Η προγραμματισμένη διάσκεψη για τα Στενά του Ορμούζ, η οποία επρόκειτο να πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 14 Σεπτεμβρίου στο Ομάν με τη συμμετοχή των χωρών του Κόλπου, αναβλήθηκε έπειτα από αίτημα της Σαουδικής Αραβίας. Το Ριάντ επικαλέστηκε την επιδεινούμενη κατάσταση στην Υεμένη, ωστόσο η Τεχεράνη αμφισβήτησε ευθέως την αιτιολόγηση αυτή, χαρακτηρίζοντάς την «ψευδές πρόσχημα».
Η αναβολή της διάσκεψης για το Ορμούζ είχε ανακοινωθεί νωρίτερα από το σουλτανάτο του Ομάν, το οποίο επρόκειτο να φιλοξενήσει τη συνάντηση. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στην ευρύτερη περιοχή, καθώς οι εξελίξεις στην Υεμένη, οι επιθέσεις σε θαλάσσιες εμπορικές διαδρομές και οι ανησυχίες για την ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού επηρεάζουν άμεσα τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο.
Η διάσκεψη για το Ορμούζ και η αντίδραση του Ιράν
«Είναι αλήθεια ότι η Σαουδική Αραβία ζήτησε την αναβολή της διάσκεψης», δήλωσε ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου. Ο ίδιος υποστήριξε ότι η επίκληση της κατάστασης στην Υεμένη ως λόγου για την αναβολή «αποτελεί ψευδές πρόσχημα».
Σύμφωνα με τον Ιρανό αξιωματούχο, το Ομάν και το Ιράν είχαν συμφωνήσει σε μια κοινή και υπεύθυνη προσέγγιση για τη διαχείριση των ζητημάτων που αφορούν τα Στενά του Ορμούζ. Η διάσκεψη θα αποτελούσε, όπως ανέφερε, μια σημαντική ευκαιρία για να αναδειχθεί η σημασία αυτής της πολιτικής και να συζητηθούν τρόποι ενίσχυσης της ασφάλειας και της σταθερότητας στην περιοχή.
«Αν είχε πραγματοποιηθεί αυτή η συνάντηση, θα ήταν μια πολύ κατάλληλη ευκαιρία για να συζητηθεί η νέα πολιτική», σημείωσε ο Μπαγκάι. Παράλληλα, τόνισε ότι καμία υπεύθυνη χώρα δεν θα αποδεχόταν να της επιβάλλονται όροι ή να υφίσταται πιέσεις από εξωτερικές δυνάμεις.
Οι δηλώσεις αυτές αντανακλούν τη διαφωνία της Τεχεράνης με την προσέγγιση του Ριάντ, αλλά και τη γενικότερη αντιπαράθεση γύρω από τον έλεγχο και τη διαχείριση των θαλάσσιων οδών που συνδέουν τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, καθώς από την περιοχή διέρχεται σημαντικό μέρος των διεθνών μεταφορών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η Υεμένη στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Ο Εσμαΐλ Μπαγκάι δήλωσε επίσης ότι το Ιράν «δεν έχει καμία απολύτως σχέση» με τα γεγονότα που εκτυλίσσονται στην Υεμένη και υποστήριξε ότι η Τεχεράνη δεν παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της χώρας.
Οι εντάσεις μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι, οι οποίοι ελέγχουν μεγάλα τμήματα της Υεμένης, έχουν κλιμακωθεί από τον Ιούλιο. Οι αντάρτες ανακοίνωσαν ναυτικό αποκλεισμό εναντίον της Σαουδικής Αραβίας, ενώ οι συγκρούσεις εντάθηκαν την περασμένη εβδομάδα μετά την κατάληψη του λιμανιού της Μόκα. Η εξέλιξη αυτή ενίσχυσε τον έλεγχο των Χούθι επί του στενού Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, μιας ακόμη κρίσιμης θαλάσσιας διόδου για το διεθνές εμπόριο.
Η κατάσταση στην Υεμένη έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις γειτονικές χώρες και στη διεθνή ναυτιλιακή κοινότητα. Ενδεχόμενη περαιτέρω αποσταθεροποίηση θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτροπές πλοίων, αύξηση του κόστους μεταφοράς και νέες πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας.
Οι αναφορές για την εγκατάσταση «Όρος Pickaxe»
Παράλληλα, ο Μπαγκάι απέρριψε ως αβάσιμες τις αναφορές σχετικά με δραστηριότητα στην εγκατάσταση που είναι γνωστή ως «Όρος Pickaxe». Πρόκειται για μια ιδιαίτερα οχυρωμένη υπόγεια εγκατάσταση κοντά στον πυρηνικό σταθμό της Νατάνζ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει την προηγούμενη εβδομάδα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες παρακολουθούν τη δραστηριότητα στην περιοχή, ενώ από τον Ιούλιο έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αμερικανικού πλήγματος εναντίον της εγκατάστασης. Οι δηλώσεις αυτές προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο έντασης στις ήδη τεταμένες σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης.
Νέος κατάλογος πλοίων υπό κυρώσεις
Την ίδια ημέρα, η Αρχή των Στενών του Περσικού Κόλπου (PGSA), ιρανικός φορέας που δημιουργήθηκε για τη διαχείριση των αιτήσεων διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, δημοσίευσε επικαιροποιημένο κατάλογο με 77 πλοία. Σύμφωνα με την υπηρεσία, τα συγκεκριμένα πλοία «παραβιάζουν τα ιρανικά πρωτόκολλα για τα Στενά του Ορμούζ».
Τα πλοία αυτά ενδέχεται να αντιμετωπίσουν περιορισμούς στις μελλοντικές διελεύσεις τους, καθώς και πρόστιμα, κράτηση ή κατάσχεση. Η PGSA προειδοποίησε ακόμη ότι στον κατάλογο θα προστεθούν πλοία και εταιρείες που συνεργάζονται με τα συγκεκριμένα σκάφη.
Η ιρανική αρχή κάλεσε ασφαλιστικές εταιρείες, συλλόγους P&I και νηογνώμονες να μην παρέχουν υπηρεσίες στα πλοία που περιλαμβάνονται στη λίστα, προκειμένου να αποφύγουν πιθανές κυρώσεις. Οι σύλλογοι P&I είναι αμοιβαίες ασφαλιστικές ενώσεις που προσφέρουν σε πλοιοκτήτες και ναυλωτές κάλυψη για ευθύνες έναντι τρίτων.
Μειώθηκαν οι διελεύσεις πλοίων
Οι ανησυχίες για την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών έχουν ενταθεί μετά τις πρόσφατες επιθέσεις στις διαδρομές του πετρελαίου, τόσο στα Στενά του Ορμούζ όσο και στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ. Οι προοπτικές για ειρήνη και σταθερότητα στη Μέση Ανατολή εμφανίζονται ολοένα πιο αβέβαιες.
Προκαταρκτικά στοιχεία παρακολούθησης πλοίων που δημοσιεύθηκαν τη Δευτέρα δείχνουν ότι οι διελεύσεις εμπορικών πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ μειώθηκαν σε μονοψήφιο αριθμό ανά ημέρα κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Ο αριθμός αυτός είναι αισθητά χαμηλότερος από τον μέσο όρο των 14 διελεύσεων την ημέρα κατά το προηγούμενο δεκαήμερο.
Ωστόσο, τα στοιχεία δεν περιλαμβάνουν πλοία που ενδέχεται να διέσχισαν τα Στενά με απενεργοποιημένους τους πομποδέκτες του Συστήματος Αυτόματης Αναγνώρισης (AIS), προκειμένου να αποφύγουν τον εντοπισμό. Η αναβολή της διάσκεψης για το Ορμούζ, σε συνδυασμό με τη μείωση της ναυτιλιακής κίνησης και την επιβολή νέων περιορισμών από το Ιράν, καταδεικνύει το εύθραυστο περιβάλλον ασφαλείας στην περιοχή και τις πιθανές επιπτώσεις του στις διεθνείς αγορές ενέργειας και στις παγκόσμιες εμπορικές μεταφορές.
