Ο νοσοκόμος Rod Salaysay εργάζεται με κάθε είδους όργανα στο νοσοκομείο: θερμόμετρο, στηθοσκόπιο και μερικές φορές την κιθάρα και το γιουκαλίλι του.
Στη μονάδα ανάρρωσης του UC San Diego Health, ο Salaysay βοηθά τους ασθενείς να διαχειριστούν τον πόνο μετά από χειρουργική επέμβαση. Μαζί με τα φάρμακα, προσφέρει μελωδίες κατά παραγγελία και μερικές φορές τραγουδάει. Το ρεπερτόριό του κυμαίνεται από λαϊκά τραγούδια στα αγγλικά και ισπανικά μέχρι Μινουέτο σε Σολ μείζονα και αγαπημένα τραγούδια από ταινίες όπως το “Somewhere Over the Rainbow” («Μάγος του Οζ»).
Οι ασθενείς συχνά χαμογελούν ή κουνούν καταφατικά το κεφάλι τους. Ο Salaysay βλέπει ακόμη και αλλαγές στα ζωτικά τους σημεία, όπως χαμηλότερο καρδιακό ρυθμό και αρτηριακή πίεση ενώ κάποιοι ζητούν λιγότερα παυσίπονα.
«Συχνά, σε ένα νοσοκομείο, υπάρχει ένας κύκλος ανησυχίας, πόνου, άγχους», αναφέρει ο νοσοκόμος, «αλλά η μουσική μπορεί να βοηθήσει στο να σπάσει αυτός ο κύκλος».
Ο Salaysay είναι ένα συγκρότημα μόνος του, αλλά δεν είναι μόνος. Εδώ και δύο δύο δεκαετίες, ζωντανές εμφανίσεις και ηχογραφημένη μουσική έχουν εισρεύσει σε νοσοκομεία και ιατρεία. Την ίδια ώρα πολλαπλασιάζονται οι έρευνες για το πώς τα τραγούδια μπορούν να βοηθήσουν στην ανακούφιση του πόνου.
Οι επιστήμονες διερευνούν το πώς η μουσική επηρεάζει την αντίληψη του πόνου
Η θεραπευτική δύναμη του τραγουδιού μπορεί να είναι αυτονόητη, δεδομένων των βαθιών ριζών της μουσικής στην ανθρώπινη κουλτούρα. Αλλά η επιστημονική επιβεβαίωση του εάν και πώς η μουσική αμβλύνει τον οξύ και χρόνιο πόνο -τεχνικά ονομάζεται αναλγησία που προκαλείται από τη μουσική- έχει αρχίσει μόλις να καλύπτει το χαμένο έδαφος.
Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ένα πιασάρικο τραγούδι μπορεί να εξαλείψει πλήρως τον σοβαρό πόνο. Αλλά αρκετές πρόσφατες μελέτες, συμπεριλαμβανομένων αυτών που δημοσιεύτηκαν στα περιοδικά Pain and Scientific Reports, έχουν υποδείξει ότι η ακρόαση μουσικής μπορεί είτε να μειώσει την αντίληψη του πόνου είτε να ενισχύσει την ικανότητα ενός ατόμου να τον ανέχεται.
Αυτό που φαίνεται να έχει τη μεγαλύτερη σημασία είναι οι ασθενείς -ή οι οικογένειές τους- να κάνουν οι ίδιοι τις μουσικές επιλογές και να ακούν προσεκτικά, όχι μόνο ως θόρυβο στο background.
Πώς η μουσική μπορεί να επηρεάσει τα επίπεδα πόνου
«Ο πόνος είναι μια πραγματικά πολύπλοκη εμπειρία», δήλωσε ο Adam Hanley, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα. «Δημιουργείται από μια σωματική αίσθηση και από τις σκέψεις μας για αυτήν την αίσθηση και τη συναισθηματική αντίδραση σε αυτήν».
Δύο άτομα με την ίδια πάθηση ή τραυματισμό μπορεί να αισθάνονται πολύ διαφορετικά επίπεδα οξέος ή χρόνιου πόνου. Επίσης, το ίδιο άτομο μπορεί να βιώνει τον πόνο διαφορετικά από τη μια μέρα στην άλλη.
Ο οξύς πόνος γίνεται αισθητός όταν οι υποδοχείς πόνου σε ένα συγκεκριμένο μέρος του σώματος -όπως ένα χέρι που αγγίζει μια καυτή σόμπα- στέλνουν σήματα στον εγκέφαλο, ο οποίος επεξεργάζεται τον βραχυπρόθεσμο πόνο. Ο χρόνιος πόνος συνήθως περιλαμβάνει μακροχρόνιες δομικές ή άλλες αλλαγές στον εγκέφαλο, οι οποίες αυξάνουν τη συνολική ευαισθησία στα σήματα πόνου. Οι ερευνητές εξακολουθούν να διερευνούν πώς συμβαίνει αυτό.
«Ο πόνος ερμηνεύεται και μεταφράζεται από τον εγκέφαλο», κάτι που μπορεί να αυξήσει ή να μειώσει το σήμα, δήλωσε ο δρ. Gilbert Chandler, ειδικός στον χρόνιο πόνο της σπονδυλικής στήλης στην Ορθοπεδική Κλινική του Tallahassee.
Οι ερευνητές γνωρίζουν ότι η μουσική μπορεί να τραβήξει την προσοχή από τον πόνο, μειώνοντας την αίσθησή του. Αλλά μελέτες δείχνουν επίσης, ότι η ακρόαση της αγαπημένης μουσικής, βοηθά στην ανακούφιση του πόνου περισσότερο από την ακρόαση podcast. «Η μουσική είναι ένας παράγοντας που αποσπά την προσοχή. Αποσπά την προσοχή σας από τον πόνο. Αλλά κάνει κάτι περισσότερο από αυτό», δηλώνει η Caroline Palmer, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο McGill που μελετά τη μουσική και τον πόνο. Οι επιστήμονες εξακολουθούν να εντοπίζουν τις διάφορες νευρωνικές οδούς που λειτουργούν, δήλωσε η Palmer.
«Γνωρίζουμε ότι σχεδόν όλος ο εγκέφαλος ενεργοποιείται όταν ασχολούμαστε με τη μουσική», δήλωσε η Kate Richards Geller, εγγεγραμμένη μουσικοθεραπεύτρια στο Λος Άντζελες. «Αυτό αλλάζει την αντίληψη και την εμπειρία του πόνου – και την απομόνωση και το άγχος του πόνου».
Είδη μουσικής και ενεργητική ακρόαση
Η ιδέα της χρήσης ηχογραφημένης μουσικής για τη μείωση του πόνου που σχετίζεται με την οδοντιατρική χειρουργική ξεκίνησε στα τέλη του 19ου αιώνα, πριν από την κυκλοφορία των τοπικών αναισθητικών. Σήμερα, οι ερευνητές μελετούν ποιες συνθήκες καθιστούν τη μουσική πιο αποτελεσματική.
Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο Erasmus του Ρότερνταμ στην Ολλανδία διεξήγαγαν μια μελέτη σε 548 συμμετέχοντες για να δουν πώς η ακρόαση πέντε ειδών μουσικής -κλασική, ροκ, ποπ, urban και ηλεκτρονική- επέκτεινε την ικανότητά τους να αντέχουν τον οξύ πόνο. Όλη η μουσική βοήθησε, αλλά δεν υπήρχε ένα μοναδικό είδος που να κερδίζει.
«Όσο περισσότερο οι άνθρωποι άκουγαν ένα αγαπημένο τους είδος, τόσο περισσότερο μπορούσαν να αντέξουν τον πόνο», δήλωσε η συν-συγγραφέας δρ. Emy van der Valk Bouman. «Πολλοί άνθρωποι πίστευαν ότι η κλασική μουσική θα τους βοηθούσε περισσότερο. Στην πραγματικότητα, βρίσκουμε περισσότερες αποδείξεις ότι αυτό που είναι καλύτερο είναι απλώς η μουσική που σας αρέσει. Οι ακριβείς λόγοι παραμένουν ασαφείς, αλλά μπορεί να οφείλεται στο ότι τα γνωστά τραγούδια ενεργοποιούν περισσότερες αναμνήσεις και συναισθήματα», είπε.
«Η απλή πράξη της επιλογής είναι από μόνη της ισχυρή», δήλωσε η Claire Howlin, διευθύντρια του Εργαστηρίου Μουσικής και Ψυχολογίας Υγείας στο Trinity College Dublin, η οποία συνυπέγραψε μια μελέτη που υπέδειξε ότι το να επιτρέπεται στους ασθενείς να επιλέγουν τραγούδια, βελτίωσε την ανοχή τους στον πόνο.
«Είναι ένα πράγμα που οι άνθρωποι μπορούν να ελέγξουν εάν πάσχουν από μια χρόνια πάθηση – τους δίνει ελευθερία δράσης», είπε.
Η ενεργή, εστιασμένη ακρόαση φαίνεται επίσης να έχει σημασία.
Η Hanley, ψυχολόγος του Florida State, συνυπέγραψε μια προκαταρκτική μελέτη που υποδηλώνει ότι η καθημερινή προσεκτική ακρόαση μπορεί να μειώσει τον χρόνιο πόνο.
«Η μουσική έχει τον τρόπο να φωτίζει διαφορετικά μέρη του εγκεφάλου», είπε, «οπότε δίνεις στους ανθρώπους αυτή τη θετική συναισθηματική ώθηση που απομακρύνει το μυαλό τους από τον πόνο».
Είναι μια απλή συνταγή χωρίς παρενέργειες, λένε τώρα ορισμένοι γιατροί.
Η Cecily Gardner, τραγουδίστρια τζαζ στο Culver City της Καλιφόρνια, είπε ότι χρησιμοποίησε τη μουσική για να ξεπεράσει μια σοβαρή ασθένεια και έχει τραγουδήσει σε φίλους που παλεύουν με τον πόνο.
«Η μουσική μειώνει το άγχος, ενισχύει την κοινότητα», είπε, «και απλώς σε μεταφέρει σε ένα καλύτερο μέρος».
