Πακέτο νέων μέτρων συνολικού ύψους τουλάχιστον 1,4 δισ. ευρώ, τα οποία θα εφαρμοστούν εντός του 2027, αναμένεται να παρουσιάσει ο πρωθυπουργός από το βήμα της ΔΕΘ. Οι παρεμβάσεις θα έχουν ως βασικούς άξονες τη φορολογία των ελεύθερων επαγγελματιών και των επιχειρήσεων, τη στήριξη των οικογενειών, τον αγροτικό κόσμο, αλλά και την αντιμετώπιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους.
Στο νέο πακέτο αναμένεται να περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, μείωση της προκαταβολής φόρου για τους ελεύθερους επαγγελματίες, διορθώσεις στον τρόπο φορολόγησης με βάση το τεκμαρτό εισόδημα, καθώς και μέτρα για τη στήριξη των οικογενειών και των αγροτών.
Παράλληλα, θα προχωρήσουν και οι ήδη δρομολογημένες παρεμβάσεις, συνολικού ύψους άνω των 2 δισ. ευρώ, οι οποίες αφορούν την κατάργηση της προσωπικής διαφοράς στις συντάξεις, τη νέα φορολογική κλίμακα για τους επαγγελματίες, τον μηδενικό ΕΝΦΙΑ σε 2.700 περιοχές, τις αυξήσεις στους μισθούς, αλλά και τις μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών και της φορολογίας στα ενοίκια.
Στο επίκεντρο το στεγαστικό και το κόστος διαβίωσης
Στο συνολικό πακέτο προστίθενται και τα στοχευμένα προγράμματα που έχουν ήδη ανακοινωθεί για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, αλλά και του αυξημένου ενεργειακού και μεταφορικού κόστους.
Ιδιαίτερο βάρος αναμένεται να δοθεί στην ενέργεια. Η άνοδος της διεθνούς τιμής του φυσικού αερίου δημιουργεί νέες πιέσεις στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, με αποτέλεσμα η κυβέρνηση να εξετάζει πρόσθετες παρεμβάσεις για τη μείωση του κόστους τόσο για τα νοικοκυριά όσο και για τις επιχειρήσεις.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται το οικονομικό επιτελείο, η ενεργειακή κρίση που ακολούθησε την έναρξη του ρωσο-ουκρανικού πολέμου έχει επιβαρύνει σημαντικά το ευρωπαϊκό ενεργειακό κόστος. Σε αυτό το περιβάλλον, η ενεργειακή πολιτική και η αξιοποίηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών εργαλείων αποκτούν αυξημένη σημασία.
Η «ρήτρα διαφυγής» και οι επενδύσεις στην ενέργεια
Στην ίδια κατεύθυνση αναμένεται να κινηθούν και οι παρεμβάσεις που θα συνδεθούν με τη ρήτρα διαφυγής. Η Ελλάδα έχει ήδη υποβάλει το σχετικό αίτημα, με τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκο Πιερρακάκη να έχει αναφερθεί στη διαδικασία και στο περιθώριο που δημιουργείται για πρόσθετες δαπάνες.
Το ποσό που συνδέεται με τη συγκεκριμένη δυνατότητα εκτιμάται περίπου στο 1 δισ. ευρώ, με ορίζοντα έως το 2028. Ως εκ τούτου, το περιεχόμενο της ρήτρας αναμένεται να αποτελέσει ένα ακόμη σημαντικό κομμάτι των ανακοινώσεων στη ΔΕΘ.
Η Ελλάδα βρίσκεται ήδη μεταξύ των χωρών με τις υψηλότερες επιδόσεις παγκοσμίως στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Η επόμενη προτεραιότητα, σύμφωνα με τον σχεδιασμό, είναι η ενίσχυση των συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, όχι μόνο σε επίπεδο ηλεκτρικού δικτύου αλλά και για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο ίδιο πλαίσιο αναμένεται να ενισχυθεί και η αγορά των αντλιών θερμότητας, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους και τη σταδιακή αντικατάσταση πιο ακριβών μορφών θέρμανσης.
Νέες πιέσεις στις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος
Η συγκυρία στην ευρωπαϊκή αγορά ενέργειας καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για παρεμβάσεις. Η περιορισμένη λειτουργία πυρηνικών μονάδων στην Ευρώπη, οι επιπτώσεις της ξηρασίας, η αυξημένη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας λόγω των υψηλών θερμοκρασιών και η άνοδος της τιμής του φυσικού αερίου έχουν δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα πιεστικό περιβάλλον.
Η χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος καταγράφει άνοδο σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Ελλάδα έχει φτάσει τα 187 ευρώ ανά MWh, επίπεδο που αποτελεί το υψηλότερο που έχει καταγραφεί μέσα στη χρονιά.
Σε μηνιαία βάση, η μέση τιμή διαμορφώνεται περίπου στα 130 ευρώ ανά MWh, αυξημένη κατά 19% σε σχέση με τον Ιούλιο και κατά 78% σε σύγκριση με πέρυσι.
Την ίδια στιγμή, περισσότεροι από 65% των καταναλωτών εξακολουθούν να βρίσκονται σε κυμαινόμενα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που τους καθιστά περισσότερο εκτεθειμένους στις διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς.
«Ακόμη και το μπλε τιμολόγιο είναι ασύμφορο»
Οι καταναλωτές εκφράζουν έντονο προβληματισμό για το ύψος των λογαριασμών, καθώς η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα διαθέσιμα εισοδήματα.
«Όπου και να πας, τα ίδια. Όλα πανάκριβα είναι. Δεν νομίζω να αλλάξει κάτι», αναφέρει χαρακτηριστικά καταναλωτής, αποτυπώνοντας το κλίμα που επικρατεί στην αγορά.
Άλλος καταναλωτής επισημαίνει το υψηλό κόστος ακόμη και στα σταθερά τιμολόγια: «Ακόμα και το μπλε είναι ασύμφορο. Όταν έχεις 11,9 και σου βάζει ένα πάγιο 15 ευρώ, δεν μπορεί ένα νοικοκυριό να το αντιμετωπίσει».
Πάντως, μέχρι στιγμής, η χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος κινείται σε επίπεδα που εκτιμάται ότι μπορούν να απορροφηθούν από τους παρόχους, περιορίζοντας τις άμεσες επιπτώσεις στους τελικούς καταναλωτές.
Ο φόβος για τον χειμώνα
Η μεγαλύτερη ανησυχία, ωστόσο, αφορά την πορεία των τιμών τους επόμενους μήνες και κυρίως το τι θα συμβεί κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εφόσον η τιμή του φυσικού αερίου συνεχίσει να αυξάνεται.
Οι εκτιμήσεις της Goldman Sachs εμφανίζονται ιδιαίτερα δυσοίωνες, καθώς προβλέπουν σημαντική άνοδο της τιμής του φυσικού αερίου, ακόμη και προς τα 100 ευρώ υπό συγκεκριμένες συνθήκες.
Κρίσιμοι παράγοντες θεωρούνται οι θερμοκρασίες του επόμενου χειμώνα, η εξέλιξη της γεωπολιτικής κατάστασης και η δυνατότητα αποκατάστασης της ομαλής διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία αποτελούν κομβικό σημείο για τις διεθνείς ενεργειακές ροές.
Την ίδια ώρα, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου εμφανίζονται περίπου μισογεμάτες, με τα αποθέματα να βρίσκονται σε επίπεδο περίπου 17% χαμηλότερο από πέρυσι. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει την αβεβαιότητα ενόψει του χειμώνα και αυξάνει την πίεση για μέτρα που θα λειτουργήσουν ως «ασπίδα» για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Έτσι, το ενεργειακό κόστος αναμένεται να αποτελέσει έναν από τους βασικούς πυλώνες των ανακοινώσεων στη ΔΕΘ, μαζί με τις φορολογικές ελαφρύνσεις και τις παρεμβάσεις για το διαθέσιμο εισόδημα.
