Από την 1η Οκτωβρίου 2026 αλλάζει ριζικά ο τρόπος με τον οποίο «μετρά» μια εγκύκλιος στη δημόσια διοίκηση: οι εγκύκλιοι που δεν θα έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του φορέα που τις εκδίδει θα θεωρούνται άκυρες. Η νέα αυτή πραγματικότητα, που φέρνει ο νόμος 5293/2026 («Παρεμβάσεις για ένα κράτος πιο φιλικό στον πολίτη») με εισηγητή τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη, επιχειρεί να βάλει τέλος σε μια χρόνια γκρίζα ζώνη: οδηγίες που εφαρμόζονταν στην πράξη χωρίς να είναι εύκολα προσβάσιμες στον πολίτη και συχνά χωρίς να είναι ξεκάθαρο αν εξακολουθούν να ισχύουν.
Με εγκύκλιο του Υπουργείου Εσωτερικών, την οποία υπογράφει ο γενικός γραμματέας Ιωάννης Φουστανάκης, καθορίζεται η διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσουν οι φορείς του Δημοσίου για να υλοποιήσουν τη ρύθμιση. Το βασικό μήνυμα είναι σαφές: η ανάρτηση των εγκυκλίων παύει να είναι απλώς «καλή πρακτική» και γίνεται προϋπόθεση ισχύος. Με άλλα λόγια, από εδώ και πέρα δεν αρκεί η ανάρτηση στη «Διαύγεια». Απαιτείται ταυτόχρονα και άμεση ανάρτηση στην επίσημη ιστοσελίδα της υπηρεσίας που εξέδωσε την εγκύκλιο. Αν λείπει έστω και μία από τις δύο αναρτήσεις, η εγκύκλιος δεν ισχύει και δεν παράγει κανένα έννομο αποτέλεσμα.
Άκυρες εγκύκλιοι χωρίς ανάρτηση: τι αλλάζει από 1 Οκτωβρίου 2026
Η νέα διάταξη λειτουργεί ως ένας απλός αλλά απόλυτος κανόνας: ό,τι δεν είναι δημοσιευμένο και εύκολα εντοπίσιμο, δεν μπορεί να δεσμεύει πολίτες, επιχειρήσεις και υπηρεσίες. Μέχρι σήμερα, μια εγκύκλιος θεωρούνταν ενεργή από τη στιγμή που αναρτούνταν στη «Διαύγεια». Πλέον, αυτό δεν επαρκεί. Η εγκύκλιος πρέπει να «ζει» και στο σημείο όπου ο πολίτης λογικά θα την αναζητήσει: στην ιστοσελίδα του φορέα που την εξέδωσε.
Η υποχρέωση δεν περιορίζεται στην απλή δημοσίευση ενός PDF. Ο νόμος ζητά από κάθε υπηρεσία δύο επιπλέον, κρίσιμες ενέργειες που ενισχύουν τη διαφάνεια και τη χρηστικότητα:
1) Θεματική ταξινόμηση των εγκυκλίων. Οι εγκύκλιοι πρέπει να οργανώνονται σε κατηγορίες, ώστε ο πολίτης (και ο υπάλληλος) να μπορεί να βρει γρήγορα το κείμενο που τον αφορά, χωρίς να ψάχνει σε ατελείωτες λίστες.
2) Σαφής ένδειξη ισχύος. Κάθε φορέας οφείλει να δηλώνει καθαρά ποιες εγκύκλιοι ή ποια τμήματά τους έχουν πάψει να ισχύουν, είτε επειδή άλλαξε ο νόμος είτε επειδή αντικαταστάθηκαν από νεότερες οδηγίες.
Την ευθύνη του συντονισμού αναλαμβάνει η υπηρεσία που είναι αρμόδια για τη διοικητική υποστήριξη κάθε φορέα, ώστε να υπάρχει ενιαία εικόνα και να αποφεύγονται παραλείψεις.
Ποιους φορείς αφορά η υποχρέωση
Η ρύθμιση δεν αφορά μόνο τον στενό πυρήνα της κεντρικής διοίκησης. Δεσμεύει όλους όσοι ασκούν δημόσια εξουσία, ανεξάρτητα από τη νομική τους μορφή. Αυτό σημαίνει ότι το μέτρο αγγίζει ένα ευρύ φάσμα φορέων, όπως:
– υπουργεία, γενικές και ειδικές γραμματείες,
– αποκεντρωμένες διοικήσεις,
– δήμους και περιφέρειες (ΟΤΑ α’ και β’ βαθμού),
– νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου,
– ανεξάρτητες αρχές,
– καθώς και το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους,
με ρητή πρόβλεψη κοινοποίησης και στα εποπτευόμενα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου. Στόχος είναι να μην υπάρχουν «νησίδες» διοίκησης όπου οι κανόνες εφαρμόζονται χωρίς να είναι ορατοί.
Η προθεσμία έως 30 Σεπτεμβρίου 2026 και τι ισχύει για τις παλιές εγκυκλίους
Ο νόμος δίνει χρόνο προσαρμογής. Οι εγκύκλιοι που ήδη ίσχυαν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου συνεχίζουν να ισχύουν έως και τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, ακόμη κι αν δεν έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του φορέα. Από την 1η Οκτωβρίου 2026, όμως, η ανοχή τελειώνει: όποια εγκύκλιος δεν έχει αναρτηθεί όπως προβλέπεται, παύει αυτομάτως να ισχύει. Χωρίς άλλη διαδικασία, χωρίς πρόσθετη πράξη, χωρίς περιθώριο εξαίρεσης.
Αυτή η αυτοματοποιημένη «ακύρωση» δημιουργεί ένα ισχυρό κίνητρο για τους φορείς να οργανώσουν εγκαίρως το υλικό τους, να ξεκαθαρίσουν τι είναι ενεργό και τι όχι και να σταματήσουν να βασίζονται σε διάσπαρτα, συχνά αντικρουόμενα, κείμενα.
Τι ζητά πρακτικά η εγκύκλιος του ΥΠΕΣ από τις υπηρεσίες
Η εγκύκλιος του Υπουργείου Εσωτερικών, πέρα από την υπενθύμιση των προθεσμιών, δίνει δύο ιδιαίτερα πρακτικές κατευθύνσεις που μπορούν να κάνουν τη μετάβαση πιο ασφαλή και αποτελεσματική:
– Αυτοματοποίηση της ανάρτησης μέσω API. Συνιστάται οι ιστοσελίδες των φορέων να συνδεθούν με τη διεπαφή (API) της «Διαύγειας», ώστε η ανάρτηση να γίνεται αυτοματοποιημένα και να μειώνεται δραστικά ο κίνδυνος ανθρώπινου λάθους ή παράλειψης. Η τεκμηρίωση είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://diavgeia.gov.gr/api/help.
– Έκδοση νέων, ενιαίων εγκυκλίων (κωδικοποίηση). Αντί να επισημαίνονται αποσπασματικά τα σημεία που δεν ισχύουν πλέον, οι φορείς καλούνται να εκδώσουν εξ αρχής νέες εγκυκλίους που θα συγκεντρώνουν ενιαία όλη την ισχύουσα καθοδήγηση για κάθε αντικείμενο και θα καταργούν συνολικά τις προγενέστερες. Αν αυτή η κατεύθυνση εφαρμοστεί ουσιαστικά, μπορεί να μειώσει δραστικά τη σύγχυση που δημιουργούσε η αλληλουχία «τροποποιήσεων επί τροποποιήσεων» και να προσφέρει σε κάθε τομέα ένα καθαρό, μοναδικό κείμενο αναφοράς.
Η δήλωση Χατζηδάκη και το μήνυμα της μεταρρύθμισης
Ο Κωστής Χατζηδάκης χαρακτήρισε την υποχρεωτική ανάρτηση ως ένα ακόμη βήμα διαφάνειας που στοχεύει στην καλύτερη εξυπηρέτηση πολιτών και επιχειρήσεων. Τόνισε ότι, για δεκαετίες, η εφαρμογή του νόμου καθοριζόταν σε μεγάλο βαθμό από εγκυκλίους που ο πολίτης δεν μπορούσε να εντοπίσει, ενώ χιλιάδες οδηγίες—άλλες ενεργές και άλλες σιωπηρά ξεπερασμένες—παρέμεναν διάσπαρτες στα αρχεία των υπηρεσιών. Το αποτέλεσμα ήταν συχνά να μην είναι σαφές με ποιες οδηγίες κρίνεται ένα αίτημα, ακόμη και για τους ίδιους τους υπαλλήλους.
Με τον κανόνα «ό,τι δεν αναρτάται δεν ισχύει», η διοίκηση καλείται να βάλει τάξη, να κωδικοποιήσει, να ξεκαθαρίσει. Και από την 1η Οκτωβρίου 2026, το πλαίσιο γίνεται μη διαπραγματεύσιμο: οι άκυρες εγκύκλιοι χωρίς ανάρτηση δεν θα μπορούν πλέον να επηρεάζουν αποφάσεις, διαδικασίες και δικαιώματα. Στο τέλος της ημέρας, αυτό ενισχύει την προβλεψιμότητα, περιορίζει την αυθαιρεσία και κάνει το κράτος πιο κατανοητό και προσβάσιμο—δηλαδή πιο φιλικό στον πολίτη, όχι στα λόγια αλλά στην πράξη.
