Σε μια πρώτη ανάγνωση, οι Ηνωμένες Πολιτείες, με πληθυσμό πάνω από τρεις φορές μεγαλύτερο από αυτόν του Ιράν και τον ισχυρότερο στρατό στον κόσμο, έχουν ένα συντριπτικό πλεονέκτημα στην ισορροπία δυνάμεων. Αν συνυπολογιστεί και ο εμπειροπόλεμος ισραηλινός στρατός με τις υπεραποτελεσματικές υπηρεσίες πληροφοριών, ο αγώνας μοιάζει άνισος.
Όμως το Ιράν έχει μετατρέψει τους λίγους τομείς που έχει πλεονέκτημα σε επώδυνα σημεία πίεσης για τις ΗΠΑ, κάνοντας περισσότερα από το απλά να επιβιώσει. Ορισμένοι αναλυτές μάλιστα πιστεύουν ότι έχει αναλάβει τη στρατηγική πρωτοβουλία.
Έναν μήνα μετά την έναρξη των επιδρομών, ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε έναν ανταγωνισμό επιρροής. Ο Τραμπ μπορεί να έχει περισσότερη δύναμη, αλλά η επίτευξη μιας αδιαμφισβήτητης νίκης πιθανότατα θα απαιτούσε να αποδεχτεί ένα επίπεδο πολιτικής και οικονομικής ζημιάς που δεν θέλει να υποστεί.
Το Ιράν δεν μπορεί να νικήσει στο πεδίο της μάχης τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, αλλά έπαιξε το απόλυτο χαρτί του κλείνοντας τα Στενά του Ορμούζ, κρατώντας όμηρο την παγκόσμια οικονομία και δημιουργώντας πολιτικό κόστος για τις ΗΠΑ.
«Κούφια νίκη» για τη διπλωματία του Τραμπ
Η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, χαρακτήρισε την προθυμία του Ιράν να επιτρέψει σε 20 επιπλέον δεξαμενόπλοια να διασχίσουν το Ορμούζ τις επόμενες ημέρες ως νίκη για «τη διπλωματία του προέδρου». Ωστόσο, το συνολικό συμπέρασμα μάλλον προκαλεί απογοήτευση, καθώς οι ΗΠΑ, ως η μεγαλύτερη δύναμη, δεν θα έπρεπε να βρεθούν σε θέση να διαπραγματεύονται παραχωρήσεις.
Αυτός ο στόλος των 20 δεξαμενόπλοιων είναι ασήμαντος σε σύγκριση με τον ημερήσιο μέσο όρο των πάνω από 100 τάνκερ την ημέρα που διέσχιζαν τα Στενά πριν από τον πόλεμο, όπως υπολογίστηκε από το Γραφείο Εμπορίου και Ανάπτυξης του ΟΗΕ.
Αν δεν υπήρχε ο πόλεμος, η κυκλοφορία αυτή θα συνεχιζόταν κανονικά. Η «διπλωματική νίκη» του Αμερικανού ηγέτη απλώς αναιρεί ένα μικρό κλάσμα του αρνητικού οικονομικού αντίκτυπου του πολέμου.
Η δυσάρεστη πραγματικότητα για τον Τραμπ είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες αναμφίβολα διαθέτουν τη στρατιωτική ισχύ για να ανοίξουν τα Στενά. Αλλά αν το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ ξεκινήσει επιχειρήσεις στο Ορμούζ θα έδινε στο Ιράν πλεονέκτημα στην προπαγάνδα, ιδιαίτερα αν χτυπούσε ή ακόμα και βύθιζε ένα αμερικανικό πλοίο. Πιθανότατα θα έπρεπε επίσης να αποβιβάσει και χερσαία στρατεύματα για να απωθήσει τις ιρανικές δυνάμεις, αυξάνοντας τον κίνδυνο θανάτων Αμερικανών σε μάχες, κάτι που θα επιδείνωνε το κλίμα δυσαρέσκειας για τον πόλεμο, που ούτως ή άλλως επικρατεί στις ΗΠΑ.
Οι ίδιοι περιορισμοί ισχύουν και για τις άλλες επιλογές του Τραμπ, καθώς εξετάζει το ενδεχόμενο να καταλάβει το νευραλγικό κέντρο των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν, στο νησί Χαργκ, στο βόρειο Περσικό Κόλπο. Μια τέτοια κίνηση θα μπορούσε να στραγγαλίσει την ιρανική οικονομία. Αλλά δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι θα αναγκάσει το καθεστώς να συνθηκολογήσει αντί να επιτεθεί. Και θα του έδινε ακόμη μικρότερο κίνητρο να χαλαρώσει τον έλεγχό του στα Στενά του Ορμούζ.
Καθώς επιδιώκει να ενισχύσει το δικό του κύρος, ο Τραμπ ισχυρίζεται ότι στο παρασκήνιο εκτυλίσσεται παραγωγική διπλωματία με το Ιράν, παρά τις αρνήσεις του ότι βρίσκονται σε εξέλιξη άμεσες συνομιλίες. Αλλά απειλεί επίσης με πρωτοφανή βία για να φέρει την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι αν το Ιράν δεν αποδεχόταν μια συμφωνία, θα χρησιμοποιήσει το στρατιωτικό πλεονέκτημα των ΗΠΑ «εξαλείφοντας εντελώς όλους τους σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, τις πετρελαιοπηγές και το νησί Χαργκ».
Σίγουρα ο αμερικανικός στρατός θα μπορούσε να το κάνει αυτό. Αλλά οι επιθέσεις αντιποίνων από το Ιράν θα ήταν αναπόφευκτες σε παρόμοιους στόχους στο έδαφος των συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο. Οι παγκόσμιες αγορές θα κατέρρεαν. Ο ήδη υψηλός κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης θα αυξανόταν.
Το ισχυρό χαρτί του Ιράν
Το Ιράν μπορεί να μην έχει το πάνω χέρι στρατιωτικά, αλλά το κλείσιμο του Ορμούζ του δίνει δυσανάλογη δύναμη.
Η κίνησή του έχει ήδη προκαλέσει οικονομικές και πετρελαϊκές κρίσεις σε όλον τον κόσμο. Αν τα προβλήματα της θαλάσσιας κυκλοφορίας συνεχιστούν για πολλές εβδομάδες ακόμη θα μπορούσαν να φέρουν έναν οικονομικό κατακλυσμό, προκαλώντας μεγάλο πολιτικό κόστος στον Τραμπ.
Η παράταση του πολέμου όμως προκαλεί επίσης τεράστιες επιπτώσεις και στους συμμάχους των ΗΠΑ στον Κόλπο, την ώρα που επιδιώκουν να μεταμορφώσουν τις οικονομίες τους και να μην βασίζονται αποκλειστικά στα ορυκτά καύσιμα, δημιουργώντας παγκόσμιους κόμβους τουρισμού, μεταφορών και αθλητισμού.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορεί να έχουν καταστρέψει μεγάλο μέρος της πυραυλικής ικανότητας του Ιράν ή των μη επανδρωμένων αεροσκαφών του, όμως η Τεχεράνη χρειάζεται μόνο να εξαπολύσει κάποια βλήματα στο Ορμούζ ή στα αστικά κέντρα του Κόλπου για να προκαλέσει ένα δυσανάλογο οικονομικό κόστος.
Η επιρροή του Ιράν φαίνεται να αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου. Όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος, τόσο υψηλότερο είναι το κόστος για τον Τραμπ, αναγκάζοντάς τον να εξετάσει το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα τον κάνει να μοιάζει περισσότερο με ικέτη παρά με ισχυρό άνδρα.
Τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και το Ιράν διατηρούν πλεονεκτήματα που θα μπορούσαν να είναι καθοριστικά. Αλλά πρέπει να παίξουν τα χαρτιά τους προσεκτικά. Η αποτυχία της κάθε πλευράς να προσφέρει στην άλλη μια διέξοδο θα μπορούσε να οδηγήσει και τους δύο, αλλά και τον κόσμο, σε καταστροφή.
Πηγή: CNN
