα πιο εντυπωσιακά γεωλογικά ευρήματα της Μεσογείου: νέα υδροθερμικά πεδία στη θαλάσσια περιοχή της Μήλου. Όπως αναφέρουν στην ανακοίνωσή τους οι Έλληνες ερευνητές, πρόκειται για πλούσια υποθαλάσσια υδροθερμικά συστήματα που βρίσκονται σε βάθη μεταξύ 100-250 μέτρων.
Κατά την αποστολή METEOR, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τον θαλάσσιο πυθμένα με προηγμένα υποβρύχια μέσα — από αυτόνομα οχήματα έως τηλεχειριζόμενες πλατφόρμες — που αποκάλυψαν ένα δίκτυο πηγών κρυμμένο σε βάθη 100 έως 230 μέτρων. Αυτή η ανακάλυψη κατατάσσει τη Μήλο μεταξύ των μεγαλύτερων γνωστών υδροθερμικών συστημάτων ρηχού έως μεσαίου βάθους στη Μεσόγειο και διευρύνει σημαντικά την τρέχουσα κατανόηση του τρόπου κατανομής τέτοιων πηγών στην περιοχή.
Η μελέτη καταγράφει τρεις κύριες περιοχές υδροθερμικής δραστηριότητας: Αγία Κυριακή, Παλαίοχωρα–Θειορυχεία και Βάνι. Όλες βρίσκονται κατά μήκος ενεργών τεκτονικών ρηγμάτων που εκτείνονται σε όλη την υφαλοκρηπίδα της Μήλου. Αυτά τα ρήγματα αποτελούν μέρος μιας σημαντικής τεκτονικής τάφρου, γνωστής ως Τάφρος του Όρμου Μήλου- Φυριπλάκας. Ο σαφής συσχετισμός ανάμεσα στη θέση των υδροθερμικών πηγών και των γεωλογικών δομών δείχνει ότι οι τεκτονικές δυνάμεις καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό πού ανέρχονται και εκδηλώνονται τα υδροθερμικά ρευστά στον πυθμένα.
«Μέχρι σήμερα, τα υδροθερμικά συστήματα ρηχών και βαθέων υδάτων αντιμετωπίζονται ως ανεξάρτητες, φαινομενικά οντότητες. Αυτή η ερευνητική αποστολή είναι μια πρώτη προσπάθεια για την κατάργηση αυτού του αυθαίρετου ορίου και την εξέταση των υδροθερμικών συστημάτων ως ένα ενιαίο σύστημα» δήλωσε η Δρ. Σόλβεϊγκ Μπύρινγκ, ειδικός στην υδροθερμική γεωμικροβιολογία από το Κέντρο Θαλάσσιων Περιβαλλοντικών Επιστημών του Πανεπιστημίου της Βρέμης (MARUM), η οποία ηγήθηκε της αποστολής.
«Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο κύριος στόχος της αποστολής μας είναι να αναζητήσουμε υδροθερμικές αναβλύσεις από τα ρηχά στα βαθύτερα στρώματα και να διερευνήσουμε τις μεταβολές στη γεωλογία, τη γεωχημεία και τη μικροβιολογία» πρόσθεσε.
Σύμφωνα με την επικεφαλής συγγραφέα της μελέτης, Παρασκευή Νομικού, από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), η χωρική διάταξη των συστάδων αναβρασμών ελέγχεται στενά από την τεκτονική δομή της περιοχής.
«Η ανακάλυψη νέων υδροθερμικών πεδίων είναι πάρα πολύ σημαντική για την κατονόηση της ηφαιστειότητας σε σχέση με την ενεργή τεκτονική. Με τα νέα δεομένα που συλλέξαμε μελετάμε τη συσχέτιση των χερσαίων και των θαλάσσιων τεκτονικών δομών γύρω από τη Μήλο, και στόχος είναι να δημιουργήσουμε ένα συνολικό μοντέλο της τεκτονικής δομής και της ηφαιστειότητας ώστε να ενσωματωθεί με τις μεταλλογενετικές γνώσεις που έχουμε για το νησί για την παραγωγή χαρτών που αναδεικνύουν την μεταλλογένεση και στο υποθαλάσσιο περιβάλλον» εξήγησε η Ελληνίδα ερευνήτρια.
«Αυτό που ανακαλύψαμε μέχρι στιγμής στην αποστολή μας ξεπερνά τις προσδοκίες μας. Βρήκαμε πλούσια υποθαλάσσια υδροθερμικά συστήματα σε βάθη μεταξύ 100-250 m και τα προκαταρκτικά αποτελέσματα δείχνουν διαφορές και στη χημεία τους. Μόλις έχουμε τα δείγματά μας πίσω στο εργαστήριο, θα τα αναλύσουμε και ελπίζουμε να αποκτήσουμε βαθύτερες γνώσεις για αυτά τα μέχρι στιγμής εξαιρετικά μη μελετημένα συστήματα», δήλωσε η Δρ. Σόλβεϊγκ Μπύρινγκ.
Τα ωκεανογραφικά δεδομένα της ερευνητικής αποστολής θα αναλυθούν τις επόμενες μέρες από τις διαφορετικές ερευνητικές ομάδες και ο συνδυασμός όλων θα υποδείξει την μοναδικότητα αυτής της ανακάλυψης των νέων υδροθερμικών πεδίων στην περιοχή της Μήλου και την άριστη συνεργασία του ΕΚΠΑ με τα Γερμανικά Ερευνητικά Ιδρύματα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Scientific Reports.
