Όλο και πιο δύσκολο γίνεται να αναγνωρίσει κανείς ένα απατηλό μήνυμα ή ένα τηλεφώνημα από επιτήδειους, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη επιτρέπει τη δημιουργία πιο πειστικών σεναρίων εξαπάτησης. Οι δράστες επιχειρούν να αποσπάσουν χρήματα, κωδικούς πρόσβασης, στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών και αριθμούς πιστωτικών καρτών, αξιοποιώντας μηνύματα που συχνά μοιάζουν να προέρχονται από αξιόπιστες πηγές.
Οι ηλεκτρονικές απάτες δεν περιορίζονται πλέον στα email. Επεκτείνονται στα SMS, στις τηλεφωνικές κλήσεις, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμη και στους κωδικούς QR, με τους απατεώνες να προσαρμόζουν διαρκώς τις μεθόδους τους στις νέες τεχνολογίες.
Τα σημάδια που πρέπει να σας υποψιάσουν
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά προειδοποιητικά σημάδια είναι η πίεση για άμεση πληρωμή. Μηνύματα που ισχυρίζονται ότι ο παραλήπτης έχει απλήρωτο πρόστιμο τροχαίας, εκκρεμή οφειλή ή ακόμη και ένταλμα σύλληψης και απαιτούν άμεση καταβολή χρημάτων μπορεί να αποτελούν απόπειρες εξαπάτησης.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα μηνύματα που ζητούν πληρωμή με δωροκάρτες ή κρυπτονομίσματα, καθώς και όσα περιλαμβάνουν συνδέσμους που οδηγούν σε ιστοσελίδες οι οποίες μιμούνται τις επίσημες σελίδες τραπεζών ή δημόσιων υπηρεσιών.
Οι απάτες ηλεκτρονικού «ψαρέματος» (phishing) έχουν πλέον πολλές μορφές. Όταν πραγματοποιούνται μέσω τηλεφωνικών κλήσεων, είναι γνωστές ως vishing, ενώ όταν χρησιμοποιούνται γραπτά μηνύματα SMS, ονομάζονται smishing.
Η εμφάνιση λαθών στην ορθογραφία ή στη γραμματική μπορεί επίσης να αποτελεί προειδοποιητική ένδειξη. Ωστόσο, η απουσία τέτοιων λαθών δεν εγγυάται ότι ένα μήνυμα είναι γνήσιο, καθώς τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης επιτρέπουν τη σύνταξη άρτιων και πειστικών κειμένων.
Πώς να ελέγξετε αν ένα μήνυμα ή τηλεφώνημα είναι αληθινό
Εάν λάβετε τηλεφώνημα από κάποιον που ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί τράπεζα, δημόσια υπηρεσία ή άλλη επιχείρηση και σας ζητά χρήματα ή ευαίσθητα δεδομένα, η ασφαλέστερη επιλογή είναι να τερματίσετε την κλήση.
Στη συνέχεια, αναζητήστε μόνοι σας τον επίσημο αριθμό επικοινωνίας του οργανισμού και καλέστε για να επιβεβαιώσετε αν υπήρξε πράγματι επικοινωνία μαζί σας.
Αντίστοιχα, μην πατάτε συνδέσμους σε ύποπτα SMS ή email. Εάν το μήνυμα υποτίθεται ότι προέρχεται από την τράπεζά σας ή την εταιρεία της πιστωτικής σας κάρτας, μπείτε στην επίσημη εφαρμογή ή ιστοσελίδα πληκτρολογώντας τη διεύθυνση μόνοι σας.
Ελέγξτε επίσης προσεκτικά τη διεύθυνση του αποστολέα. Οι απατεώνες μπορεί να χρησιμοποιούν ονόματα και διευθύνσεις που μοιάζουν πολύ με τα αυθεντικά, αλλά περιέχουν μικρές διαφορές, όπως έναν επιπλέον χαρακτήρα ή συνδυασμούς γραμμάτων που μιμούνται άλλα γράμματα.
Σύμφωνα με την Αστυνομία, οι τράπεζες και οι εταιρείες πιστωτικών καρτών γενικά δεν ζητούν από τους πελάτες τους να αποκαλύψουν τα στοιχεία σύνδεσής τους με αυτόν τον τρόπο.
Οι κλωνοποιημένες φωνές και τα βίντεο που ξεγελούν
Οι απάτες με τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζονται στα γραπτά μηνύματα. Οι επιτήδειοι μπορούν να χρησιμοποιήσουν κλωνοποίηση φωνής, ώστε μια κλήση να μοιάζει ότι προέρχεται από συγγενή ή φίλο που βρίσκεται σε ανάγκη και χρειάζεται επειγόντως χρήματα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, μια χρήσιμη προφύλαξη είναι η καθιέρωση μιας μυστικής λέξης ή ενός κωδικού μεταξύ των μελών της οικογένειας. Αν κάποιος τηλεφωνήσει ισχυριζόμενος ότι είναι συγγενής και ζητήσει επειγόντως βοήθεια, μπορείτε να του ζητήσετε να επιβεβαιώσει τον κωδικό, χωρίς να αποκαλύψετε εσείς ποιος είναι.
Παράλληλα, τα βίντεο που δημιουργούνται με τεχνολογία deepfake μπορούν να εμφανίζουν δημόσια πρόσωπα, πολιτικούς ή άλλα άτομα να λένε πράγματα που δεν έχουν πραγματικά πει.
Αφύσικες κινήσεις του προσώπου, περίεργο βλεφάρισμα ή ασυμφωνία ανάμεσα στις κινήσεις των χειλιών και στον ήχο μπορεί να αποτελούν ενδείξεις αλλοίωσης. Ωστόσο, τα σύγχρονα εργαλεία γίνονται ολοένα πιο εξελιγμένα και τέτοια σημάδια δεν είναι πάντοτε εμφανή.
Γι’ αυτό, όταν ένα βίντεο ή μια ηχογράφηση συνοδεύεται από επείγον αίτημα για χρήματα ή προσωπικά δεδομένα, είναι σημαντικό να επιβεβαιώνετε την πληροφορία από ανεξάρτητη, αξιόπιστη πηγή.
Τα μέτρα που ενισχύουν την προστασία σας
Η καχυποψία απέναντι σε ένα μήνυμα που μοιάζει ασυνήθιστο αποτελεί την πρώτη γραμμή άμυνας. Εξίσου σημαντικό είναι να ενεργοποιείτε τον έλεγχο ταυτότητας πολλαπλών παραγόντων στους σημαντικούς λογαριασμούς σας, ώστε η πρόσβαση να μην εξαρτάται αποκλειστικά από έναν κωδικό πρόσβασης.
Η τακτική ενημέρωση του λογισμικού σε κινητά τηλέφωνα, υπολογιστές και άλλες συσκευές μειώνει επίσης την έκθεση σε γνωστές ευπάθειες ασφαλείας.
Εάν υποψιάζεστε ότι έχετε πέσει θύμα απάτης, επικοινωνήστε άμεσα με την τράπεζά σας, ιδιαίτερα εάν έχετε κοινοποιήσει τραπεζικά στοιχεία ή έχετε πραγματοποιήσει πληρωμή. Μπορείτε επίσης να απευθυνθείτε στις αρμόδιες αστυνομικές αρχές και να διατηρήσετε τα μηνύματα και τα υπόλοιπα στοιχεία που ενδέχεται να βοηθήσουν στη διερεύνηση της υπόθεσης.
Ο βασικός κανόνας είναι απλός: κανένα μήνυμα που απαιτεί άμεση ενέργεια, πληρωμή ή αποκάλυψη ευαίσθητων στοιχείων δεν πρέπει να θεωρείται αξιόπιστο χωρίς ανεξάρτητη επιβεβαίωση, ακόμη κι αν φαίνεται να προέρχεται από γνωστό πρόσωπο ή επίσημο οργανισμό.
