Εντείνεται η πίεση στην αγορά ηλεκτρισμού της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, καθώς οι τιμές ρεύματος στα Βαλκάνια αυξάνονται σημαντικά μετά την προσωρινή διακοπή λειτουργίας ενός από τους δύο αντιδραστήρες του πυρηνικού σταθμού Κοζλοντούι στη Βουλγαρία. Η μονάδα τέθηκε εκτός λειτουργίας στις 9 Οκτωβρίου 2026 για προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης, οι οποίες αναμένεται να ολοκληρωθούν έως τα τέλη Νοεμβρίου.
Η απώλεια περίπου 1.000 MW πυρηνικής παραγωγής, που χαρακτηρίζεται ως παραγωγή βάσης, στερεί από τη Βουλγαρία και τις γειτονικές χώρες μια κρίσιμη και σταθερή πηγή ηλεκτρικής ενέργειας. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η περιφερειακή αγορά αντιμετωπίζει ήδη σημαντικές πιέσεις λόγω της χαμηλής διαθεσιμότητας υδάτινων πόρων, της περιορισμένης υδροηλεκτρικής παραγωγής και των προγραμματισμένων συντηρήσεων σε μονάδες ηλεκτροπαραγωγής.
Τιμές ρεύματος στα Βαλκάνια: Νέα υψηλά στη χονδρεμπορική αγορά
Οι επιπτώσεις έγιναν άμεσα αισθητές στις αγορές ηλεκτρισμού. Την Παρασκευή, οι τιμές χονδρικής εκτοξεύτηκαν σε αρκετές χώρες της περιοχής, καταγράφοντας επίπεδα που προκαλούν ανησυχία ενόψει του χειμώνα.
Η Αλβανία έφτασε για πρώτη φορά εδώ και αρκετά χρόνια τα 300 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ στη Ρουμανία η τιμή διαμορφώθηκε στα 255 ευρώ/MWh. Η Βουλγαρία κινήθηκε στα 241 ευρώ/MWh, η Ιταλία στα 232 ευρώ/MWh και η Ελλάδα στα 207 ευρώ/MWh. Τα επίπεδα αυτά καταδεικνύουν τη μεγάλη εξάρτηση των αγορών της Νοτιοανατολικής Ευρώπης από τις εισαγωγές και τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας όταν μειώνεται η εγχώρια παραγωγή.
Την ίδια ώρα, η εικόνα στη Δυτική Ευρώπη ήταν αισθητά διαφορετική. Σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία, οι τιμές υποχώρησαν σημαντικά, φτάνοντας έως και τα 75 ευρώ/MWh μετά την προηγούμενη κορύφωσή τους. Η μεγάλη απόκλιση ανάμεσα στις τιμές της Ανατολικής και της Δυτικής Ευρώπης επανέφερε στο προσκήνιο το λεγόμενο «σιδηρούν παραπέτασμα» της ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού. Οι διαφορές αυτές συνδέονται με τις περιορισμένες διασυνδέσεις, τη διαφορετική σύνθεση του ενεργειακού μείγματος και τη μειωμένη δυνατότητα μεταφοράς φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας προς τα Βαλκάνια.
Η σημασία του αντιδραστήρα του Κοζλοντούι
Ο πυρηνικός σταθμός Κοζλοντούι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες του βουλγαρικού ηλεκτρικού συστήματος. Οι δύο αντιδραστήρες του παρέχουν σταθερή παραγωγή όλο το εικοσιτετράωρο, ανεξάρτητα από τις καιρικές συνθήκες. Για τον λόγο αυτό, η προσωρινή απώλεια της μίας μονάδας δεν επηρεάζει μόνο τη Βουλγαρία, αλλά και τις γειτονικές αγορές που βασίζονται στις εισαγωγές από τη χώρα.
Η συντήρηση έχει προγραμματιστεί για το φθινόπωρο, περίοδο κατά την οποία η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας είναι συνήθως χαμηλότερη σε σύγκριση με τους χειμερινούς μήνες. Η πρακτική αυτή εφαρμόζεται διεθνώς, ώστε οι μονάδες να είναι διαθέσιμες όταν αυξάνονται οι ανάγκες για θέρμανση και φωτισμό. Ωστόσο, οι φετινές συνθήκες αποδεικνύονται ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς η περιοχή αντιμετωπίζει ταυτόχρονα μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή και περιορισμένη διαθεσιμότητα σε άλλες μονάδες.
Προγραμματισμένες συντηρήσεις και στην Ελλάδα
Παρόμοια εικόνα καταγράφεται και στην Ελλάδα. Κατά τη διάρκεια του Οκτωβρίου, τέσσερις σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής βρίσκονται σε προγραμματισμένη συντήρηση. Οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν το αργότερο έως τον Δεκέμβριο, προκειμένου οι μονάδες να είναι διαθέσιμες κατά την καρδιά του χειμώνα.
Οι συντηρήσεις είναι απαραίτητες για την ασφάλεια και την αποδοτική λειτουργία του συστήματος, περιορίζουν όμως προσωρινά την προσφορά ηλεκτρικής ενέργειας. Όταν συμπίπτουν με προβλήματα σε άλλες χώρες, οι επιπτώσεις μεταφέρονται γρήγορα στη χονδρεμπορική αγορά και οδηγούν σε υψηλότερες τιμές.
Η ξηρασία επιβαρύνει την ενεργειακή εικόνα
Επιπλέον πίεση προκαλεί η χαμηλή στάθμη των υδάτων στον Δούναβη, αλλά και σε άλλες σημαντικές υδρολογικές λεκάνες της Ευρώπης. Η ξηρασία περιορίζει την παραγωγή των υδροηλεκτρικών μονάδων και δυσχεραίνει τη λειτουργία ορισμένων πυρηνικών σταθμών, οι οποίοι χρειάζονται επαρκείς ποσότητες νερού για την ψύξη τους.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Montel, οι συνθήκες στις Άλπεις και στις σκανδιναβικές χώρες είναι ιδιαίτερα πιεστικές. Ο ειδικός Τζούλιο Μάγκνι ανέφερε ότι στα μέσα Ιουλίου οι τεχνητές λίμνες της Ελβετίας ήταν γεμάτες μόλις κατά 46%, ποσοστό χαμηλότερο κατά 16,4 μονάδες από τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας.
Ανάλογη ήταν η κατάσταση και στη βόρεια Ιταλία. Στα τέλη Ιουλίου, οι ταμιευτήρες βρίσκονταν στο 34% της χωρητικότητάς τους, ενώ η ιταλική υδροηλεκτρική παραγωγή μειώθηκε κατά 19% στους πρώτους επτά μήνες του έτους. Η απώλεια αυτής της παραγωγής αυξάνει την ανάγκη για θερμικές μονάδες και εισαγωγές, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις τιμές.
Οι εξελίξεις δείχνουν ότι οι τιμές ρεύματος στα Βαλκάνια θα παραμείνουν ευάλωτες όσο διαρκούν οι συντηρήσεις στο Κοζλοντούι, η ξηρασία και οι περιορισμοί στην παραγωγή. Η έγκαιρη ολοκλήρωση των εργασιών, η ενίσχυση των διασυνδέσεων και η επαρκής προετοιμασία για τον χειμώνα θα είναι κρίσιμες, ώστε να περιοριστούν οι κίνδυνοι για την ενεργειακή ασφάλεια και να ανακοπεί η ανοδική πορεία των τιμών.
