Ο Ρεζά Παχλεβί ήταν μόλις 16 ετών όταν η επανάσταση του 1979 στο Ιράν ανέτρεψε την 40χρονη διακυβέρνηση του πατέρα του. Ο μεγαλύτερος γιος του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλεβί, ήταν ο πρώτος στη σειρά διαδοχής που κληρονόμησε την πλούσια σε πετρέλαιο χιλιάδων ετών αυτοκρατορία.
Τώρα, στην ηλικία των 65 ετών, σχεδόν μισό αιώνα μετά την απώλεια του δικαιώματός του από το κληροδότημα τα συνθήματα των διαδηλωτών δίνουν μήνυμα ότι «αυτή είναι η τελευταία μάχη. Ο Παχλεβί θα επιστρέψει».
Το σύνθημα ξεχώρισε στις πανεθνικές διαμαρτυρίες που συγκλόνισαν το Ιράν το βράδυ της Πέμπτης, αφού ο εξόριστος πρώην πρίγκιπας διάδοχος προέτρεψε τους συμπατριώτες του να βγουν στους δρόμους.
«Τζαβίντ Σαχ (ζήτω ο βασιλιάς)!» φώναζαν οι διαδηλωτές
Ο Παχλαβί, ο οποίος ζει στις ΗΠΑ, έχει επιδιώξει να τοποθετηθεί ως ντε φάκτο ηγέτης.
Η υποστήριξη προς την έκπτωτη μοναρχία αποτελεί ταμπού στο Ιράν, μη αποδεκτή από μια κοινωνία που οργάνωσε μια λαϊκή εξέγερση για να ανατρέψει τη δικτατορία του Σάχη.
Δεν είναι σαφές τι μπορεί να προκαλεί τον ανανεωμένο ενθουσιασμό για τη βασιλική οικογένεια και τον επικεφαλής της στην εξορία, λένε οι αναλυτές. Υποστηρίζουν πραγματικά οι Ιρανοί την αποκατάσταση της μοναρχίας ή απλώς έχουν βαρεθεί την καταπιεστική θεοκρατία τους, αναρωτιούνται.
«Ο Ρεζά Παχλεβί αναμφίβολα έχει αυξήσει την επιρροή του και έχει μετατραπεί σε εμπροσθοφυλακή της αντιπολίτευσης», δήλωσε ο Αράς Αζίζι, ακαδημαϊκός και συγγραφέας του βιβλίου «Τι θέλουν οι Ιρανοί», επισημαίνοντας ότι παράλληλα είναι μια διχαστική προσωπικότητα και όχι ενωτική.»
Επί δεκαετίες, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει εξουδετερώσει την εγχώρια αντιπολίτευση, φυλακίζοντας τους επικριτές της, συμπεριλαμβανομένων πρώην προέδρων. Ο Ανώτατος Ηγέτης Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, η απόλυτη εξουσία στο Ιράν, περιορίζει τις εξουσίες των αιρετών αξιωματούχων και θεωρεί την εντολή του ως θεματοφύλακα του καθεστώτος, καταπολεμώντας τις προκλήσεις κατά της διακυβέρνησής του.
Αυτό έχει ενδυναμώσει την εξωτερική αντιπολίτευση, η οποία έχει αναπτυχθεί από τη μεγάλη διασπορά του Ιράν και έχει ανασύρει προσωπικότητες όπως ο Παχλεβί που ήρθε για πρώτη φορά στο προσκήνιο αφότου το Ιράν το 2020 κατέρριψε κατά λάθος εμπορική πτήση από την Τεχεράνη με προορισμό την Ουκρανία. Το περιστατικό οδήγησε τον Παχλεβί ως εξέχον μέλος, σε ενωμένο συμβούλιο της Αντιπολίτευσης.
Υποστήριξη Νετανιάχου – Γρίφος ο Τραμπ
Οι διαφωνίες στο συνονθύλευμα των Ιρανών αντιφρονούντων οδήγησαν στην πρόωρη κατάρρευση του συμβουλίου. Αλλά ο Παχλεβί παρέμεινε ως το πιο γνωστό πρόσωπο της αντιπολίτευσης. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ήταν ο πιο γνωστός υποστηρικτής του. Είναι μια συμμαχία που έχει πολώσει τους Ιρανούς καθώς οι ισραηλινές επιδρομές έπληξαν περιοχές του Ιράν κατά τη διάρκεια ενός 12ήμερου πολέμου μεταξύ των δύο χωρών τον περασμένο Ιούνιο.
Ο Παχλεβί προσωπικά δεν έχει χαρακτηριστικά που να αρέσουν στον Τραμπ. Είναι μάλλον βιβλιοφάγος και του λείπει το είδος του προσωπικού χαρίσματος που θα μπορούσε να αρέσει σε κάποιον σαν τον Τραμπ, τον οποίο θα δυσκολευτεί να κερδίσει», δήλωσε αναλυτής.
Ο Παχλεβί δεν έχει δεσμευτεί για την ανάμειξή του στη μάχη. Έχει δηλώσει ότι είναι πρόθυμος να ηγηθεί του Ιράν σε μια μεταβατική περίοδο σε περίπτωση που οι διαδηλωτές καταφέρουν να εκδιώξουν το καθεστώς . Αλλά δεν δίνει πολλές λεπτομέρειες για τα σχέδιά του και οι επικριτές του λένε ότι η απειρία του μπορεί σύντομα να στραφεί εναντίον του.
«Μιλάει για μεταβατικό ηγέτη και για μεταβατική συνέλευση, αλλά ποιος θα είναι στην μεταβατική κυβέρνηση, ποιος θα είναι υποψήφιος στη συνέλευση, ποιοι είναι οι υποψήφιοί σας», δήλωσε ο Vali Nasr, ειδικός σε θέματα Ιράν και καθηγητής στη Σχολή Προηγμένων Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Johns Hopkins.
Σημάδι αδιεξόδου
Η συσπείρωση γύρω από τον Παχλεβί είναι το πιο σίγουρο σημάδι, λένε οι αναλυτές, ότι η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν φαίνεται να έχει φτάσει σε αδιέξοδο. Η οικονομία της έχει πληγεί από χρόνια διαφθοράς και κυρώσεων και έχει αγωνιστεί να αποτινάξει το καθεστώς του παρία παρά τις προσπάθειες μιας σειράς μεταρρυθμιστικών κυβερνήσεων. Οι νέοι έχουν ταλαιπωρηθεί από τη συντηρητική διακυβέρνηση και την καταστολή των πολιτικών ελευθεριών. Και αν το καθεστώς προσπαθήσει να καταστείλει βίαια την εξέγερση, όπως έχει κάνει στο παρελθόν, τότε κινδυνεύει να προκαλέσει την οργή του Τραμπ .
«Οι Ιρανοί δεν επιλέγουν τον Παχλεβί επειδή είναι παρών, αλλά επειδή είναι απελπισμένοι», είπε ο Νασρ.
Ο Παχλεβί εκμεταλλεύεται αυτή τη νοσταλγία για την εποχή πριν από την Ισλαμική Δημοκρατία. «Πολλοί μεγαλύτεροι σε ηλικία Ιρανοί θυμούνται την ημέρα που γεννήθηκα και τι εθνική φρενίτιδα επικρατούσε», δήλωσε στην Wall Street Journal αυτή την εβδομάδα, προσθέτοντας: «Τώρα στην ηλικία των 65 ετών, οι νέοι Ιρανοί με αποκαλούν πατέρα. Και αυτό είναι το καλύτερο πράγμα».
Πηγή: CNN
