Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ιαπωνία σφίγγουν κι άλλο τη συνεργασία τους στο πιο κρίσιμο πεδίο της εποχής: την τεχνολογία. Τεχνητή νοημοσύνη, δεδομένα, κβαντικοί υπολογιστές, ημιαγωγοί, υποθαλάσσια καλώδια, 6G και διαδικτυακές πλατφόρμες βρέθηκαν στο τραπέζι της τέταρτης συνεδρίασης του Συμβουλίου Ψηφιακής Εταιρικής Σχέσης ΕΕ και Ιαπωνίας στις Βρυξέλλες.
Πίσω από τη διπλωματική γλώσσα, το διακύβευμα είναι σαφές. Η Ευρώπη και η Ιαπωνία προσπαθούν να χτίσουν έναν κοινό ψηφιακό χώρο εμπιστοσύνης, ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας, σε μια περίοδο όπου η τεχνολογία έχει γίνει πεδίο οικονομικής ισχύος και γεωπολιτικής επιρροής.
Η συνάντηση έφερε στο ίδιο τραπέζι την εκτελεστική αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βιρκούνεν, και Ιάπωνες υπουργούς με αρμοδιότητες στον ψηφιακό μετασχηματισμό, τις επικοινωνίες και τη βιομηχανία.
Ένα από τα βασικά σημεία της συμφωνίας αφορά τα δεδομένα. ΕΕ και Ιαπωνία συμφώνησαν να δημιουργήσουν Ομάδα Εργασίας για τη Στρατηγική Δεδομένων, με στόχο να κάνουν πιο συμβατά τα πολιτικά και τεχνικά τους πλαίσια. Με απλούστερα λόγια, θέλουν τα δεδομένα να μπορούν να κινούνται πιο εύκολα και με μεγαλύτερη ασφάλεια ανάμεσα στις δύο οικονομίες, κυρίως για την έρευνα και την καινοτομία. Σημαντικό βήμα θεωρείται και το πιλοτικό πρόγραμμα για τις ψηφιακές ταυτότητες. Η δοκιμή έδειξε ότι η διασυνοριακή χρήση ψηφιακών πορτοφολιών είναι τεχνικά εφικτή, ακόμη και όταν οι δύο πλευρές χρησιμοποιούν διαφορετικά συστήματα. Αυτό μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμο στο μέλλον για πολίτες, επιχειρήσεις, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα.
Η τεχνολογία ως νέα γεωπολιτική γλώσσα
Στην τεχνητή νοημοσύνη, η ΕΕ και η Ιαπωνία θέλουν να εμφανιστούν ως παίκτες που επιδιώκουν να συνδέσουν την καινοτομία με την ασφάλεια και το δημόσιο συμφέρον. Η μελλοντική σύνδεση της Ιαπωνίας με το Horizon Europe αναμένεται να ενισχύσει την κοινή έρευνα, ενώ οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να προχωρήσουν σε ειδική συνεργασία για την έρευνα, την καινοτομία και την ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης.
Στο πεδίο της κβαντικής τεχνολογίας, η κοινή ερευνητική πρωτοβουλία Q-Neko φέρνει κοντά ευρωπαίους και ιάπωνες εταίρους σε εφαρμογές που ξεκινούν από την επιστήμη των υλικών και φτάνουν έως τη μείωση του CO2, τα δίκτυα επικοινωνίας και την ανάλυση δορυφορικών εικόνων.
Εξίσου πολιτική είναι και η συζήτηση για τις υποδομές. Τα υποθαλάσσια καλώδια, οι ημιαγωγοί και τα δίκτυα 6G δεν είναι πια απλώς τεχνικά ζητήματα. Είναι η ραχοκοκαλιά της ψηφιακής οικονομίας. Γι’ αυτό και οι δύο πλευρές συζήτησαν την ασφάλεια των καλωδίων, τη συνδεσιμότητα στον Ινδοειρηνικό και την Αρκτική, αλλά και τη συνεργασία σε τεχνολογίες ημιαγωγών επόμενης γενιάς.
Η συνεργασία επεκτείνεται και στις πλατφόρμες, με έμφαση στη διαφάνεια των συστημάτων ελέγχου περιεχομένου και στους μηχανισμούς αναφοράς παράνομου περιεχομένου ή πληροφοριών που παραβιάζουν δικαιώματα. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η συνεργασία για πιο δίκαιες και ανταγωνιστικές ψηφιακές αγορές.
Το επόμενο βήμα θα οδηγήσει τη συζήτηση σε ακόμη πιο πολιτισμικά και οικονομικά φορτισμένα πεδία, όπως τα βιντεοπαιχνίδια και οι οπτικοακουστικές στρατηγικές. Η πέμπτη συνεδρίαση του Συμβουλίου θα γίνει στο Τόκιο το 2027.
Η ψηφιακή εταιρική σχέση ΕΕ και Ιαπωνίας ξεκίνησε το 2022. Τέσσερα χρόνια μετά, δείχνει ότι η ψηφιακή πολιτική δεν είναι πια ένα τεχνικό κεφάλαιο στις διεθνείς σχέσεις. Είναι ένας από τους βασικούς τρόπους με τους οποίους οι μεγάλες οικονομίες προσπαθούν να ορίσουν τους κανόνες του μέλλοντος.
