Η επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο έχει αναζωπυρώσει τις ανησυχίες της Ευρώπης σχετικά με την ψηφιακή της εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, εγείροντας ερωτήματα για την ασφάλεια και την αυτονομία των κρίσιμων τεχνολογικών υποδομών της ηπείρου. Η πολυετής εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικούς τεχνολογικούς γίγαντες – όπως η Amazon, η Microsoft και η Google – έχει καταστήσει την ήπειρο πλήρως εξαρτημένη από υπηρεσίες cloud με έδρα τις ΗΠΑ, οι οποίες υποστηρίζουν το μεγαλύτερο μέρος των ψηφιακών της δραστηριοτήτων. Αυτοί οι πάροχοι cloud υποστηρίζουν τα πάντα, από τα email και το streaming βίντεο, μέχρι την επεξεργασία κρίσιμων βιομηχανικών δεδομένων και τις επικοινωνίες των κυβερνήσεων.
Αυτή η εξάρτηση σημαίνει ότι η αμερικανική κυβέρνηση κατέχει σημαντική επιρροή στην ψηφιακή κυριαρχία της Ευρώπης. Ευρωπαίοι ειδικοί και πολιτικοί ανησυχούν εδώ και καιρό ότι οι αμερικανικοί νόμοι επιτρέπουν στις αμερικανικές υπηρεσίες να έχουν πρόσβαση σε ευαίσθητα ευρωπαϊκά δεδομένα που φυλάσσονται σε διακομιστές που ανήκουν στις ΗΠΑ, ανεξάρτητα από την τοποθεσία τους. Τώρα, με το απρόβλεπτο πολιτικό στυλ του Τραμπ και τις πρόσφατες ενέργειές του – όπως η επιβολή κυρώσεων στον επικεφαλής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου διακόπτοντας την πρόσβασή του στο email του που φιλοξενείται από τη Microsoft- οι φόβοι μεγαλώνουν ότι οι ΗΠΑ μπορεί να οπλοποιήσουν την τεχνολογική τους υπεροχή για να ασκήσουν πίεση στο εξωτερικό.
Ο Ζακ Μάγιερς, διευθυντής έρευνας στη δεξαμενή σκέψης CERRE με έδρα τις Βρυξέλλες, επισημαίνει την εχθρική στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη και προειδοποιεί ότι το ενδεχόμενο να ενεργοποιήσει έναν «διακόπτη απενεργοποίησης» που θα μπορούσε να παραλύσει την ευρωπαϊκή ψηφιακή υποδομή δεν μπορεί πλέον να θεωρείται απίθανο.
Ο Αλεξάντερ Βίντμπιχλερ, CEO της αυστριακής εταιρείας cloud Anexia, υποστηρίζει πως η ευρωπαϊκή τεχνολογική βιομηχανία δεν έκρουσε εγκαίρως τον κώδωνα του κινδύνου για αυτή την εξάρτηση, εστιάζοντας υπερβολικά στον τεχνολογικό ανταγωνισμό και όχι αρκετά στις πολιτικές πίεσεις.
«Δεν είναι πλέον λογικό να υποθέτουμε ότι μπορούμε να βασιστούμε πλήρως στον Αμερικανό εταίρο μας. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος όλα τα δεδομένα μας να τα χρησιμοποιήσει η αμερικανική κυβέρνηση ή η πρόσβαση στις υποδομές μας να περιοριστεί ή ακόμη και να μπλοκαριστεί για ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες», δήλωσε ο Ματίας Έκε, Γερμανός σοσιαλδημοκράτης νομοθέτης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, σε εκδήλωση τον Μάρτιο.
Η Microsoft, η Amazon και η Google έχουν αρχίσει να αντιμετωπίζουν δημοσίως αυτές τις ανησυχίες. Η Microsoft δήλωσε ότι θα ενσωματώσει δεσμευτικές ρήτρες στα συμβόλαιά της με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, διασφαλίζοντας την παροχή των υπηρεσιών της, και δεσμεύτηκε να προσβάλει νομικά οποιαδήποτε εντολή διακοπής λειτουργίας. Η Amazon ανακοίνωσε μια νέα δομή διακυβέρνησης για τη λεγόμενη «κυρίαρχη προσφορά» της στην Ευρώπη προκειμένου να διασφαλίσει «ανεξάρτητες και συνεχείς λειτουργίες» και να αμβλύνει τις ανησυχίες. Παρ’ όλα αυτά, ειδικοί εκφράζουν επιφυλάξεις για το κατά πόσο οι αμερικανικές εταιρείες μπορούν όντως να αντισταθούν αποτελεσματικά στις πολιτικές πιέσεις της Ουάσιγκτον.
Ένα εφεδρικό σχέδιο ύψους 300 δισεκατομμυρίων ευρώ
Μια πρωτοβουλία που προτείνεται ως σχέδιο για την επανεξισορρόπηση της ψηφιακής εξάρτησης της Ευρώπης εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 300 δισεκατομμύρια ευρώ. Η πρωτοβουλία με το όνομα «EuroStack», η οποία έχει διαμορφωθεί από ομάδα ειδικών και οικονομολόγων στον τομέα της τεχνολογίας, με τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, φιλοδοξεί να καταστήσει την Ευρώπη αυτάρκη σε όλα τα επίπεδα ψηφιακών υποδομών, συμπεριλαμβανομένου του λογισμικού.
Στόχος είναι μια Ευρώπη που θα «αγοράζει ευρωπαϊκά, θα πουλά ευρωπαϊκά και θα χρηματοδοτεί ευρωπαϊκά». Καλούν τους υπεύθυνους λήψης αποφάσεων να δώσουν προτεραιότητα στις επιχειρήσεις της ΕΕ στις δημόσιες συμβάσεις, να ορίσουν ποσοστώσεις για τις κρατικές αγορές και να δρομολογήσουν ένα ταμείο EuroStack για την υποστήριξη της εγχώριας τεχνολογίας.
«Δεν θα είναι τόσο εύκολο», λέει ο Μάγιερς από τη δεξαμενή σκέψης CERRE.
«Ζητούν πολλά χρήματα για το έργο αυτό. Εκατοντάδες δισεκατομμύρια», πρόσθεσε.
Οι αντίπαλοι, όπως ο αμερικανικός εμπορικός όμιλος Chamber of Progress, υποστηρίζουν ότι το κόστος θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 5 τρισεκατομμύρια ευρώ.
Ωστόσο, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες και κορυφαίοι νομοθέτες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου έχουν ήδη εκφράσει την υποστήριξή τους στην πρωτοβουλία EuroStack.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται την πρόταση δημιουργίας μιας πιστοποίησης κυβερνοασφάλειας για τις υπηρεσίες cloud, με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των ψηφιακών λύσεων που χρησιμοποιούνται από επιχειρήσεις και δημόσιους φορείς. Η πρωτοβουλία αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εγγύηση ότι οι εν λόγω υπηρεσίες παραμένουν προστατευμένες από εξωεδαφικούς νόμους, όπως ο αμερικανικός Cloud Act, συμβάλλοντας έτσι στην καλύτερη θωράκιση των ευρωπαϊκών δεδομένων από ξένες παρεμβάσεις. Ωστόσο, η πρωτοβουλία αυτή έχει καθυστερήσει λόγω της αντίθεσης ορισμένων χωρών της ΕΕ και των έντονων πιέσεων των ΗΠΑ.
Η Γαλλία υποστηρίζει σθεναρά τη χρήση αυτής της πρωτοβουλίας για την προστασία της ευρωπαϊκής κυριαρχίας των δεδομένων, ενώ χώρες όπως η Ολλανδία, η οποία εξαρτάται από την αμερικανική τεχνολογία, έχουν αρχίσει να επανεξετάζουν τη στάση τους εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων.
Με την επιστροφή του Τραμπ και την αύξηση των γεωπολιτικών εντάσεων, το ψηφιακό μέλλον της Ευρώπης εξαρτάται από την ικανότητά της να μειώσει την εξάρτησή της από τους αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς και να αναπτύξει μια κυρίαρχη υποδομή ικανή να αντισταθεί στον πολιτικό εξαναγκασμό.
