Τα πρώτα γνωστά απολιθώματα χεριού από τον εξαφανισμένο ανθρώπινο συγγενή Paranthropus boisei, ήρθαν στο φως στην Κένυα, προσφέροντας νέα στοιχεία για τη ζωή και τις ικανότητες ενός από τα πιο μυστηριώδη μέλη του ανθρώπινου γενεαλογικού δέντρου. Τα οστά, τα οποία βρέθηκαν μαζί με κρανιακά και οδοντικά απολιθώματα, υποδεικνύουν ότι το είδος αυτό διέθετε αξιοσημείωτη ευκινησία και ισχυρή λαβή, χαρακτηριστικά που πιθανόν του επέτρεπαν τη χρήση λίθινων εργαλείων.
Ο Paranthropus boisei, γνωστός και ως «Άνθρωπος-Καρυοθραύστης» λόγω των τεράστιων γοφών του (έως και τέσσερις φορές μεγαλύτερων από των σύγχρονων ανθρώπων), ήταν μέχρι σήμερα γνωστός κυρίως από τα κρανία και τα δόντια του. Οι νέες ανακαλύψεις, ωστόσο, προσφέρουν για πρώτη φορά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα του σώματος του και των καθημερινών του συνηθειών.
Τα οστά του χεριού δείχνουν έναν μακρύ αντίχειρα, ίσια δάχτυλα και ένα ευκίνητο μικρό δάχτυλο, στοιχεία που υποδηλώνουν ότι μπορούσε να σχηματίζει ισχυρή λαβή, παρόμοια με αυτή που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος όταν κρατά ένα εργαλείο. Παράλληλα, η πλατιά μορφή των δαχτύλων θυμίζει έντονα εκείνη των γοριλών, κάτι που εξέπληξε τους επιστήμονες.
Η ανακάλυψη, που έγινε στην περιοχή Koobi Fora κοντά στη λίμνη Turkana, χρονολογείται σε πάνω από 1,5 εκατομμύριο χρόνια πριν. Οι ερευνητές επιβεβαίωσαν ότι τα κρανιακά και οδοντικά δείγματα ανήκουν πράγματι στον P. boisei, ενώ τα οστά του χεριού και του ποδιού εμφανίζουν μοναδικά χαρακτηριστικά σε σχέση με άλλα γνωστά είδη ανθρώπινων προγόνων.
Η επικεφαλής της έρευνας δρ. Carrie Mongle από το πανεπιστήμιο Stony Brook της Νέας Υόρκης, δήλωσε ότι πρόκειται για «την πρώτη φορά που μπορούμε να συνδέσουμε με βεβαιότητα τον Paranthropus boisei με συγκεκριμένα οστά χεριών και ποδιών».
Σύμφωνα με τη δρ. Tracy Kivell, διευθύντρια του Τμήματος Ανθρωπολογίας στο Ινστιτούτο Max Planck της Λειψίας, «κανένα άλλο γνωστό είδος δεν παρουσιάζει τόσο γοριλοειδή μορφολογία στα χέρια, γεγονός που επεκτείνει σημαντικά την κατανόηση μας για την ποικιλία στη χρήση των χεριών κατά την ανθρώπινη εξέλιξη».
Ίσως ήταν ικανός να χρησιμοποιεί εργαλεία
Ο P. boisei έζησε στην ανατολική Αφρική πριν από 1,3 έως 2,6 εκατομμύρια χρόνια, την ίδια περίοδο με είδη του γένους Homo όπως ο Homo habilis, ο Homo rudolfensis και ο Homo erectus.
Παρότι στο παρελθόν θεωρούνταν ότι μόνο οι πρώτοι Homo είχαν την ικανότητα να κατασκευάζουν και να χρησιμοποιούν εργαλεία, οι πρόσφατες ανακαλύψεις θέτουν υπό αμφισβήτηση αυτή την υπόθεση. Η ανατομία του χεριού του P. boisei δείχνει πως θα μπορούσε να χειριστεί πέτρινα εργαλεία εξίσου αποτελεσματικά.
«Το άρθρο δεν ισχυρίζεται ότι ο Paranthropus κατασκεύαζε εργαλεία, αλλά ότι τίποτα στην ανατομία του χεριού του δεν θα το εμπόδιζε», εξήγησε η δρ. Ryan McRae από το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Smithsonian.
Ένα είδος περιορισμένο στη γη και όχι στα δέντρα
Παρά τα ισχυρά του χέρια, τα πόδια του P. boisei διέθεταν αναπτυγμένα τόξα, ένδειξη ότι περπατούσε όρθιος, όπως ο σύγχρονος άνθρωπος. Οι ερευνητές θεωρούν ότι δεν ζούσε στα δέντρα, αλλά χρησιμοποιούσε τη δύναμη των χεριών του για να επεξεργάζεται σκληρές φυτικές τροφές, όπως ρίζες και βολβούς.
Τα ευρήματα ενισχύουν την άποψη ότι το είδος αυτό κατείχε ένα ιδιαίτερο οικολογικό ρόλο, καταναλώνοντας φυτικές τροφές πλούσιες σε ίνες, σε αντίθεση με άλλους προγόνους που είχαν πιο ποικίλη διατροφή.
Μια ανακάλυψη με βαθιά εξελικτική σημασία
Τα απολιθώματα, που εντοπίστηκαν μεταξύ 2019 και 2021 υπό την καθοδήγηση της Louise Leaky, εγγονής των διάσημων παλαιοανθρωπολόγων Louis και Mary Leaky, δίνουν συνέχεια σε μια έρευνα που ξεκίνησε πριν από δεκαετίες. Η οικογένεια Leaky ήταν η πρώτη που αναγνώρισε τον Paranthropus boiseiτη δεκαετία του 1950, αλλά τώρα για πρώτη φορά μπορούμε να τον φανταστούμε όχι μόνο ως έναν «Καρυοθραύστη», αλλά ως έναν ευφυή και ευέλικτο πρόγονο με μοναδικές ικανότητες.
