Σε άσκηση δύσκολης ισορροπίας εξελίσσεται η προετοιμασία του οικονομικού πακέτου της ΔΕΘ, καθώς οι ανάγκες που έχουν τεθεί στο τραπέζι είναι πολύ περισσότερες από τον διαθέσιμο δημοσιονομικό χώρο.
Η κυβέρνηση κινείται με βάση ένα αρχικό καλάθι κοντά στο 1 δισ. ευρώ, όμως μέχρι τον Σεπτέμβριο θα πρέπει να αποφασίσει ποιοι θα προηγηθούν στην προτεραιοποίηση των μέτρων της ΔΕΘ. Το ερώτημα αφορά το ποιοι θα μπουν πρώτοι: οι επιχειρήσεις που ζητούν μείωση φορολογικών βαρών, οι επαγγελματίες που πιέζονται από τεκμήρια και προκαταβολές, η μεσαία τάξη που βλέπει την ακρίβεια να περιορίζει τα εισοδήματα ή οι συνταξιούχοι που περιμένουν νέα στήριξη.
Από πλευράς οικονομικού επιτελείου, η κατεύθυνση που περιγράφεται είναι η ανάγκη η ΔΕΘ να δώσει μήνυμα ευρύτερης ανακούφισης, χωρίς να κινηθεί εκτός των δημοσιονομικών ορίων. Για τον λόγο αυτό, οι τελικές αποφάσεις δεν έχουν ακόμη ληφθεί. Τα έσοδα, οι δαπάνες, η πορεία του πληθωρισμού και οι διεθνείς πιέσεις στην ενέργεια έως το τέλος του καλοκαιριού αναμένεται να καθορίσουν το περιθώριο διεύρυνσης του διαθέσιμου καλαθιού. Στο επίκεντρο βρίσκονται αυτή τη φορά οι επιχειρήσεις, κυρίως οι μικρομεσαίες. Η κυβέρνηση επιδιώκει το πακέτο της ΔΕΘ να μην εκληφθεί ως καθαρά επιδοματικό, αλλά να έχει και παραγωγικό χαρακτήρα, ενσωματώνοντας παρεμβάσεις με αναπτυξιακό αποτύπωμα. Σε αυτό το πλαίσιο εξετάζεται η μείωση της προκαταβολής φόρου για ατομικές επιχειρήσεις και νομικά πρόσωπα.
Πρόκειται για μέτρο που ζητά η αγορά, καθώς μειώνει το ποσό που καταβάλλεται σήμερα έναντι των φόρων της επόμενης χρονιάς. Για τις επιχειρήσεις θα μπορούσε να λειτουργήσει ως άμεση ανάσα ρευστότητας, ενώ σημειώνεται ότι δεν απουσιάζει το δημοσιονομικό κόστος και η χρονική απώλεια εσόδων για το Δημόσιο. Στο τραπέζι παραμένει και το τέλος επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα και τις νομικές οντότητες.
Η κατάργησή του αποτελεί πάγιο αίτημα των επιχειρήσεων, καθώς αντιμετωπίζεται ως οριζόντιο βάρος ανεξάρτητο από την πραγματική οικονομική κατάσταση κάθε εταιρείας. Και σε αυτή την περίπτωση, το ζήτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν το μέτρο μπορεί να ενταχθεί στο τελικό πακέτο. Ανοιχτά παραμένουν επίσης τα σενάρια για αλλαγές στο τεκμαρτό εισόδημα των αυτοαπασχολουμένων, αλλά και για πιθανή μείωση του φορολογικού συντελεστή στα επιχειρηματικά κέρδη. Πρόκειται για παρεμβάσεις με διαφορετικό κόστος και διαφορετικό πολιτικό αποτύπωμα, στοιχείο που προσθέτει δυσκολία στην τελική επιλογή. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση δεν θέλει να απευθυνθεί μόνο στις επιχειρήσεις. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης έχει περιγράψει τη ΔΕΘ ως ένα πακέτο στο οποίο πρέπει να δουν τον εαυτό τους «συνταξιούχοι, δημόσιοι υπάλληλοι, ιδιωτικοί υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες». Η διεύρυνση αυτή, όμως, αυξάνει τον αριθμό των διεκδικητών και κάνει πιο σύνθετη την κατανομή του 1 δισ. ευρώ.
Οι μεγάλες οριζόντιες παροχές, πάντως, φαίνεται ότι μένουν εκτός πραγματικής συζήτησης. Στο οικονομικό επιτελείο επισημαίνεται ότι μόνο η επαναφορά 13ου μισθού και 13ης σύνταξης θα είχε κόστος περίπου 4 δισ. ευρώ, ενώ αν προστεθούν και 14ος μισθός και 14η σύνταξη, το συνολικό κόστος ανεβαίνει περίπου στα 8 δισ. ευρώ. Το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα που καταγράφεται είναι η ακρίβεια. Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα υποχώρησε τον Ιούνιο στο 3,9%, από 4,9% τον Μάιο, ωστόσο παραμένει υψηλότερος από το 2,8% της Ευρωζώνης. Έτσι, παρά την αποκλιμάκωση, οι πιέσεις σε τρόφιμα, υπηρεσίες, ενοίκια και βασικές δαπάνες εξακολουθούν να περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα. Σε αυτό το περιβάλλον, το Γραφείο Προϋπολογισμού του Κράτους στη Βουλή στέλνει προειδοποιητικό σήμα, ζητώντας συνετή χρήση του πρόσθετου δημοσιονομικού χώρου και μέτρα που στηρίζουν την ανάπτυξη και την απασχόληση, χωρίς να δημιουργούν μόνιμες υποχρεώσεις που δεν καλύπτονται. Τα στοιχεία του προϋπολογισμού εξηγούν γιατί οι τελικές αποφάσεις παραμένουν προσεκτικές.
Το πρωτογενές πλεόνασμα στο πεντάμηνο έφτασε τα 3,638 δισ. ευρώ, πάνω από τον στόχο, όμως η καθαρή υπέρβαση, μετά τους ετεροχρονισμούς και τους μη επαναλαμβανόμενους παράγοντες, περιορίζεται κοντά στα 234 εκατ. ευρώ.
Υπό αυτά τα δεδομένα, η ΔΕΘ δεν αναμένεται να κριθεί μόνο από το ύψος του πακέτου, αλλά από την επιλογή των προτεραιοτήτων. Αν το διαθέσιμο ποσό μείνει γύρω στο 1 δισ. ευρώ, κάθε μέτρο που θα μπαίνει στο καλάθι θα αφήνει κάποιο άλλο εκτός, με την τελική κατανομή να εξαρτάται από τα οικονομικά δεδομένα έως το τέλος του καλοκαιριού και τις αποφάσεις που θα ληφθούν πριν από τον Σεπτέμβριο.
