Υπάρχουν ταινίες που μιλούν για τον έρωτα, υπάρχουν ταινίες που μιλούν για την απώλεια και υπάρχουν ταινίες που προσπαθούν να αποτυπώσουν τον τρόπο με τον οποίο τα δύο αυτά συναισθήματα συνυπάρχουν μέσα μας. Το In Waves ανήκει αποφασιστικά στην τρίτη κατηγορία: μια ταινία που σε περνάει από 40 κύματα όχι για να αποδείξει ότι μπορεί να σε κάνει να κλάψεις, αλλά για να επιβεβαιώσει την αυθεντικότητά της. Και το ταξίδι της, καβαφικό και ουσιαστικό, είναι «γεμάτο περιπέτεια, γεμάτο γνώση» — ευτυχώς με συγκίνηση και όχι με «δράμα» που σε πιέζει να λυγίσεις ακόμη κι όταν δεν υπάρχει λόγος.
Βασισμένο στο ομώνυμο graphic novel του AJ Dungo (ο οποίος παρευρέθηκε μαζί με τη σκηνοθέτη στην πρεμιέρα του στο Annecy), το In Waves μετατρέπει μια βαθιά προσωπική ιστορία σε ένα λυρικό κινηματογραφικό ημερολόγιο. Εδώ η αγάπη, η αρρώστια, η ενηλικίωση και η θλίψη δεν μπαίνουν σε κουτάκια· ενώνονται και επιστρέφουν, όπως τα κύματα που διαδέχονται το ένα το άλλο. Κι όπως η θάλασσα μπορεί να κουβαλά φουρτούνα, αλλά ξέρει και να ηρεμεί, έτσι και η ταινία καταφέρνει να «σκάει» με τρόπο που γαληνεύει μέσα και έξω σου, αντί να σε καταποντίζει.
In Waves: Από την πρώτη γνωριμία ως την ωριμότητα που σε βρίσκει απροειδοποίητα
Σε αντίθεση με πολλές ταινίες μυθοπλασίας που χτίζονται πάνω σε μια ευθεία πορεία προς το αναπόφευκτο τέλος, το In Waves απορρίπτει τους εύκολους μελοδραματισμούς. Δεν ενδιαφέρεται να «πουλήσει» πόνο. Επιλέγει, πιο γενναία, να παρακολουθήσει τους ήρωές της με τρυφερότητα, υπομονή και χώρο για ανάσα — σαν να σου λέει ότι η ζωή δεν είναι μόνο οι κορυφώσεις της, αλλά κυρίως οι ενδιάμεσες στιγμές.
Η γνωριμία του ντροπαλού AJ με τη γεμάτη ζωή Kristen ξεκινά σχεδόν σαν κλισέ νεανική ιστορία: δύο κόσμοι που έλκονται, δύο χαρακτήρες που συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον. Όμως πολύ γρήγορα η ταινία μετατοπίζεται σε κάτι πιο ανθρώπινο και πιο δύσκολο να αποτυπωθεί: την προσπάθεια δύο «ψυχών με κυματοθραύστες» να κρατηθούν ο ένας από τον άλλο όταν η πραγματικότητα αρχίζει να τους δοκιμάζει. Η αγάπη εδώ δεν είναι ιδέα, είναι καθημερινότητα. Και η καθημερινότητα, όταν εμφανίζεται η ασθένεια, αλλάζει χωρίς προειδοποίηση.
Η θάλασσα στο In Waves δεν είναι σκηνικό — είναι γλώσσα
Όπως γίνεται φανερό από νωρίς, ούτε η θάλασσα ούτε το σερφ λειτουργούν απλώς ως όμορφο φόντο. Στο In Waves είναι συμβολισμός και προέκταση των συναισθημάτων των χαρακτήρων. Άλλοτε ήρεμη, άλλοτε απειλητική, πάντοτε όμως ζωντανή, με μυστήριο και ροή. Η θάλασσα εδώ «μιλά» όταν οι άνθρωποι σωπαίνουν. Και το κύμα, αυτή η αέναη κίνηση, θυμίζει ότι τίποτα δεν μένει ακίνητο — ούτε ο έρωτας, ούτε ο φόβος, ούτε η απώλεια.
Η ταινία καταφέρνει να κάνει κάτι σπάνιο: να μετατρέψει μια συγκεκριμένη ιστορία σε εμπειρία που μοιάζει καθολική. Όλοι έχουμε βρεθεί, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, απέναντι σε κάτι που μας ξεπερνά. Κι εκεί ακριβώς το In Waves σε πιάνει: όχι από τη δραματική κορύφωση, αλλά από την αναγνώριση.
Η δύναμη της οπτικοποίησης: όταν το animation γίνεται συναίσθημα
Η μεγαλύτερη δύναμη του In Waves βρίσκεται στις επιλογές της οπτικοποίησης. Η υβριδική προσέγγιση της κινούμενης εικόνας — ο συνδυασμός δισδιάστατων και τρισδιάστατων τεχνικών — χτίζει έναν κόσμο ταυτόχρονα ονειρικό και απτό. Υπάρχει μια λεπτή ισορροπία ανάμεσα στο χειροποίητο και στο κινηματογραφικά «μεγάλο», που ταιριάζει απόλυτα σε μια ιστορία η οποία κινείται ανάμεσα στο ιδιωτικό και στο ευρύτερο, στο προσωπικό βίωμα και στην κοινή ανθρώπινη αλήθεια.
Κάθε κύμα, κάθε ηλιοβασίλεμα, κάθε στιγμή σιωπής μετατρέπεται σε οπτική εμπειρία που εκφράζει όσα οι χαρακτήρες δεν μπορούν ή δεν θέλουν να πουν με λόγια. Δεν είναι απλώς «όμορφα πλάνα». Είναι συναισθηματική γραμματική. Κι εκεί διακρίνεται η φροντίδα: μια αίσθηση νοιαξίματος που δεν μπορείς να αγνοήσεις, γιατί υπάρχει σε κάθε κίνηση, σε κάθε παύση, σε κάθε βλέμμα.
Ασθένεια και πένθος χωρίς εκβιασμούς
Παράλληλα, το In Waves αποφεύγει να μετατρέψει την ασθένεια σε φθηνό δραματουργικό εργαλείο. Την αντιμετωπίζει με αξιοπρέπεια και, κυρίως, με εστίαση σε κάτι που συχνά ξεχνά ο κινηματογράφος: στον τρόπο που οι άνθρωποι συνεχίζουν να αγαπούν, να ονειρεύονται και να ζουν όταν ξέρουν ότι το τέλος είναι προκαθορισμένο. Δεν υπάρχει «κόλπο» εδώ, δεν υπάρχει χειρισμός. Υπάρχει παρατήρηση.
Και το πένθος, όπως το προτείνει η ταινία, δεν είναι μια ευθεία πορεία προς τη στασιμότητα. Είναι διαδικασία σπειροειδής, ενίοτε κυματοειδής — μια επανάληψη που δεν σε γυρίζει πίσω, αλλά σε ξαναπερνά από σημεία που νόμιζες ότι έχεις ξεπεράσει, σε άλλη όμως ηλικία, με άλλη επίγνωση. Αυτό ακριβώς υπαινίσσεται και ο τίτλος, και το In Waves το υπηρετεί χωρίς να το «φωνάζει».
Παρότι η αφήγηση πατά σε γνώριμες διαδρομές, η δύναμη του In Waves δεν ελαττώνεται. Διαθέτει πρωτοτυπία, ειλικρίνεια και μια σπάνια αυτοσυγκράτηση: δεν προσπαθεί στιγμή να εντυπωσιάσει, κι όμως εντυπωσιάζει ακριβώς επειδή δεν καταφεύγει σε ευκολίες. Το αποτέλεσμα είναι ένα από τα πιο τρυφερά και ανθρώπινα animation της χρονιάς — μια ταινία που μιλά για τον έρωτα χωρίς εξιδανικεύσεις, για την απώλεια χωρίς εκβιασμούς και για τη ζωή ως μια αδιάκοπη αλληλουχία κυμάτων.
Πριν πέσουν οι τίτλοι τέλους, το In Waves έχει ήδη εγκατασταθεί μέσα σου. Ταξιδεύει μαζί σου σαν σανίδα σέρφερ που τελικά θα καταλήξει στην άμμο, σαν τον ήχο της θάλασσας που συνεχίζεις να ακούς ακόμη κι όταν έχεις φύγει από την ακτή. Και κάπως έτσι, αφού σε πέρασε από 40 κύματα, σου θυμίζει κάτι απλό και δύσκολο μαζί: ότι δεν μπορούμε να σταματήσουμε τη θάλασσα — μπορούμε μόνο να μάθουμε να στεκόμαστε μέσα της.
