Η Διόνη άφησε τη δουλειά του μηχανικού για να δημιουργεί κοσμήματα. Η Μαριάννα σπούδασε χρηματοοικονομικά, αλλά βρήκε αυτό που αναζητούσε στον πηλό. Η Ντορίνα βιοπορίζεται από την κεραμική, γνωρίζοντας όμως ότι σήμερα ένας τεχνίτης πρέπει να είναι ταυτόχρονα φωτογράφος, διαχειριστής social media και επιχειρηματίας.
Τρεις νέες γυναίκες μίλησαν στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για την επιλογή τους να στραφούν στη χειροποίητη δημιουργία. Σε μια εποχή γεμάτη οθόνες, ταχύτητα και τεχνητή νοημοσύνη, επιστρέφουν στην ύλη και στη δουλειά με τα χέρια, αξιοποιώντας παράλληλα τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία.
Από το Πολυτεχνείο στη δημιουργία κοσμημάτων
Η Διόνη Δημακοπούλου σπούδασε στο Πολυτεχνείο της Πάτρας και εργάστηκε ως μηχανικός στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Παρ’ όλα αυτά, αισθανόταν ότι κάτι έλειπε από τη ζωή της.
«Αυτό ήταν η δημιουργική διαδικασία, η ανάγκη να φτιάχνω κάτι δικό μου με τα χέρια μου», εξηγεί.
Η αγάπη της για το κόσμημα είχε ξεκινήσει από τη γιαγιά της. Αρχικά ασχολήθηκε με αυτό παράλληλα με την κύρια εργασία της, όμως, ύστερα από αρκετό χρόνο, επιμονή και προσπάθεια, κατάφερε να το μετατρέψει σε βασικό επάγγελμα.
«Όταν δημιουργείς κάτι δικό σου, χρειάζεται πρώτα να σε γνωρίσει το κοινό, να καταλάβει τη δουλειά σου και να χτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης», σημειώνει.
Σε αυτή τη διαδρομή, τα κοινωνικά δίκτυα διαδραμάτισαν καθοριστικό ρόλο. Μέσα από το Instagram και το TikTok, ένα μικρό brand μπορεί να παρουσιάσει τη δουλειά του σε πολύ μεγαλύτερο κοινό.
Για τη Διόνη, όμως, η αξία των social media δεν περιορίζεται στην προβολή και στις πωλήσεις.
«Μπορείς να μοιράζεσαι τη διαδικασία πίσω από κάθε δημιουργία και να επικοινωνείς άμεσα με τους ανθρώπους που σε ακολουθούν. Έτσι, η δουλειά παραμένει ζωντανή και αποκτά ανθρώπινη διάσταση», αναφέρει.
Αν και η ίδια και οι συνεργάτες της ενθαρρύνουν το κοινό να επισκέπτεται τον χώρο τους στο Παγκράτι, το ηλεκτρονικό κατάστημα αποτελεί πλέον το βασικό κανάλι πωλήσεων.
Η «ατέλεια» που δεν μπορεί να αντιγράψει η τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη χρησιμοποιείται ήδη στον χώρο του κοσμήματος. Η Διόνη, ωστόσο, πιστεύει ότι το χειροποίητο αντικείμενο διαθέτει κάτι που μια μηχανή δεν μπορεί να αναπαραγάγει.
«Στα κοσμήματά μας υπάρχουν αποτυπώματα από τα χέρια μας, μικρά σημάδια και κρυμμένες λεπτομέρειες. Είναι στοιχεία της ταυτότητάς μας και αφηγούνται μια ιστορία», λέει.
Όπως τονίζει, η μεγαλύτερη «ασπίδα» του χειροποίητου απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη είναι «η ατέλεια, η μοναδικότητα και η ανθρώπινη ενέργεια που υπάρχει μέσα σε ένα αντικείμενο».
«Σήμερα δεν αρκεί να είσαι μόνο τεχνίτης»
Η Ντορίνα Φουντουλάκη ασχολείται με την κεραμική και διατηρεί, μαζί με την ομάδα της, στούντιο στην Κυψέλη. Καταφέρνει να βιοπορίζεται από την τέχνη της, επισημαίνει όμως ότι ο σύγχρονος δημιουργός καλείται να αναλάβει πολλούς διαφορετικούς ρόλους.
«Σήμερα δεν αρκεί να είσαι μόνο τεχνίτης. Πρέπει να είσαι και φωτογράφος και διαχειριστής κοινωνικών δικτύων. Καλείσαι να κάνεις πράγματα που ξεφεύγουν από τη δημιουργία και βρίσκονται έξω από το εργαστήριο», αναφέρει.
Για να παραμένει βιώσιμη η επιχείρηση, το εργαστήριο δεν περιορίζεται στην παραγωγή κεραμικών. Διοργανώνει επίσης εβδομαδιαία μαθήματα για παιδιά και ενηλίκους, καθώς και θεματικά workshops.
Η Ντορίνα θεωρεί ότι η αυξανόμενη δημοφιλία της κεραμικής συνδέεται άμεσα με την ανάγκη των ανθρώπων να απομακρυνθούν από τις οθόνες και την υπερπληροφόρηση.
«Ο πηλός έχει την τάση να ηρεμεί και να συνδέει το σώμα με το μυαλό. Ταυτόχρονα, σου δίνει την ικανοποίηση ότι έχεις φτιάξει κάτι που μπορείς να χρησιμοποιήσεις», εξηγεί.
«Η κεραμική κινείται αντίθετα από τον κόσμο γύρω μας»
Παρόμοια είναι η εμπειρία της Μαριάννας Μπότη. Σπούδασε χρηματοοικονομικά, αλλά δεν ένιωθε ότι είχε βρει κάτι που να την κινητοποιεί πραγματικά. Το 2019, μόλις πήρε το πτυχίο της, αποφάσισε να ακολουθήσει τον δρόμο της κεραμικής.
«Ζούμε μέσα σε οθόνες, σε μια διαρκή ταχύτητα, ανάμεσα σε ειδοποιήσεις και αντικείμενα που παράγονται σε τεράστιες ποσότητες. Και ξαφνικά υπάρχει κάτι σχεδόν ανακουφιστικό στο να πιάνεις χώμα με τα χέρια σου και να χρειάζεσαι τρεις εβδομάδες για να φτιάξεις μια κούπα», λέει.
Για τη Μαριάννα, η κεραμική «κινείται αντίθετα από τον κόσμο γύρω μας», επειδή επαναφέρει τον άνθρωπο στον χρόνο, στην ύλη και στη διαδικασία.
Παράλληλα, θεωρεί ότι οι καταναλωτές αρχίζουν να κουράζονται από τη μαζική παραγωγή.
«Ο κόσμος θέλει λιγότερα πράγματα, αλλά να σημαίνουν κάτι. Θέλει να γνωρίζει ποιος τα έφτιαξε και πώς δημιουργήθηκαν, να βλέπει πάνω τους το χέρι του δημιουργού και να μπορεί να τον στηρίξει», σημειώνει.
«Όσο πιο ψηφιακός γίνεται ο κόσμος, τόσο μεγαλύτερη αξία αποκτούν τα ανθρώπινα»
Η Μαριάννα δεν αντιμετωπίζει την τεχνολογία ως εχθρό και δεν αισθάνεται ότι η χειροποίητη δημιουργία απειλείται από την τεχνητή νοημοσύνη.
«Η μεγαλύτερη αξία του χειροποίητου στο μέλλον είναι ότι κουβαλά την προσωπικότητα ενός ανθρώπου. Αυτό δεν μπορεί να αναπαραχθεί με τον ίδιο τρόπο από μια μηχανή», υπογραμμίζει.
Πιστεύει, μάλιστα, ότι όσο περισσότερο ψηφιοποιείται η καθημερινότητα, τόσο μεγαλύτερη αξία θα αποκτούν τα αντικείμενα που φέρουν το προσωπικό αποτύπωμα του δημιουργού τους.
Ο πηλός, όπως λέει, δεν είναι απλώς ένα υλικό, αλλά και ένας διαρκής δάσκαλος.
«Αν βιαστείς, θα σου το δείξει. Αν πιέσεις περισσότερο από όσο πρέπει, θα καταρρεύσει. Αν προσπαθήσεις να τον κάνεις κάτι που δεν μπορεί ακόμη να γίνει, θα αντισταθεί», αναφέρει.
«Στην αρχή νομίζεις ότι μαθαίνεις να διαμορφώνεις τον πηλό. Μετά από λίγο, όμως, καταλαβαίνεις ότι ο πηλός διαμορφώνει κι εσένα», καταλήγει.
Η χειροποίητη δημιουργία στην πλατεία Συντάγματος
Η στροφή προς τη χειροτεχνία βρίσκεται στο επίκεντρο και του BY HAND FESTIVAL, το οποίο πραγματοποιείται από τις 4 έως τις 9 Σεπτεμβρίου στην πλατεία Συντάγματος, με ελεύθερη είσοδο.
Δεκάδες ανεξάρτητοι δημιουργοί και μικρές επιχειρήσεις παρουσιάζουν κοσμήματα, κεραμικά, κεριά, φυσικά καλλυντικά, πλεκτά και υφασμάτινα είδη, ξύλινες και μεταλλικές κατασκευές, χαρακτικά και έργα τέχνης.
Το φεστιβάλ δίνει στο κοινό την ευκαιρία να γνωρίσει τους ανθρώπους πίσω από κάθε μικρό brand και να ανακαλύψει τις ιστορίες που κρύβονται πίσω από κάθε χειροποίητο αντικείμενο.
