«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εισάγουν σχεδόν καθόλου πετρέλαιο μέσω των Στενών του Ορμούζ και δεν θα εισάγουν στο μέλλον. Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το έχουμε χρειαστεί και δεν το χρειαζόμαστε», δήλωνε ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατά το διάγγελμά του την περασμένη Τετάρτη, όμως χθες σε ανάρτηση στο Truth Social διαμήνυσε προς τους Ιρανούς: «Ανοίξτε το Γαμ… Στενό, τρελά καθάρματα, αλλιώς θα ζήσετε στην Κόλαση – ΑΠΛΑ ΔΕΙΤΕ!»
Τι άλλαξε;
Κατ’ αρχάς, η τιμή του πετρελαίου.
Η τιμή του αμερικανικού αργού σημείωσε άνοδο άνω του 11% την Πέμπτη, την επόμενη ημέρα της ομιλίας του, φτάνοντας τα 111 δολάρια το βαρέλι – την υψηλότερη τιμή των τελευταίων τεσσάρων ετών και ένα από τα μεγαλύτερα ημερήσια κέρδη στην ιστορία. Το αργό πετρέλαιο του Δυτικού Τέξας διαπραγματευόταν περίπου στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν την ομιλία του Τραμπ και λιγότερο από 70 δολάρια το βαρέλι πριν από την έναρξη του πολέμου.
Ο Τραμπ έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βασίζονται πολύ λίγο στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που μεταφέρεται μέσω των Στενών του Ορμούζ – απ’ όπου διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου. Οι ΗΠΑ προμηθεύεται μόλις περίπου μισό εκατομμύριο μέσω του Ορμούζ από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που καταναλώνει καθημερινά, δηλαδή μια πολύ μικρή ποσότητα που θα μπορούσε άνετα να υποκαταστήσει με εισαγωγή από αλλού.
Αλλά η τελευταία απειλή του Τραμπ υπογραμμίζει την σκληρή αλήθεια: Η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από το Ορμούζ πολύ περισσότερο από ό,τι παραδέχεται ο πρόεδρος.
Προσφορά και ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει αξιοσημείωτη πρόοδο την τελευταία δεκαετία αναδιαμορφώνοντας την ενεργειακή τους βιομηχανία, χάρη στην εφαρμογή της υδραυλικής ρωγμάτωσης και των οριζόντιων γεωτρήσεων, ιδιαίτερα στο Τέξας. Οι ΗΠΑ παράγουν σήμερα περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, διπλάσια από τη δεύτερη Σαουδική Αραβία και ελαφρώς περισσότερο από ό,τι καταναλώνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες κάθε μέρα. Θεωρητικά, οι ΗΠΑ είναι ενεργειακά ανεξάρτητες.
Όμως, εξακολουθούν να εισάγουν περισσότερα από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα, ενώ εξάγουν περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια σε καθημερινή βάση.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα τα πετρέλαια ίδια: τα αμερικάνικα κοιτάσματα παράγουν ελαφρύ αργό πετρέλαιο, το οποίο είναι εξαιρετικό για την παραγωγή βενζίνης, αλλά κακό για καύσιμο θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ. Έτσι, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να εισάγουν πετρέλαιο από μέρη που παράγουν βαρύ, όξινο αργό, όπως η Βενεζουέλα και η Μέση Ανατολή.
Επίσης, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια. Όταν η προσφορά μειώνεται σε μια περιοχή, επηρεάζει όλες τις τοποθεσίες. Κατά τη διάρκεια κρίσεων προσφοράς όπως αυτή, οι εισαγωγείς πετρελαίου ανταγωνίζονται για τυχόν διαθέσιμα αποθέματα, αυξάνοντας την τιμή για όποιον τα θέλει ή τα χρειάζεται περισσότερο, επισημαίνει ο Νταν Πίκερινγκ, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες ήταν και πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι καλά εφοδιασμένες με πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου στο Ιράν. Αυτό δεν είναι το μεγάλο πρόβλημα. Η ανησυχία είναι ότι η χώρα δεν είναι προστατευμένη από το σοκ τιμών της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Η ενεργειακή οικονομία
Οι υψηλές τιμές της ενέργειας είναι μια προφανής συνέπεια του πολέμου στον Κόλπο και του ουσιαστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και έχουν ήδη αντίκτυπο στην οικονομία των ΗΠΑ. Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος, οι οποίοι ήταν ούτως ή άλλως αντιμέτωποι από το κύμα ακρίβειας, παλεύουν τώρα και με τις υψηλές τιμές στα πρατήρια καυσίμων, ενώ μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τις τιμές θα βρεθούν αναγκασμένες να κάνουν δύσκολες επιλογές σχετικά με το προσωπικό.
Η μεγαλύτερη ανησυχία θα προκύψει αν οι υψηλές τιμές επηρεάσουν αρνητικά τη ζήτηση για βενζίνη και πετρέλαιο, προκαλώντας σημαντικά προβλήματα στην οικονομία.
Σίγουρα η κατάρρευση μιας οικονομίας 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι εύκολη υπόθεση. Παρόλο που στις οκτώ από τις τελευταίες εννέα υφέσεις είχε προηγηθεί ένα σοκ στις τιμές του πετρελαίου, ο πόλεμος έχει μόλις πέντε εβδομάδες ζωής και ίσως χρειαστεί να διαρκέσει μήνες ακόμη για να προκαλέσει ζημιές σε επίπεδο ύφεσης στην οικονομία των ΗΠΑ.
Οικονομικοί αναλυτές εκτιμούν ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων στην τιμή του πετρελαίου ανά βαρέλι μειώνει μεταξύ 0,1 και 0,4 ποσοστιαίων μονάδων το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν των ΗΠΑ. Έτσι, η τρέχουσα αύξηση των 40 δολαρίων στην τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να μειώσει περίπου μία ποσοστιαία μονάδα το ΑΕΠ – κάτι που δεν πρέπει να υποτιμηθεί, αλλά δεν είναι αρκετό για να προκαλέσει σοβαρό πλήγμα.
Αλλά αυτό θα μπορούσε να επιδεινωθεί πολύ γρήγορα αν οι τιμές αυξηθούν απότομα. Και το πετρέλαιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας: μια σειρά και από άλλες εισαγωγές μέσω του Ορμούζ, όπως αλουμίνιο και λιπάσματα θα επηρεαστούν σημαντικά, ενώ θα αυξηθούν και οι τιμές των οικοδομικών υλικών, των μικροτσίπ και των τροφίμων.
Ο ετήσιος πληθωρισμός για τον Μάρτιο αναμένεται να εκτοξευθεί σε περίπου 3,5%, εξαφανίζοντας εντελώς την μέση αύξηση μισθών των Αμερικανών εργαζομένων πέρυσι.
«Η οικονομία των ΗΠΑ μπορεί να απορροφήσει ένα σοκ που προκαλείται για ένα χρονικό διάστημα από μια τιμή του πετρελαίου άνω των 100 δολαρίων ανά βαρέλι», θεωρεί ο Τζο Μπρουσουέλας, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Όμως, αν φτάσει στα 150 ή 200 δολάρια ανά βαρέλι, είναι διαφορετικό θέμα».
Αυτός είναι ένας σημαντικός παράγοντας που διατηρεί ζωντανή την ανησυχία του Τραμπ για τα Στενά του Ορμούζ. Η κυβέρνησή του έχει δεσμευτεί να παρέχει ναυτική συνοδεία σε πετρελαιοφόρα που θα διασχίζουν το Στενό και έχει εγγυηθεί ασφάλιση για τα πλοία που έχασαν την ασφαλιστική τους κάλυψη από τις ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες.
Η μεταβαλλόμενη ρητορική του Τραμπ από μέρα σε μέρα οδηγεί τις τιμές του αργού σε άνοδο ή πτώση, αλλά το πετρέλαιο έχει αυξηθεί συνολικά καθώς γίνεται σαφέστερο ότι το Ιράν έχει υπό έλεγχο το Ορμούζ, ενώ μια αμερικανική έξοδος από τον πόλεμο μπορεί να μην ανοίξει ξανά την κρίσιμη πλωτή οδό για την κυκλοφορία πετρελαιοφόρων.
Πολλοί εκπρόσωποι των αγορών ανησυχούν ότι ο Τραμπ δεν έχει καταφέρει να παράσχει μια στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο και φοβούνται ότι οι απειλές του για κλιμάκωση θα μπορούσαν να προκαλέσουν μεγαλύτερη ζημιά στην προσφορά αργού πετρελαίου.
Εν τω μεταξύ, το Ιράν έχει δηλώσει ότι θα χρεώνει τέλη για την ασφαλή διέλευση από το Στενό και είναι πιθανό πολλές χώρες του Κόλπου να αρνηθούν να πληρώσουν. Ένα μερικώς ανοιχτό πέρασμα θα άφηνε τον κόσμο με έλλειμμα μεταξύ 4,4 εκατομμυρίων και 8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με τον Άντονι Γιουέν, αναλυτή παγκόσμιας ενεργειακής στρατηγικής της Citi.
Ο Τραμπ έθεσε προθεσμία ως την Τρίτη για το Ιράν για να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και ακόμη δεν είναι σαφές ποια θα είναι η απάντηση του Ιράν.
Πηγή: CNN
