Το 2025 κατατάσσεται ως η τρίτη θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί παγκοσμίως, πλησιάζοντας τα ιστορικά ρεκόρ του 2024 και του 2023, σύμφωνα με ανεξάρτητες ανακοινώσεις του ευρωπαϊκού παρατηρητηρίου Copernicus και του αμερικανικού ινστιτούτου Berkeley Earth. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι και το 2026 αναμένεται να κινηθεί σε εξαιρετικά υψηλά θερμοκρασιακά επίπεδα.
Για τρίτη συνεχόμενη χρονιά, η μέση παγκόσμια θερμοκρασία διατηρήθηκε πάνω από το όριο του +1,5°C σε σύγκριση με την προβιομηχανική περίοδο (1850–1900), ένα όριο που αποτελούσε τον πιο φιλόδοξο στόχο της Συμφωνίας του Παρισιού. Όπως επισημαίνει το Copernicus στην ετήσια έκθεσή του, η παρατεταμένη υπέρβαση καθιστά πλέον πιθανή την επίσημη κατοχύρωση του ορίου αυτού ως μόνιμα ξεπερασμένου πριν το τέλος της δεκαετίας — αρκετά νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις.
Επιτάχυνση της υπερθέρμανσης
Οι επιστήμονες του Berkeley Earth χαρακτηρίζουν «ακραία» την άνοδο της θερμοκρασίας την περίοδο 2023–2025, σημειώνοντας ότι τα δεδομένα δείχνουν επιτάχυνση του ρυθμού υπερθέρμανσης του πλανήτη. Παράλληλα, εκφράζεται ανησυχία για την επιβράδυνση των πολιτικών περιορισμού των εκπομπών, ιδιαίτερα στις ανεπτυγμένες χώρες.
Στην Ευρώπη, οι μειώσεις εκπομπών σε χώρες όπως η Γαλλία και η Γερμανία εμφανίζουν κάμψη, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η αυξημένη χρήση άνθρακα για την παραγωγή ενέργειας έχει οδηγήσει σε άνοδο του περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης της Ουάσινγκτον, με έμφαση στα ορυκτά καύσιμα, αποδυναμώνει περαιτέρω τη διεθνή συνεργασία για το κλίμα.
«Η ανάγκη για άμεση δράση δεν ήταν ποτέ πιο επιτακτική», τόνισε ο Μάριο Φατσίνι, επικεφαλής μονάδας του Copernicus.
Τι δείχνουν οι προβλέψεις για το 2026
Οι επιστημονικές εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι το 2026 θα συγκαταλέγεται στις πέντε θερμότερες χρονιές που έχουν καταγραφεί, με πιθανή θερμοκρασιακή εικόνα παρόμοια με του 2025. Σύμφωνα με τους ειδικούς, αν επανεμφανιστεί έντονα το φαινόμενο Ελ Νίνιο, δεν αποκλείεται να καταρριφθούν νέα ρεκόρ.
Όπως επισημαίνουν πάντως οι επιστήμονες, το ακριβές έτος ενός νέου ρεκόρ έχει μικρότερη σημασία από τη γενική τάση: η πορεία της υπερθέρμανσης είναι πλέον ξεκάθαρη και συνεχής.
Ρεκόρ ζέστης και ακραία φαινόμενα
Το 2025 η μέση θερμοκρασία αέρα και ωκεανών ήταν περίπου 1,47°C υψηλότερη από τα προβιομηχανικά επίπεδα. Ωστόσο, ο παγκόσμιος μέσος όρος κρύβει ακραίες αποκλίσεις, με ιστορικά ρεκόρ ζέστης να καταγράφονται στην κεντρική Ασία, την Ανταρκτική και το Σαχέλ.
Περίπου 770 εκατομμύρια άνθρωποι βίωσαν θερμοκρασίες χωρίς προηγούμενο, ενώ δεν σημειώθηκε κανένα ρεκόρ ψύχους. Η χρονιά συνοδεύτηκε από έντονα καιρικά φαινόμενα — καύσωνες, κυκλώνες, πλημμύρες και μεγάλες πυρκαγιές σε Ευρώπη, Ασία και Βόρεια Αμερική — φαινόμενα που, σύμφωνα με τους ειδικούς, ενισχύονται από την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας.
Ανθρώπινος παράγοντας και απρόβλεπτες επιδράσεις
Η συνεχιζόμενη καύση πετρελαίου, άνθρακα και φυσικού αερίου παραμένει ο βασικός μοχλός της υπερθέρμανσης, με τη φυσική κλιματική μεταβλητότητα να παίζει δευτερεύοντα ρόλο. Το φαινόμενο Λα Νίνια, που συνήθως έχει ψυκτική επίδραση, ήταν ασθενές το 2025.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής επιστήμονα του Berkeley Earth, Ρόμπερτ Ρόουντ, ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι και απρόβλεπτοι παράγοντες φαίνεται να συμβάλλουν στην άνοδο της θερμοκρασίας. Ενδεικτικά, οι νέοι διεθνείς κανονισμοί για τη μείωση του θείου στα ναυτιλιακά καύσιμα — αν και ωφέλιμοι για την υγεία — οδήγησαν στη μείωση αερολυμάτων που προηγουμένως αντανακλούσαν την ηλιακή ακτινοβολία, επιτρέποντας περισσότερη θέρμανση της Γης.
