Η αυξανόμενη αντίδραση απέναντι στις κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας στις ΗΠΑ, όπως και η αντίθεση στην ταχεία εξάπλωση των κέντρων δεδομένων που τροφοδοτούν την τεχνητή νοημοσύνη, διαμορφώνει ένα νέο, απρόβλεπτο διακομματικό μέτωπο. Από προάστια και μικρές πόλεις μέχρι μεγάλα αστικά κέντρα, όλο και περισσότεροι πολίτες αμφισβητούν τη λογική του «περισσότερη τεχνολογία ίσον περισσότερη ασφάλεια», όταν το τίμημα μοιάζει να είναι η διαρκής καταγραφή της καθημερινής ζωής. Οι κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας στις ΗΠΑ βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο μιας ευρύτερης συζήτησης: ποιος συλλέγει δεδομένα, για πόσο τα κρατά, ποιος έχει πρόσβαση και τι γίνεται όταν κάτι πάει στραβά.
Στην καρδιά αυτής της αντιπαράθεσης βρίσκεται η Flock Safety, εταιρεία που κατασκευάζει συστήματα αυτόματης αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας (ALPR). Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, η Flock έχει εγκαταστήσει περίπου 120.000 κάμερες σε 49 πολιτείες. Το δίκτυό της καταγράφει περίπου 20 δισεκατομμύρια πινακίδες τον μήνα και, πέρα από τον αριθμό κυκλοφορίας, συλλέγει πληροφορίες για χαρακτηριστικά των οχημάτων: χρώμα, μάρκα/μοντέλο, αυτοκόλλητα προφυλακτήρων, βαθουλώματα και άλλα διακριτικά. Η εταιρεία υποστηρίζει ότι προσφέρει στην αστυνομία ένα ισχυρό εργαλείο για τον εντοπισμό κλεμμένων οχημάτων και υπόπτων. Οι επικριτές, όμως, βλέπουν κάτι διαφορετικό: μια υποδομή που, αν δεν ελέγχεται αυστηρά, μπορεί να μετατραπεί σε σύστημα μαζικής επιτήρησης.
Γιατί προκαλούν τόσο έντονες αντιδράσεις
Η οργή δεν περιορίζεται σε έναν πολιτικό χώρο. Σε πολλές περιοχές, συντηρητικοί ψηφοφόροι μιλούν για κρατική υπέρβαση και απώλεια ελευθεριών, ενώ προοδευτικές οργανώσεις εστιάζουν στον κίνδυνο διακρίσεων, λανθασμένων ταυτοποιήσεων και δυσανάλογης επιτήρησης συγκεκριμένων κοινοτήτων. Το αποτέλεσμα είναι μια σπάνια σύγκλιση: άνθρωποι με διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες συμφωνούν ότι οι κανόνες για τη χρήση αυτής της τεχνολογίας είναι συχνά ασαφείς, αποσπασματικοί ή ανύπαρκτοι.
Το κύμα αντιδράσεων κατά της Flock έχει εξαπλωθεί σε ολόκληρη τη χώρα. Διαδηλώσεις έχουν αναφερθεί σε δεκάδες πολιτείες, ενώ ολοένα και περισσότερες πόλεις δηλώνουν ότι εξετάζουν τον περιορισμό ή τη διακοπή χρήσης των καμερών. Παράλληλα, Ρεπουμπλικάνοι μέλη του Κογκρέσου έχουν καταθέσει νομοσχέδια που στοχεύουν στον περιορισμό της τεχνολογίας, ένδειξη ότι το ζήτημα μπορεί να εξελιχθεί σε προεκλογικό διακύβευμα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
«Σημείο μηδέν»: η Ατλάντα
Η Ατλάντα, έδρα της Flock, παρουσιάζεται συχνά ως ένα από τα πιο «κορεσμένα» σε κάμερες περιβάλλοντα των ΗΠΑ. Έξω από το ετήσιο συνέδριο της εταιρείας, συγκεντρώθηκαν διαδηλωτές με συνθήματα όπως «Μπλοκάρετε τη Flock!» και «Σταματήστε να μας παρακολουθείτε!». Ο Καμάου Φράνκλιν, ιδρυτής της Community Movement Builders, τόνισε ότι η κινητοποίηση θα συνεχιστεί με οργανωμένες δράσεις τόσο έξω από τα γραφεία της εταιρείας όσο και στους δρόμους.
Οι διαμαρτυρίες τροφοδοτούνται από συγκεκριμένες καταγγελίες: αστυνομικοί που φέρονται να χρησιμοποίησαν το σύστημα για προσωπικούς λόγους, παρακολουθώντας συντρόφους ή γνωστούς, αλλά και περιπτώσεις λανθασμένων αναγνωρίσεων που οδήγησαν σε άδικες συλλήψεις. Σε ορισμένα σημεία, η αντιπαράθεση πήρε και βίαιη τροπή, με πολίτες να επιτίθενται σε κάμερες με μπογιά, πριόνια ή ακόμη και πυροβόλα όπλα—μια εξέλιξη που υπογραμμίζει πόσο φορτισμένο έχει γίνει το θέμα.
Ο ρόλος των ερευνητών και η σκιά της κυβερνοασφάλειας
Ένας από τους πιο γνωστούς επικριτές είναι ο ερευνητής κυβερνοασφάλειας Μπεν Τζόρνταν, του οποίου τα βίντεο για τις κάμερες της Flock έχουν συγκεντρώσει εκατομμύρια προβολές. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, σε μια χαρακτηριστική κίνηση προσπάθησε να καταγράψει πληροφορίες γύρω από το συνέδριο της εταιρείας, σταθμεύοντας κοντά με εξοπλισμό και κεραία. Η υπόθεση πήρε μεγαλύτερες διαστάσεις όταν ο Τζόρνταν εμφανίστηκε στο podcast του Τάκερ Κάρλσον, όπου η Flock παρομοιάστηκε με ένα μοντέλο διαρκούς παρακολούθησης, όπως εκείνο που περιγράφεται στο «1984» του Όργουελ. Ακόμη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε ότι το ζήτημα βρίσκεται υπό εξέταση από τις αρμόδιες αρχές.
Ο Τζόρνταν έχει περιγράψει πειράματα με κάμερες που απέκτησε νόμιμα, υποστηρίζοντας ότι εντόπισε τρόπους πρόσβασης ή συμπεριφορές συστημάτων που εγείρουν ερωτήματα. Πέρα από την ιδιωτικότητα, η βασική του ανησυχία αφορά την πιθανότητα ευπαθειών που, σε ακραίο σενάριο, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μεγάλης κλίμακας επίθεση σε κρίσιμες υποδομές. Ακόμη κι αν κάποιος διαφωνεί με τη διατύπωση ή την ένταση αυτών των ισχυρισμών, το θέμα της κυβερνοασφάλειας έχει πλέον μπει δυναμικά στη συζήτηση για τις κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας στις ΗΠΑ.
Η απάντηση της Flock στις επικρίσεις
Η εταιρεία, από την πλευρά της, υποστηρίζει ότι «πάει καλά»: το συνέδριό της είχε αριθμό-ρεκόρ συμμετεχόντων και οι συμβάσεις με αστυνομικές αρχές, λιανεμπόρους και άλλες επιχειρήσεις συνεχίζονται με γρήγορους ρυθμούς. Ο διευθύνων σύμβουλος Γκάρετ Λάνγκλεϊ έχει αναφέρει ότι υπάρχουν εργαλεία ελέγχου που βοηθούν στον εντοπισμό κατάχρησης και ότι ανακοινώθηκαν πρόσθετα μέτρα ασφαλείας, καθώς και μείωση του χρόνου διατήρησης δεδομένων. Παράλληλα, έχει ζητήσει συγγνώμη για περιστατικά κατάχρησης από την πλευρά των αρχών επιβολής του νόμου.
Σε ό,τι αφορά ευρήματα ασφαλείας, η Flock έχει δηλώσει ότι διορθώνει ευπάθειες στα νεότερα μοντέλα και ότι ορισμένα περιστατικά πρόσβασης αφορούσαν περιορισμένο ποσοστό συσκευών, αποδίδοντάς τα σε προβληματικές κάρτες SIM. Το κρίσιμο, ωστόσο, ερώτημα για πολλούς πολίτες παραμένει: ακόμη κι αν βελτιώνεται η ασφάλεια, ποιο είναι το αποδεκτό όριο συλλογής και αποθήκευσης δεδομένων μετακίνησης;
DeFlock και «wardrivers»: η αντίσταση οργανώνεται
Τοπικά παραρτήματα της ομάδας DeFlock, που αντιτίθεται στην επέκταση του δικτύου και χαρτογραφεί τοποθεσίες καμερών, διοργάνωσαν φόρουμ στη Μαριέτα, προσελκύοντας εκατοντάδες συμμετέχοντες δια ζώσης και χιλιάδες διαδικτυακά. Στον πυρήνα της δράσης τους βρίσκεται η ενημέρωση: πού είναι οι κάμερες, τι καταγράφουν και πώς μπορούν οι πολίτες να ζητήσουν στοιχεία μέσω αιτημάτων πρόσβασης σε δημόσια έγγραφα.
Μέρος αυτής της κινητοποίησης περιλαμβάνει τους λεγόμενους «wardrivers»—οργανωμένους πολίτες που περιπολούν με οχήματα, χρησιμοποιώντας σαρωτές για να εντοπίζουν ραδιοσήματα και να σημειώνουν πιθανές τοποθεσίες εγκατάστασης. Για τους υποστηρικτές αυτής της πρακτικής, πρόκειται για έναν τρόπο διαφάνειας «από τα κάτω». Για τους επικριτές, είναι μια κλιμάκωση που δείχνει πόσο βαθιά έχει ριζώσει η καχυποψία.
Από τις κάμερες στα drones: το επόμενο βήμα
Η συζήτηση δεν σταματά στις σταθερές κάμερες. Ακτιβιστές εκφράζουν ανησυχία και για τον στόλο drones που αναπτύσσει η Flock για αστυνομικές και πυροσβεστικές υπηρεσίες, με την εταιρεία να προβάλλει ως πλεονέκτημα την ταχύτερη ανταπόκριση σε περιστατικά. Για πολλούς, όμως, η μετάβαση από την οδική καταγραφή σε εναέρια επιτήρηση ενισχύει τον φόβο ότι η τεχνολογία «κανονικοποιεί» την παρακολούθηση ως μόνιμη κατάσταση.
Οι κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας στις ΗΠΑ έχουν πάψει να είναι μια τεχνική λεπτομέρεια της αστυνόμευσης και έχουν γίνει πολιτικό και κοινωνικό ζήτημα πρώτης γραμμής. Το ερώτημα που αναδύεται είναι απλό αλλά δύσκολο: πώς μπορεί μια κοινωνία να αξιοποιεί εργαλεία ασφάλειας χωρίς να χτίζει, βήμα-βήμα, μια υποδομή που καθιστά κάθε μετακίνηση δεδομένο προς αποθήκευση, αναζήτηση και πιθανή κατάχρηση. Αν κάτι δείχνει το σημερινό κύμα αντιδράσεων, είναι ότι η δημόσια ανοχή μειώνεται και ότι η συζήτηση για όρια, διαφάνεια και λογοδοσία γύρω από τις κάμερες αναγνώρισης πινακίδων κυκλοφορίας στις ΗΠΑ μόλις ξεκινά.
