Τις «σοβαρές» και «επίκαιρες» ανησυχίες τους σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν εξέφρασαν η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο (E3) με κοινή δήλωσή τους στον ΟΗΕ, χαρακτηρίζοντας «ανησυχητική» την τελευταία τριμηνιαία έκθεση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA).
Στη δήλωση προσχώρησαν επίσης οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ευρωπαϊκή Ένωση, η Δανία, η Ελλάδα, η Λετονία, το Μπαχρέιν και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Οι τρεις χώρες της ομάδας Ε3 ανέφεραν στη δήλωση τους ότι οι μακροχρόνιες ανησυχίες τους για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης «παραμένουν επίκαιρες και σοβαρές», σημειώνοντας ότι η έκθεση του IAEA επαναλαμβάνει πως το Ιράν είναι «το μόνο κράτος χωρίς πυρηνικά όπλα» που εμπλουτίζει ουράνιο έως το 60%.
Όπως τόνισαν, «δεν υπάρχει αξιόπιστη πολιτική δικαιολογία» για την κατοχή περισσότερων από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε τέτοια επίπεδα. Σύμφωνα με την κοινή δήλωση, αυτό σημαίνει ότι το Ιράν διαθέτει περισσότερες από δέκα «σημαντικές ποσότητες» υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, δηλαδή ποσότητες υλικού από τις οποίες «δεν μπορεί να αποκλειστεί η δυνατότητα κατασκευής πυρηνικής συσκευής».
Ερωτήματα για τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου
Οι E3 σημείωσαν ακόμη ότι το Ιράν έχει «επίμονα αποτύχει» να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του σε θέματα εγγυήσεων και να συνεργαστεί πλήρως με τον IAEA. Όπως ανέφεραν, ο Οργανισμός δεν είναι σε θέση να επιβεβαιώσει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι «αποκλειστικά ειρηνικό», ενώ έχει περάσει ένας χρόνος από την τελευταία φορά που επιθεωρητές εισήλθαν στις «πιο ευαίσθητες ως προς τη διάδοση» πυρηνικές εγκαταστάσεις της χώρας.
Παράλληλα, οι τρεις χώρες επαναβεβαίωσαν τη στήριξή τους στον «απαραίτητο ρόλο» του IAEA για τη διαφύλαξη του διεθνούς καθεστώτος μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
Αναφορά στην ενεργοποίηση του μηχανισμού snapback
Αναφερόμενες στο Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης, οι E3 τόνισαν ότι η «σημαντική μη συμμόρφωση» του Ιράν με τις δεσμεύσεις του υπό την JCPOA ήταν εκείνη που οδήγησε τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο να ενεργοποιήσουν τον μηχανισμό snapback στις 28 Αυγούστου 2025.
Οι τρεις χώρες υπογράμμισαν ότι η ενέργεια αυτή πραγματοποιήθηκε «σε πλήρη συμφωνία» με την Απόφαση 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών. Όπως ανέφεραν, βάσει του ίδιου ψηφίσματος, το Συμβούλιο Ασφαλείας ψήφισε στις 19 Σεπτεμβρίου 2025 επί σχεδίου Απόφασης που θα ήρε μόνιμα τους διεθνείς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας να είναι «ένα ξεκάθαρο όχι».
Ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με τη δήλωση, η διαδικασία snapback ολοκληρώθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 2025 και έξι προηγουμένες Αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας (των οποίων η εφαρμογή είχε ανασταλεί) «επανήλθαν σε ισχύ». Οι E3 σημείωσαν ότι αυτό έχει επιβεβαιωθεί «σε πολλές περιπτώσεις» από τη Γραμματεία των Ηνωμένων Εθνών.
Επαναφορά κυρώσεων και έκκληση για εφαρμογή τους
Οι τρεις χώρες υπογράμμισαν ότι οι Αποφάσεις αυτές θα πρέπει πλέον να εφαρμόζονται «πλήρως από όλα τα κράτη μέλη», όπως απαιτείται από τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Όπως ανέφεραν, οι κυρώσεις που επιβάλλονται μέσω των Αποφάσεων αυτών αποσκοπούν στον περιορισμό της ικανότητας του Ιράν «να αναπτύξει και να μεταφέρει πυρηνικό όπλο» και περιλαμβάνουν περιορισμούς σε δραστηριότητες, πρόσωπα και οντότητες που σχετίζονται με αυτόν τον στόχο, συμπεριλαμβανομένου του βαλλιστικού πυραυλικού προγράμματος του Ιράν.
Οι E3 επεσήμαναν επίσης ότι η Επιτροπή 1737 έχει «επανασυσταθεί» και κάλεσαν στον άμεσο διορισμό Προέδρου, ώστε η Επιτροπή να μπορεί να επιβλέπει αποτελεσματικά την εφαρμογή των κυρώσεων και να ανταποκρίνεται σε ζητήματα συμμόρφωσης.
Παράλληλα, ζήτησαν να διοριστεί «χωρίς περαιτέρω καθυστέρηση» και το Πάνελ Εμπειρογνωμόνων, τονίζοντας ότι ο ρόλος του είναι «κρίσιμος» για την υποστήριξη της Επιτροπής, την παρακολούθηση της εφαρμογής, τη διερεύνηση και τεκμηρίωση παραβιάσεων, τον εντοπισμό τάσεων αποφυγής κυρώσεων και την παροχή τεχνικής βοήθειας στα κράτη μέλη.
Έμφαση στη διπλωματική λύση
Κλείνοντας, η Γαλλία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο επαναβεβαίωσαν την «ισχυρή δέσμευσή» τους στην εξεύρεση μιας «μόνιμης και βιώσιμης διπλωματικής λύσης», η οποία θα διασφαλίζει ότι το Ιράν «δεν θα επιδιώξει, αποκτήσει ή αναπτύξει ποτέ πυρηνικό όπλο».
Όπως υπογράμμισαν, μόνο μια «αξιόπιστη, ισχυρή και επαληθεύσιμη συμφωνία» μπορεί να αντιμετωπίσει το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα «με βιώσιμο τρόπο».
Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ
