Μεγάλη είναι η «μάχη» που δίνουν εκατομμύρια πολίτες και επιχειρήσεις με χρέη σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες, σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής και οι αυξημένες υποχρεώσεις πιέζουν τους οικογενειακούς και εταιρικούς προϋπολογισμούς. Στο επίκεντρο βρίσκεται ο εξωδικαστικός μηχανισμός, ένα εργαλείο που επιτρέπει τη συνολική αντιμετώπιση των οφειλών, ενώ από τον Σεπτέμβριο έρχονται αλλαγές που μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τον τρόπο με τον οποίο «βγαίνει» μια ρύθμιση και, τελικά, το πόσο διαχειρίσιμη γίνεται η αποπληρωμή.
Όπως τονίστηκε στο ΕΡΤnews και την εκπομπή «Συνδέσεις» από τη φοροτεχνικό Αθανασία Στολάκη, πάνω από 4 εκατομμύρια ΑΦΜ —φυσικά και νομικά πρόσωπα— έχουν οφειλές προς το Δημόσιο, στοιχείο που αποτυπώνει το εύρος του προβλήματος. Οι οφειλές προς την Εφορία προσεγγίζουν τα 114 δισ. ευρώ, τα χρέη προς τα ασφαλιστικά ταμεία και το ΚΕΑΟ ανέρχονται περίπου στα 52,4 δισ. ευρώ, ενώ ιδιαίτερα μεγάλο είναι και το απόθεμα δανείων που διαχειρίζονται οι servicers, γύρω στα 80 δισ. ευρώ. Με απλά λόγια: τα χρέη σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες δεν είναι μεμονωμένες περιπτώσεις, αλλά ένα διαρκές «μέτωπο» που απαιτεί ενημέρωση, σωστό σχεδιασμό και έγκαιρες κινήσεις.
Ρυθμίσεις για χρέη σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες: τι επιλογές υπάρχουν σήμερα
Για οφειλές προς την Εφορία, παραμένει διαθέσιμη η πάγια ρύθμιση, η οποία είναι ανοιχτή και λειτουργεί ως βασική επιλογή για όσους θέλουν να τακτοποιήσουν σταδιακά τις υποχρεώσεις τους. Η εξόφληση μπορεί να γίνει σε έως 24 μηνιαίες δόσεις, ενώ για ορισμένες έκτακτες οφειλές ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως και τις 48.
Στις έκτακτες οφειλές εντάσσονται χρέη που προκύπτουν, μεταξύ άλλων, από:
– δικαστικές αποφάσεις,
– κληρονομιές,
– φορολογικούς ελέγχους και καταλογισμούς.
Η ελάχιστη μηνιαία δόση είναι 30 ευρώ, κάτι που δίνει μια βασική «ανάσα» σε μικρούς οφειλέτες, χωρίς όμως να σημαίνει ότι η ρύθμιση είναι πάντα η ιδανική λύση για όλους—ειδικά όταν υπάρχουν πολλαπλές οφειλές και διαφορετικοί πιστωτές.
Παράλληλα, έως τις 31 Δεκεμβρίου υπάρχει δυνατότητα αξιοποίησης της ρύθμισης των 72 δόσεων για συγκεκριμένες παλαιότερες οφειλές. Η ρύθμιση αυτή αφορά χρέη που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένας οφειλέτης μπορεί να «μοιράσει» τις υποχρεώσεις του: να ρυθμίσει τα παλαιά χρέη με 72 δόσεις, ενώ για νεότερες οφειλές (μετά το 2023) να χρησιμοποιήσει άλλη ρύθμιση, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις.
Εξωδικαστικός μηχανισμός για χρέη σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες: δόσεις, κούρεμα και προϋποθέσεις
Για όσους έχουν χρέη σε περισσότερους από έναν φορείς, ο εξωδικαστικός μηχανισμός θεωρείται από τα πιο κρίσιμα «όπλα», γιατί επιτρέπει μια συνολική λύση αντί για αποσπασματικές ρυθμίσεις. Μέσω της πλατφόρμας μπορούν να ρυθμιστούν οφειλές προς:
– Δημόσιο (Εφορία),
– ασφαλιστικά ταμεία,
– τράπεζες,
– servicers.
Οι δόσεις μπορούν να φτάσουν:
– έως 240 για Δημόσιο και ασφαλιστικά ταμεία,
– έως 420 για τράπεζες και servicers.
Βασική προϋπόθεση για την ένταξη είναι το συνολικό ύψος των οφειλών να ξεπερνά τα 5.000 ευρώ. Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο είναι ότι, ανάλογα με τα εισοδηματικά δεδομένα και την περιουσιακή εικόνα του οφειλέτη, μπορεί να προκύψει και «κούρεμα» μέρους της οφειλής. Αυτό είναι συχνά καθοριστικό για όσους, ακόμη και με πολλές δόσεις, δυσκολεύονται να καταστήσουν τη ρύθμιση βιώσιμη.
Τι αλλάζει από 21 Σεπτεμβρίου: η κύρια κατοικία στον υπολογισμό της ρύθμισης
Από τις 21 Σεπτεμβρίου αναμένεται μια αλλαγή που μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την έκβαση πολλών αιτήσεων στον εξωδικαστικό. Σύμφωνα με όσα αναφέρθηκαν στην εκπομπή, δίνεται η δυνατότητα στους οφειλέτες να εξαιρούν την κύρια κατοικία τους από την περιουσιακή εικόνα που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της ρύθμισης.
Μέχρι σήμερα, στον υπολογισμό συνυπολογίζεται το σύνολο της περιουσίας. Έτσι, εκτός από την κύρια κατοικία, μπορεί να «βαραίνουν» τον υπολογισμό ένα εξοχικό, ένα επιπλέον ακίνητο ή άλλα περιουσιακά στοιχεία. Με τη νέα δυνατότητα, ο οφειλέτης μπορεί να επιλέξει να προστατεύσει τη βασική του κατοικία σε επίπεδο αξιολόγησης περιουσίας για τη ρύθμιση, κάτι που ενδέχεται:
– να μειώσει την αξία της περιουσίας που λαμβάνεται υπόψη,
– να οδηγήσει σε περισσότερες δόσεις,
– να αυξήσει τις πιθανότητες για μεγαλύτερο κούρεμα, όπου αυτό προβλέπεται.
Δεν πρόκειται για «αυτόματη» βελτίωση για όλους, αλλά για μια αλλαγή που μπορεί να κάνει τη διαφορά σε περιπτώσεις όπου η αξία της κύριας κατοικίας ανέβαζε σημαντικά την περιουσιακή εικόνα και δυσκόλευε την προτεινόμενη λύση.
Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο: προθεσμία αιτήσεων και τι πρέπει να προσέξουν τα νοικοκυριά
Πέρα από τη διαχείριση χρεών σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες, κρίσιμη είναι και η αξιοποίηση παροχών που μειώνουν σταθερά τα πάγια έξοδα. Εδώ εντάσσεται το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο (ΚΟΤ), για το οποίο απαιτείται προσοχή στις προθεσμίες.
Όσοι είναι ήδη ενταγμένοι στο ΚΟΤ πρέπει να υποβάλουν εκ νέου αίτηση έως τις 25 Σεπτεμβρίου, ώστε να ληφθούν υπόψη:
– τα νέα εισοδηματικά δεδομένα από τις φορολογικές δηλώσεις του 2025,
– τα νέα περιουσιακά στοιχεία βάσει της εκκαθάρισης ΕΝΦΙΑ.
Αίτηση μπορούν να κάνουν και όσοι δεν είναι σήμερα δικαιούχοι αλλά πληρούν τα κριτήρια. Η διαδικασία αφορά την κύρια κατοικία και γίνεται ηλεκτρονικά μέσω ΗΔΙΚΑ.
Κατηγορίες δικαιούχων και ύψος έκπτωσης
Το ΚΟΤ προβλέπει διαφορετικές κατηγορίες με διαφορετικές εκπτώσεις στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας:
– Δικαιούχοι Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος: έκπτωση έως 7,5 λεπτά/κιλοβατώρα.
– Νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος: έκπτωση 4,5 λεπτά/κιλοβατώρα.
– Πολύτεκνες οικογένειες: έκπτωση έως 10 λεπτά/κιλοβατώρα.
Υπάρχουν επίσης ειδικές προβλέψεις για άτομα με αναπηρία άνω του 67% και για νοικοκυριά με άτομα που χρειάζονται μηχανική υποστήριξη.
Όρια κατανάλωσης: το «κλειδί» για να μη χαθεί η έκπτωση
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στα όρια κατανάλωσης: υπέρβαση των ορίων τετραμηνιαίας κατανάλωσης μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια της έκπτωσης. Αντίστροφα, χαμηλότερη κατανάλωση μπορεί να προσφέρει ευνοϊκότερες προϋποθέσεις και μεγαλύτερο όφελος ανά κιλοβατώρα, κάτι που αξίζει να υπολογίζεται στον οικογενειακό προγραμματισμό.
Οι διαθέσιμες ρυθμίσεις, οι δυνατότητες του εξωδικαστικού και οι αλλαγές από τον Σεπτέμβριο δημιουργούν ένα νέο πεδίο επιλογών για όσους παλεύουν με χρέη σε Εφορία, Ταμεία και τράπεζες. Η έγκαιρη ενημέρωση και η σωστή αξιολόγηση των δεδομένων (οφειλές, εισόδημα, περιουσία, προθεσμίες) είναι το πιο ασφαλές βήμα για να μη χαθούν ευκαιρίες ρύθμισης και για να αξιοποιηθούν οικονομικές ελαφρύνσεις όπως το Κοινωνικό Οικιακό Τιμολόγιο.
