Η στρατιωτική ήττα του Ιράν από το Ισραήλ αποκαλύπτει τις σοβαρές αδυναμίες του καθεστώτος, ωστόσο ο κίνδυνος εσωτερικής αποσταθεροποίησης θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες συγκρούσεις.
Η ισραηλινή επιχείρηση «Rising Lion» έχει επιφέρει ένα ανεπανάληπτο πλήγμα στο ιρανικό καθεστώς, τόσο στρατιωτικά όσο και ψυχολογικά. Καθώς η Τεχεράνη βιώνει τον τρόμο των βομβαρδισμών και χιλιάδες κάτοικοι φεύγουν από την πόλη, οι ανησυχίες για τη σταθερότητα του ήδη αποδυναμωμένου ιρανικού καθεστώτος αυξάνονται. Στις 17 Ιουνίου, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε την Τεχεράνη να «εκκενώσει άμεσα», και τα αυτοκίνητα έχουν ήδη αρχίσει να φεύγουν από την πόλη τις τελευταίες ημέρες. Τα καταστήματα παραμένουν κλειστά. Ωστόσο, όπως αναφέρει ο Economist, η ιστορία και η δυναμική της χώρας δείχνουν ότι μια κατάρρευση δεν είναι σίγουρη. Παρά τις κατηγορίες περί διαφθοράς, αυταρχισμού και παρακμής, το καθεστώς των αγιατολάχ έχει αντέξει σε κρίσεις για δεκαετίες. Εάν η τρέχουσα στρατιωτική ήττα αποκαλύπτει τις αδυναμίες του, μπορεί τελικά να προκαλέσει όχι επανάσταση, αλλά μια συσπείρωση γύρω από τη σημαία. Η εθνική υπερηφάνεια και η σιιτική ιδεολογία της μαρτυρίας απέναντι σε εξωτερικούς εχθρούς παραμένουν ισχυρές. Παρά το σοκ της δολοφονίας κορυφαίων στρατηγών και την κοροϊδία του καθεστώτος στα social media —όπου πολίτες πανηγυρίζουν με emoji ψητού κρέατος— η στρατηγική ανάκαμψης του καθεστώτος ήταν άμεση.
Στις 18 ώρες μετά το πρώτο πλήγμα, μια νέα γενιά διοικητών αντεπίθεσε με εκατοντάδες πυραύλους κατά ισραηλινών πόλεων. Η οργή για την καταστροφή μπορεί να ενισχύσει το αφήγημα της «αντίστασης» και να περιορίσει το κοινωνικό ρήγμα. Οι ελπίδες ορισμένων στο Ισραήλ για ανατροπή του καθεστώτος μέσω εσωτερικής εξέγερσης ή πραξικοπήματος φαίνονται αβέβαιες. Αν και οι νέοι Ιρανοί αποδοκιμάζουν τα στελέχη των Φρουρών της Επανάστασης και θυμούνται το 2020, όταν ο αρχηγός της αεροπορίας Χατζιζαντέχ κατέρριψε επιβατικό αεροσκάφος, η κοινωνία στερείται ηγεσίας και ενιαίου οράματος. Ιστορικά, ακόμη και οι μεγάλες διαδηλώσεις —όπως αυτές του 2022 και 2023— καταπνίγηκαν βίαια. Ο Νετανιάχου ακολουθεί μια στρατηγική παρόμοια με αυτήν που χρησιμοποίησε κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο το 2024: πρώτα η στρατιωτική εξουδετέρωση, έπειτα η πολιτική αποσταθεροποίηση.
Ωστόσο, στο Ιράν, μια πιθανή κατάρρευση θα μπορούσε να ανοίξει την πόρτα σε εσωτερικές συγκρούσεις μεταξύ σκληρών, μεταρρυθμιστών, στρατιωτικών και εθνοτικών μειονοτήτων όπως οι Κούρδοι και οι Αζέροι. Η απουσία ενός σαφούς διαδόχου ή μιας σταθερής αντιπολίτευσης καθιστά το σενάριο εμφυλίου πολέμου εφιαλτικά ρεαλιστικό, όπως δείχνουν τα παραδείγματα της Συρίας και του Ιράκ. Ο ανώτατος ηγέτης αγιατολάχ Χαμενεΐ προσπαθεί να διατηρήσει τον έλεγχο ενσωματώνοντας μεταρρυθμιστές όπως ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, ενώ προωθεί ως διάδοχο τον γιο του Μοτζτάμπα —μια επιλογή που παραλληλίζεται με τον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν της Σαουδικής Αραβίας. Ταυτόχρονα, προειδοποιεί ότι η δική του αποχώρηση μπορεί να προκαλέσει αποσταθεροποίηση και ένα νέο, πιο επιθετικό κύμα πυρηνικών φιλοδοξιών.
Ενώ η κοροϊδία προς το καθεστώς κυριαρχούσε τις πρώτες ημέρες των ισραηλινών επιθέσεων, η αβεβαιότητα και ο φόβος κερδίζουν έδαφος. Οι πολίτες διανέμουν χάρτες εκκένωσης, η κυβέρνηση περιορίζει την πρόσβαση στα social media και διανέμει καύσιμα με δελτίο. Με την προοπτική ενός αιματηρού εμφυλίου πολέμου, πολλοί Ιρανοί αρχίζουν να αναρωτιούνται αν τελικά είναι ασφαλέστερο να υπομείνουν αυτό που ήδη γνωρίζουν. Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν το καθεστώς θα πέσει, αλλά ποιο θα είναι το κόστος — και για ποιους. Ένα αποσταθεροποιημένο Ιράν, χωρίς κατεύθυνση και με τίποτα να χάσει, μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερη απειλή από το σημερινό καθεστώς. απειλή μεγαλύτερη από το παρόν καθεστώς.
