Η γενική εισαγγελέας του Ισραήλ αποφάσισε την Κυριακή 27 Σεπτεμβρίου να αναβάλει για μετά τις βουλευτικές εκλογές την προθεσμία υποβολής προσφορών για την κατασκευή κατοικιών στο πλαίσιο του αμφιλεγόμενου εποικιστικού σχεδίου «E1». Η εξέλιξη αναζωπυρώνει τη συζήτηση γύρω από ένα σχέδιο που, σύμφωνα με επικριτές του, θα μπορούσε να αποκόψει το βόρειο από το νότιο τμήμα της κατεχόμενης Δυτικής Όχθης και να δυσχεράνει περαιτέρω τη δημιουργία ενός βιώσιμου παλαιστινιακού κράτους.
Η διαδικασία υποβολής προσφορών επρόκειτο να ξεκινήσει τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου και να ολοκληρωθεί έπειτα από 21 ημέρες, δηλαδή πριν από τις βουλευτικές εκλογές της 27ης Οκτωβρίου. Ωστόσο, εκπρόσωπος της γενικής εισαγγελέως Γκάλι Μπαχάραβ-Μιάρα δήλωσε ότι δόθηκε εντολή στις αρμόδιες υπηρεσίες να παρατείνουν την προθεσμία κατά έναν μήνα, ώστε αυτή να λήξει μετά την εκλογική αναμέτρηση.
Γιατί αναβάλλονται οι διαγωνισμοί για το «E1»
Σύμφωνα με την εκπρόσωπο της γενικής εισαγγελέως, η απόφαση ελήφθη προκειμένου να περιοριστούν οι ανησυχίες ότι ο διαγωνισμός για το «E1» θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για προεκλογικούς σκοπούς. Η ισραηλινή νομοθεσία απαγορεύει τη χρήση κρατικών αποφάσεων και διοικητικών ενεργειών με τρόπο που θα μπορούσε να επηρεάσει την προεκλογική εκστρατεία ή να προσφέρει πολιτικό πλεονέκτημα σε συγκεκριμένες πλευρές.
Το ισραηλινό υπουργείο Στέγασης είχε εγκρίνει τον περασμένο μήνα την προκήρυξη διαγωνισμού για την κατασκευή περισσότερων από 1.200 κατοικιών εποίκων στην περιοχή. Η απόφαση προκάλεσε αντιδράσεις από μη κυβερνητικές οργανώσεις, οι οποίες προσέφυγαν στη Δικαιοσύνη ζητώντας την ακύρωση του διαγωνισμού. Παράλληλα, ευρωπαϊκές χώρες κάλεσαν την ισραηλινή κυβέρνηση να εγκαταλείψει το σχέδιο, προειδοποιώντας για τις συνέπειες που θα μπορούσε να έχει στην εδαφική συνέχεια της Δυτικής Όχθης.
Η αναβολή δεν σημαίνει ακύρωση του σχεδίου. Αντίθετα, μεταθέτει τη λήξη της διαδικασίας για το διάστημα μετά τις εκλογές, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεχιστεί η προώθηση των οικιστικών μονάδων από την επόμενη κυβέρνηση.
Περίπου 3.400 κατοικίες μεταξύ Ιερουσαλήμ και Μααλέ Αντουμίμ
Το σχέδιο «E1» προβλέπει κυρίως την κατασκευή περίπου 3.400 οικιστικών μονάδων σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περιοχή ανάμεσα στην Ιερουσαλήμ και τον ισραηλινό οικισμό Μααλέ Αντουμίμ. Οι κατοικίες που περιλαμβάνονται στον συγκεκριμένο διαγωνισμό αντιστοιχούν περίπου στο ένα τρίτο του συνολικού σχεδίου, σύμφωνα με την ισραηλινή οργάνωση «Peace Now», η οποία αντιτίθεται στην επέκταση των εποικισμών.
Η γεωγραφική θέση του «E1» θεωρείται καθοριστικής σημασίας. Η περιοχή συνδέει την Ανατολική Ιερουσαλήμ με τον Μααλέ Αντουμίμ και βρίσκεται σε έναν διάδρομο που, σύμφωνα με τους επικριτές, θα μπορούσε να διακόψει τη συνέχεια των παλαιστινιακών εδαφών από βορρά προς νότο. Η υλοποίηση του σχεδίου αναμένεται επίσης να εντείνει την απομόνωση της Ανατολικής Ιερουσαλήμ από την υπόλοιπη Δυτική Όχθη.
Το Ισραήλ κατέλαβε την Ανατολική Ιερουσαλήμ και στη συνέχεια την προσάρτησε, σε μια κίνηση που δεν έχει αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα. Η περιοχή κατοικείται κατά κύριο λόγο από Παλαιστινίους και αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την παλαιστινιακή πλευρά, η οποία τη διεκδικεί ως πρωτεύουσα ενός μελλοντικού κράτους.
Διεθνείς αντιδράσεις και δικαστικές προσφυγές
Την περασμένη χρονιά, η Βρετανία, η Γαλλία και περίπου 20 ακόμη χώρες καταδίκασαν την έγκριση του σχεδίου «E1» από το Ισραήλ. Σε κοινή τους τοποθέτηση χαρακτήρισαν την απόφαση αντίθετη προς το διεθνές δίκαιο και κάλεσαν την ισραηλινή κυβέρνηση να την ανακαλέσει.
Οι κυβερνήσεις και οι διεθνείς οργανώσεις που αντιτίθενται στους εποικισμούς υποστηρίζουν ότι η κατασκευή κατοικιών στη Δυτική Όχθη υπονομεύει τη λύση των δύο κρατών. Επισημαίνουν, επίσης, ότι η δημιουργία νέων οικισμών και δρόμων πρόσβασης περιορίζει τον διαθέσιμο χώρο για την ανάπτυξη παλαιστινιακών πόλεων και ενισχύει τον κατακερματισμό της περιοχής.
Ισραηλινό δικαστήριο είχε απορρίψει τον περασμένο μήνα προσφυγή οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες ζητούσαν την αναστολή του σχεδίου. Οι οργανώσεις υποστήριζαν ότι η κατασκευή στο «E1» θα μπορούσε να οδηγήσει στην εκτόπιση εκατοντάδων Παλαιστινίων από τις κατοικίες τους.
Ο δικαστής είχε κρίνει τότε ότι δεν επίκεινται «μη αναστρέψιμες ουσιαστικές αλλαγές» και ότι υπάρχουν επαρκείς νομικές εγγυήσεις για την εξέταση του σχεδίου. Η απόφαση αυτή, ωστόσο, δεν έβαλε τέλος στις αντιδράσεις, καθώς οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξακολουθούν να θεωρούν ότι η προώθηση του «E1» δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τις παλαιστινιακές κοινότητες και για τη μελλοντική εδαφική οργάνωση της Δυτικής Όχθης.
Έντονη αντίδραση του Μπεζαλέλ Σμότριτς
Η απόφαση για την αναβολή της προθεσμίας προκάλεσε έντονη αντίδραση από τον ακροδεξιό υπουργό Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς, μία από τις πιο προβεβλημένες προσωπικότητες του εποικιστικού κινήματος.
Σε βίντεο που δημοσίευσε στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα X, ο Σμότριτς κατηγόρησε τη γενική εισαγγελέα ότι «παρεμβαίνει στην προεκλογική εκστρατεία». Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι «εργάζεται για λογαριασμό του Γκάντι Άιζενκοτ», επικεφαλής του κεντρώου κόμματος «Yashar!», ο οποίος παρουσιαζόταν ως ένας από τους βασικούς αντιπάλους του Μπενιαμίν Νετανιάχου για την πρωθυπουργία.
Από την πλευρά του, ο δήμος του Μααλέ Αντουμίμ ανακοίνωσε ότι θα προσφύγει κατά της απόφασης για την αναβολή της προθεσμίας του διαγωνισμού. Η νέα δικαστική προσφυγή αναμένεται να διατηρήσει το ζήτημα του «E1» στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, τόσο πριν όσο και μετά τις εκλογές.
Η αναβολή των διαγωνισμών για το «E1» αποτελεί, επομένως, μια προσωρινή διοικητική εξέλιξη και όχι οριστική αλλαγή πολιτικής. Το μέλλον του σχεδίου θα εξαρτηθεί από τη στάση της επόμενης ισραηλινής κυβέρνησης, τις δικαστικές αποφάσεις και τη διεθνή πίεση, ενώ οι επιπτώσεις του στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, στη Δυτική Όχθη και στις προοπτικές ειρηνευτικής επίλυσης θα συνεχίσουν να προκαλούν έντονες αντιδράσεις.
