Η αιφνιδιαστική προέλαση των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι προς τη στρατηγικής σημασίας πόλη-λιμάνι Μόκα της Υεμένης βρισκόταν από την Πέμπτη 10 Σεπτεμβρίου σε πλήρη εξέλιξη. Ωστόσο, η αναμενόμενη υποστήριξη προς τον στρατό της Υεμένης από τον βασικό σύμμαχό του, τη Σαουδική Αραβία, δεν εμφανίστηκε ποτέ στο πεδίο.
Η κατάληψη της Μόκα και, λίγες ώρες αργότερα, του νησιού Πέριμ, προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των συμμάχων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης. Ο ένας μετά τον άλλον, αξιωματούχοι και στρατιωτικές πηγές αντάλλαξαν κατηγορίες, ενώ το ερώτημα «ποιος ευθύνεται;» βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο της συζήτησης.
Η προέλαση των Χούθι και η πτώση της Μόκα
«Οι Χούθι κινητοποίησαν ό,τι μπορούσαν: πεζικό, διαθέσιμους βαλλιστικούς πυραύλους και οπλισμό», δήλωσε στο CNN ανώτερη στρατιωτική πηγή των δυνάμεων της διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης της Υεμένης.
Σύμφωνα με την ίδια πηγή, υπήρξε επικοινωνία με την Κεντρική Διοίκηση των Ηνωμένων Πολιτειών, τη CENTCOM, από την οποία δόθηκε η διαβεβαίωση ότι η κατάσταση παρακολουθείται στενά και ότι η αεροπορική υποστήριξη της Σαουδικής Αραβίας θα έφτανε σύντομα.
«Όμως η αεροπορική υποστήριξη δεν ήρθε ποτέ και η Μόκα τώρα έχει πέσει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η ταχύτητα της επίθεσης αιφνιδίασε τις κυβερνητικές δυνάμεις. Οι στρατιωτικές μονάδες που βρίσκονταν στην περιοχή ήταν εξαντλημένες, με σοβαρές ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό. Δυτική πηγή με γνώση των επιχειρήσεων δήλωσε ότι η πραγματική δύναμη του στρατού της Υεμένης ανερχόταν μόλις στο 20% εκείνης που εμφανιζόταν στα επίσημα στοιχεία.
Η κατάσταση επιδεινώθηκε ακόμη περισσότερο από τις εσωτερικές διαιρέσεις και την απουσία ενιαίας διοίκησης. Ο Μοχάμεντ αλ-Μπάσα, πρώην σύμβουλος της αμερικανικής κυβέρνησης για ζητήματα ασφαλείας στην Αραβική Χερσόνησο, υποστήριξε ότι όλοι γνώριζαν την προώθηση των Χούθι προς τη δυτική ακτή, όμως δεν υπήρχε αποτελεσματικός μηχανισμός συντονισμού.
«Δεν υπάρχει ενωμένη διοίκηση και έλεγχος στην Υεμένη», σημείωσε.
Η κατάληψη του Πέριμ και η απειλή για την Ερυθρά Θάλασσα
Την Παρασκευή, οι Χούθι κατέλαβαν και το νησί Πέριμ, που βρίσκεται στο στόμιο της Ερυθράς Θάλασσας. Το νησί χωρίζει το στρατηγικής σημασίας στενό Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, προσφέροντας στους αντάρτες σημαντικό πλεονέκτημα στον έλεγχο μιας από τις πιο κρίσιμες θαλάσσιες οδούς του πλανήτη.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί ένα νέο μέτωπο στον πόλεμο με το Ιράν και ενισχύει τη γεωπολιτική επιρροή της Τεχεράνης στην περιοχή. Ο συνδυασμός του ελέγχου ή της απειλής ελέγχου των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και της ενίσχυσης της παρουσίας των Χούθι στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ μπορεί να προκαλέσει νέες πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ μπορεί να θεωρείται λιγότερο κρίσιμο για τις αγορές πετρελαίου σε σύγκριση με τα Στενά του Ορμούζ, παραμένει όμως κομβικός διάδρομος για τη μεταφορά βασικών αγαθών. Από την περιοχή διέρχονται καθημερινά εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, καθώς και εμπορεύματα που κατευθύνονται προς τη Διώρυγα του Σουέζ και την Ευρώπη.
Η σημασία του έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, καθώς η Σαουδική Αραβία ανακατεύθυνε μέρος των εξαγωγών της προς τη συγκεκριμένη διαδρομή, προκειμένου να περιορίσει την εξάρτησή της από τα Στενά του Ορμούζ.
Blame game από ΗΠΑ και Σαουδική Αραβία
Η κατάρρευση της άμυνας στη Μόκα προκάλεσε ένα έντονο blame game ανάμεσα στην Ουάσινγκτον, το Ριάντ και τους ηγέτες της Υεμένης.
Ο Σαουδάραβας διάδοχος, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, φέρεται να επικοινώνησε δύο φορές την Πέμπτη με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ζητώντας την αμερικανική παρέμβαση εναντίον των Χούθι. Σύμφωνα με πηγή που γνωρίζει το θέμα, ο Τραμπ αρνήθηκε να εμπλακεί άμεσα.
Ο Λευκός Οίκος υποστήριξε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επικεντρώνονται στην προστασία των βασικών συμφερόντων εθνικής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα. Παράλληλα, τόνισε ότι η Ουάσινγκτον ενθαρρύνει τους περιφερειακούς εταίρους να αναλάβουν ηγετικό ρόλο στη διαχείριση των περιφερειακών κρίσεων.
«Βρισκόμαστε σε συνεχή διάλογο με τη Σαουδική Αραβία και την κυβέρνηση της Δημοκρατίας της Υεμένης σχετικά με την περιφερειακή σταθερότητα», ανέφερε η αμερικανική πλευρά.
Περιφερειακές πηγές, ωστόσο, υποστήριξαν ότι η αποτυχία δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στις δυνάμεις της Υεμένης. «Δεν υπήρξε ούτε μία αεροπορική επιδρομή καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας, παρότι υπήρχαν συνεχείς ενημερώσεις για τις κινήσεις των Χούθι», δήλωσε μία από αυτές, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «σαουδαραβο-αμερικανική γκάφα επικών διαστάσεων».
Η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων
Ένας ακόμη παράγοντας που επηρέασε την κατάρρευση της άμυνας ήταν η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από την Υεμένη τον περασμένο Ιανουάριο. Τα Εμιράτα συμμετείχαν για χρόνια στον συνασπισμό υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας και είχαν σημαντική παρουσία στις επιχειρήσεις κατά των Χούθι.
Η αποχώρηση πραγματοποιήθηκε έπειτα από διαφωνία με το Ριάντ, το οποίο ζήτησε την απομάκρυνση των εμιρατινών δυνάμεων. Ωστόσο, η Σαουδική Αραβία δεν προχώρησε στην αναπλήρωση του κενού που δημιουργήθηκε.
«Έχεις τον βασικό υποστηρικτή των ενόπλων δυνάμεων επί τόπου, ο οποίος κάνει τη δουλειά εδώ και δέκα χρόνια, και ξαφνικά του ζητάς να φύγει χωρίς να καλύπτεις το κενό», δήλωσε στέλεχος του Νότιου Μεταβατικού Συμβουλίου της Υεμένης. «Είναι έλλειψη στρατηγικής και κακή διαχείριση».
Παράλληλα, αν και ο σαουδαραβικός στρατός είχε τεθεί σε ύψιστη επιφυλακή τρεις εβδομάδες πριν από την επίθεση, δεν μεταφέρθηκε εγκαίρως το απαραίτητο προσωπικό στις θέσεις του. Σύμφωνα με δυτική πηγή, δεν αναπτύχθηκαν οι κατάλληλοι αξιωματικοί για τον έλεγχο και την κατεύθυνση των μαχητικών αεροσκαφών σε περίπτωση μεγάλης επίθεσης.
Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία
Η αποτυχία προστασίας της Μόκα και του Πέριμ αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία μετά την αποστολή περισσότερων από 100 Αμερικανών στρατιωτικών συμβούλων στη Σαουδική Αραβία. Οι σύμβουλοι παρέχουν πληροφορίες και υποστήριξη στο Βασίλειο, στο πλαίσιο μιας νεοσύστατης κοινής διοίκησης δυνάμεων.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η νέα δομή δημιουργήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, καθώς υπήρχαν ενδείξεις πως το Ιράν εντείνει τη στήριξή του στις επιθέσεις των Χούθι. Ο συνολικός αριθμός των Αμερικανών στρατιωτικών στη Σαουδική Αραβία υπολογίζεται περίπου στους 200.
Παρά την παρουσία αυτή, η αεροπορική υποστήριξη δεν ενεργοποιήθηκε εγκαίρως. Η εξέλιξη αναμένεται να εντείνει τις πιέσεις προς την αμερικανική και τη σαουδαραβική ηγεσία, ενώ ταυτόχρονα αποκαλύπτει τα βαθιά προβλήματα συντονισμού στο στρατόπεδο της Υεμένης.
