Σημαντικές αναπροσαρμογές στο φορολογικό και ασφαλιστικό περιβάλλον των ελεύθερων επαγγελματιών και των επιχειρήσεων εξετάζει η κυβέρνηση να εντάξει στο πακέτο μέτρων που προετοιμάζεται για τη ΔΕΘ 2026. Στο επίκεντρο βρίσκονται στοχευμένες ελαφρύνσεις, οι οποίες αποσκοπούν στη βελτίωση της ρευστότητας, στη μείωση των βαρών που «κλειδώνουν» κεφάλαια υπέρ του Δημοσίου και στη δημιουργία πιο προβλέψιμων κανόνων για όσους δραστηριοποιούνται στην αγορά. Οι παρεμβάσεις που μελετώνται περιλαμβάνουν από ένα νέο «μπόνους συνέπειας» για τη σχέση τεκμαρτού εισοδήματος και φορολογικής συμπεριφοράς, έως μειώσεις στην προκαταβολή φόρου, κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος, σταδιακή υποχώρηση του εταιρικού φόρου και περικοπή εργοδοτικών εισφορών.
Η συνολική στόχευση είναι διπλή: αφενός να δοθεί ανάσα σε επαγγελματίες και επιχειρήσεις που πιέζονται από το κόστος και τις ταμειακές ροές, αφετέρου να ενισχυθεί η κουλτούρα συνέπειας, επιβραβεύοντας όσους τηρούν σταθερά τις υποχρεώσεις τους. Εφόσον «κλειδώσουν» οι τελικές αποφάσεις, η ΔΕΘ 2026 αναμένεται να αποτελέσει κομβικό σημείο για τη διαμόρφωση ενός νέου πακέτου φορολογικών ελαφρύνσεων με έμφαση στην καθημερινότητα της αγοράς.
ΔΕΘ 2026: «Μπόνους συνέπειας» και τεκμαρτό εισόδημα
Κεντρικός άξονας του σχεδιασμού είναι η θεσμοθέτηση ενός «μπόνους συνέπειας» για ελεύθερους επαγγελματίες, το οποίο θα συνδέεται άμεσα με το τεκμαρτό εισόδημα. Η λογική είναι απλή: όσοι αποδεικνύουν σταθερή φορολογική συνέπεια, μέσα από συγκεκριμένα και μετρήσιμα κριτήρια, θα βλέπουν σταδιακή μείωση του τεκμηρίου που τους «ακολουθεί».
Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι ο μηχανισμός θα επιχειρεί να διαφοροποιήσει την αντιμετώπιση των συνεπών επαγγελματιών από εκείνων που εμφανίζουν συστηματικές αποκλίσεις ή ασυνέπεια. Η συζήτηση αφορά έναν «αλγόριθμο» αξιολόγησης, ο οποίος θα συνεκτιμά στοιχεία συμμόρφωσης (όπως έγκαιρες υποβολές δηλώσεων και εμπρόθεσμες πληρωμές), προκειμένου να δίνεται κλιμακωτή ανταμοιβή μέσω χαμηλότερου τεκμαρτού.
Ωστόσο, για να λειτουργήσει ένα τέτοιο μοντέλο χωρίς στρεβλώσεις, θα απαιτηθούν σύνθετοι και συνεχείς διασταυρωτικοί έλεγχοι. Η πρόκληση δεν είναι μόνο τεχνική, αλλά και θεσμική: τα κριτήρια πρέπει να είναι ξεκάθαρα, διαφανή και να μην δημιουργούν αδικίες μεταξύ επαγγελματιών με διαφορετικά χαρακτηριστικά δραστηριότητας ή εποχικότητας.
Μείωση προκαταβολής φόρου: ανάσα ρευστότητας για την αγορά
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκεται η δραστική μείωση της προκαταβολής φόρου, ένα μέτρο που δεν αλλάζει απαραίτητα το τελικό ύψος της ετήσιας φορολογικής επιβάρυνσης, αλλά αλλάζει καθοριστικά το «πότε» πληρώνεται ο φόρος. Και αυτό είναι συχνά το σημείο που κρίνει τη ρευστότητα, ειδικά για μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες εξετάζεται πτώση της προκαταβολής σε επίπεδα κάτω του 40%, από 55% που ισχύει σήμερα. Για τα νομικά πρόσωπα, οι πληροφορίες συγκλίνουν στο ενδεχόμενο υποχώρησης στο 50%-55%, από το σημερινό 80%. Η πρακτική επίδραση είναι ότι λιγότερα χρήματα θα δεσμεύονται προκαταβολικά, αφήνοντας μεγαλύτερο περιθώριο για κάλυψη λειτουργικών εξόδων, επενδύσεις, αποπληρωμή υποχρεώσεων ή ενίσχυση κεφαλαίου κίνησης.
Οριστική κατάργηση τέλους επιτηδεύματος: αποφόρτιση με ξεκάθαρο σήμα
Στις παρεμβάσεις που εξετάζονται εντάσσεται και η οριστική κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Πρόκειται για μια κίνηση με σαφή συμβολισμό, καθώς το τέλος επιτηδεύματος έχει λειτουργήσει για χρόνια ως σταθερό βάρος ανεξάρτητα από κερδοφορία, κύκλο εργασιών ή πραγματική δυνατότητα πληρωμής.
Η εκτιμώμενη συνολική αποφόρτιση υπολογίζεται περίπου στα 240 εκατομμύρια ευρώ. Για πολλούς μικρούς επαγγελματίες, η κατάργηση αυτή έχει άμεση και χειροπιαστή αξία, επειδή μεταφράζεται σε μείωση ενός «πάγιου» κόστους που δεν συνδέεται με την πορεία της δραστηριότητάς τους.
Μείωση εταιρικού φόρου στο 20% σε βάθος τετραετίας
Στο ευρύτερο κυβερνητικό πλάνο περιλαμβάνεται και η σταδιακή μείωση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή στο 20% μέσα σε τέσσερα χρόνια. Μια τέτοια κατεύθυνση, εφόσον υλοποιηθεί, στοχεύει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και στη βελτίωση του επενδυτικού περιβάλλοντος, ιδιαίτερα για επιχειρήσεις που επανεπενδύουν κέρδη και σχεδιάζουν ανάπτυξη με ορίζοντα χρόνου.
Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι η προβλεψιμότητα: οι εταιρείες προγραμματίζουν με βάση σταθερούς κανόνες. Ένας σαφής οδικός χάρτης μείωσης του συντελεστή, κατανεμημένος σε τετραετία, διευκολύνει τον προγραμματισμό και περιορίζει την αβεβαιότητα.
Μείωση εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών και μη μισθολογικό κόστος
Τέλος, εξετάζεται μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών, με δημοσιονομική επίπτωση που αποτιμάται στα 170 εκατομμύρια ευρώ. Η στόχευση είναι ο περιορισμός του μη μισθολογικού κόστους, δηλαδή του συνολικού κόστους που επωμίζεται ο εργοδότης πέρα από τον καθαρό μισθό.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι η μείωση εισφορών δεν συνεπάγεται αυτόματα αύξηση αποδοχών ή δημιουργία νέων θέσεων εργασίας. Παρ’ όλα αυτά, βελτιώνει το περιθώριο των επιχειρήσεων να διαχειριστούν το κόστος απασχόλησης, ειδικά σε κλάδους όπου οι μισθολογικές δαπάνες αποτελούν μεγάλο μέρος του συνολικού κόστους λειτουργίας.
Τι να περιμένουν ελεύθεροι επαγγελματίες και επιχειρήσεις από τη ΔΕΘ 2026
Το πακέτο που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο για τη ΔΕΘ 2026 δείχνει να εστιάζει σε μέτρα που «γράφουν» άμεσα στην αγορά: λιγότερη προκαταβολή φόρου για καλύτερη ρευστότητα, κατάργηση ενός πάγιου τέλους που επιβαρύνει οριζόντια, κίνητρα συνέπειας μέσω τεκμαρτού εισοδήματος και μεσοπρόθεσμες μειώσεις σε εταιρικούς φόρους και εργοδοτικές εισφορές.
Αν οι τελικές ανακοινώσεις επιβεβαιώσουν αυτή την κατεύθυνση, η ΔΕΘ 2026 μπορεί να λειτουργήσει ως σημείο καμπής για ένα πιο φιλικό πλαίσιο προς την επιχειρηματικότητα και την αυτοαπασχόληση, με έμφαση στη συνέπεια, τη διαφάνεια και την ενίσχυση της οικονομικής αντοχής των επαγγελματιών και των επιχειρήσεων.
