Αν η αναζήτηση μιας στρατηγικής εξόδου από τον πόλεμο στο Ιράν αποτελεί από μόνη της μια δύσκολη αποστολή για τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, η πρόσφατη πρόταση του για νέα συμμετοχή μουσουλμανικών κρατών στις Συμφωνίες του Αβραάμ προσθέτει επιπλέον προκλήσεις στην ήδη εύθραυστη πολιτική της Μέσης Ανατολής.
Στην ανακοίνωση που έκανε τη Δευτέρα (25/5), ο Τραμπ ζήτησε από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ιορδανία να προσχωρήσουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, οι οποίες στοχεύουν στην εξομάλυνση των σχέσεων του αραβικού κόσμου με το Ισραήλ.
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ: Πραγματικότητα ή ουτοπία;
Η ανακοίνωση του Τραμπ προκάλεσε μια νέα θύελλα αμηχανίας, τη στιγμή που ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονταν σε τεταμένες διαπραγματεύσεις για την εκπόνηση ενός προτεινόμενου μνημονίου συνεννόησης, που θα μπορούσε να προσφέρει ένα πλαίσιο για ειρηνευτικές συνομιλίες.
Είναι αμφίβολο αν οι πολιτικές συνθήκες που επικρατούν στα συγκεκριμένα κράτη, ιδιαίτερα υπό το φως της εμπλοκής του Ισραήλ στον πόλεμο του Ιράν, επιτρέπουν σε μουσουλμανικούς ηγέτες να προτείνουν τις επιθυμίες του Τραμπ.
Η πρόταση ότι ακόμη και το Ιράν μπορεί να αναγνωρίσει το Ισραήλ στο πλαίσιο των Συμφωνιών του Αβραάμ, εφόσον υπάρξει συμφωνία, ακούγεται σχεδόν σαν μια φαντασίωση.
Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα αναγνωρίσει τον ιστορικό της εχθρό, ενώ αντίστοιχα, το Ισραήλ δεν θα θεωρούσε σοβαρή την πρόταση ενός εχθρού που παρουσιάζεται ως υπαρξιακή απειλή για τον εβραϊκό λαό.
Η ανάλυση πίσω από τη δήλωση του Τραμπ
Εξετάζοντας το σκεπτικό πίσω από τις τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ, μπορούμε να αναγνωρίσουμε δύο θεμελιώδεις λόγους. Ο πρώτος είναι η επιθυμία του να επαναφέρει την προσοχή στη στρατηγική της Μέσης Ανατολής, παρά την απογοήτευση που έχει προκληθεί από τον πόλεμο στο Ιράν και τις συνέπειές του.
Η αναζήτηση μιας περιόδου συμφιλίωσης και οικονομικής συνεργασίας είναι θεμελιώδης για την απομάκρυνση των ιστορικών εντάσεων που καθιστούν κάθε σύγκρουση προάγγελο της επόμενης.
Ωστόσο, είναι ξεκάθαρο ότι η χρονική συγκυρία δεν είναι ευνοϊκή. Οποιαδήποτε αυταπάτη από την πλευρά του Τραμπ σχετικά με την ικανότητά του να επηρεάσει άμεσα την κατάσταση στην περιοχή μπορεί να εγείρει αμφιβολίες για την επιρροή του στα πράγματα.
Ένα παρόμοιο μοτίβο ήταν αυτό που τον οδήγησε στο να υποτιμήσει το Ιράν ως στρατιωτικό αντίπαλο, υποθέτοντας πως το καθεστώς του θα κατέρρεε γρήγορα.
Ποιοι είναι οι σκοποί του Τραμπ;
Για πολλούς επικριτές, οι τελευταίες δηλώσεις του Τραμπ φαίνονται ως ένας τρόπος να γεμίσει τον χρόνο ή να αποσπάσει την προσοχή από τις αργές εξελίξεις γύρω από το Ιράν.
Προκειμένου να αναδείξει την εικόνα του ως ηγέτη που προσπαθεί για μια επιτυχία σε ένα ακόμη δύσκολο μέτωπο, αφού οι προσδοκίες του για μια γρήγορη νίκη έχουν διαψευστεί.
Η προοπτική συμμετοχής μουσουλμανικών κρατών στις Συμφωνίες του Αβραάμ επομένως, μοιάζει τελικά με έναν συνδυασμό φαντασίας και στρατηγικών παιχνιδιών, που ενδέχεται να λειτουργούν περισσότερο για τον ίδιο και την εικόνα του, παρά για την ουσιαστική προώθηση της ειρηνικής σταθερότητας στην περιοχή.
