Με αφορμή τη συμπλήρωση 200 ετών από την Έξοδο του Μεσολογγίου, ο ιστορικός και συγγραφέας Στέφανος Καβαλλιεράκης μίλησε στο ΕΡΤnews για τη διαδρομή του ελληνισμού προς την εθνική συνείδηση, την αντοχή της Επανάστασης του 1821 και τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους.
Όπως εξήγησε, η έννοια της κοινότητας στους υπόδουλους Έλληνες είχε αρχικά κυρίως θρησκευτικό χαρακτήρα, όμως στις αρχές του 19ου αιώνα αρχίζει να αποκτά εθνικά χαρακτηριστικά. «Η κοινότητα ήταν κυρίως θρησκευτική, όμως αρχίζει να αποκτά στις αρχές του δέκατου ένατου αιώνα και τα εθνικά χαρακτηριστικά», ανέφερε, επισημαίνοντας τον καθοριστικό ρόλο της ελληνικής διασποράς, η οποία μετέφερε τις εθνικές ιδέες στο εσωτερικό ενός «αυτοκρατορικού και συχνά καταπιεστικού περιβάλλοντος».
Ο ίδιος τόνισε ότι η δύναμη της Επανάστασης του 1821 δεν περιορίζεται στην εξέγερση, αλλά επεκτείνεται στη δημιουργία κράτους. «Δεν λειτουργεί μόνο ως μία δύναμη εθνικής έγερσης, αλλά και ως μία μεγάλη δύναμη έθνους συγκρότησης», σημείωσε, εξηγώντας ότι το ελληνικό κράτος προέκυψε ως φυσικό αποτέλεσμα της επαναστατικής διαδικασίας.
Αναφερόμενος στις απαρχές της Επανάστασης, υπογράμμισε ότι η εξέγερση δεν ήταν ένα στιγμιαίο γεγονός, αλλά προϊόν μακροχρόνιων διεργασιών. «Ο ελληνισμός είχε υποστεί μια μεγάλη συντριβή μετά τα Ορλωφικά, αλλά υπήρχαν ζυμώσεις κυρίως στο εξωτερικό», είπε, κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στη Φιλική Εταιρεία και στη συμβολή ισχυρών οικογενειών της Πελοποννήσου. Όπως επεσήμανε, μετά την αποτυχία του Υψηλάντη στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες, η Επανάσταση μεταφέρεται στον ελλαδικό χώρο και αποκτά εσωτερικό χαρακτήρα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη διάρκεια και την αντοχή του Αγώνα. «Έχουμε μία από τις πιο ανθεκτικές επαναστάσεις, η οποία διαρκεί επτά σχεδόν χρόνια», ανέφερε, τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα πρωτοφανές φαινόμενο για μια μικρή κοινότητα. Μάλιστα, επεσήμανε ότι τα πιο δύσκολα χρόνια της περιόδου 1824-1827, που συνδέονται και με την Έξοδο του Μεσολογγίου, ήταν χρόνια ήττας, με μεγάλες καταστροφές όπως στην Κάσο, τα Ψαρά και τη Χίο.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο, αυτές οι ήττες συνέβαλαν τελικά στην επιτυχία. «Αυτές οι ήττες έδωσαν τη νίκη. Απέδειξαν το ισχυρό φρόνημα και προκάλεσαν τη μεγάλη διεθνή κινητοποίηση», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η Ελληνική Επανάσταση ήταν η πρώτη που κατάφερε να συγκεντρώσει διεθνή υποστήριξη, παρά το αρνητικό κλίμα που είχε διαμορφωθεί μετά το Συνέδριο της Βιέννης.
Καθοριστικό ρόλο στην αλλαγή στάσης των Μεγάλων Δυνάμεων απέδωσε τόσο στην ανθεκτικότητα των Ελλήνων όσο και σε συγκυρίες. «Ήμασταν τυχεροί γιατί είχαμε αλλαγές ηγεσίας σε Ρωσία και Αγγλία και για πρώτη φορά συνεννοήθηκαν υπέρ του ελληνικού σκοπού», ανέφερε, προσθέτοντας τη σημασία της παρουσίας του Ιωάννη Καποδίστρια, ο οποίος «κατάφερε να βρει τις ρωγμές στο διεθνές σκηνικό για να προωθήσει τον ελληνικό σκοπό».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη συνταγματική διάσταση της Επανάστασης. «Παράλληλα με την επαναστατική διαδικασία έτρεχε και μια πολιτική διαδικασία», τόνισε, χαρακτηρίζοντας τη μετάβαση από το «επαναστατικό υποκείμενο σε πολιτικό υποκείμενο» ως μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του Αγώνα. Όπως εξήγησε, αυτή η πολιτική οργάνωση ήταν που επέτρεψε την εξέλιξη της Επανάστασης σε συγκροτημένο κράτος, σε αντίθεση με άλλες εξεγέρσεις της εποχής.
Στο στρατιωτικό πεδίο, ξεχώρισε τη μορφή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, τον οποίο χαρακτήρισε εμβληματική φυσιογνωμία. «Καταφέρνει να συνδυάζει με τρομερή επιτυχία τις μεθόδους του κλέφτη και του τακτικού στρατού», είπε, επισημαίνοντας ότι η νίκη στα Δερβενάκια αποτελεί μέχρι σήμερα υπόδειγμα στρατηγικής, όπου ένας αριθμητικά κατώτερος στρατός επικράτησε απέναντι σε υπέρτερες δυνάμεις.
Κλείνοντας, αναφέρθηκε στη δημιουργία του ελληνικού κράτους, σημειώνοντας ότι η αυτονομία αρχίζει να διαμορφώνεται μετά το 1828, ενώ η επίσημη αναγνώριση έρχεται με τα Πρωτόκολλα του Λονδίνου το 1830. «Έχουμε μια ευκαιρία να γιορτάσουμε τα 200 χρόνια ελληνικού κράτους το 2030», υπογράμμισε, θέτοντας ένα ακόμη σημαντικό ορόσημο για τη σύγχρονη Ελλάδα.
