Παρουσιάστηκε την Τετάρτη το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028–2034, με προϋπολογισμό 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να δηλώνει ότι ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός «ανταποκρίνεται στις ανάγκες του σήμερα και στις προκλήσεις του αύριο», αναγνωρίζοντας στη σημερινή παρουσίασή της ότι ο νέος προσανατολισμός χρηματοδότησης έχει προκαλέσει πολλές επικρίσεις και έχει σχολιαστεί έντονα από πολλά κράτη μέλη της ΕΕ.
Οι συζητήσεις αναμένεται να συνεχιστούν το επόμενο διάστημα, όπως και οι αντιδράσεις. Η πρόεδρος της Κομισιόν δήλωσε ότι η διαδικασία των διαπραγματεύσεων θα διαρκέσει τα επόμενα δυο χρόνια, ενώ για τις αντιδράσεις που έχει προκαλέσει τόνισε πως «είναι κατανοητές».
Η συγχώνευση ταμείων και οι αντιρρήσεις
Οι εθνικές και περιφερειακές επενδύσεις που αφορούν, όπως είπε η κ. φον ντερ Λάιεν, τους ανθρώπους, τα κράτη και τις περιφέρειες, χρηματοδοτούνται με 865 δισ. ευρώ. Σε αυτά τα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης εντάσσονται όλες οι επιμέρους χρηματοδοτήσεις, δημιουργώντας ένα ενιαίο σχέδιο και καταργώντας τη λογική των 10 ξεχωριστών ταμείων.
Στις εθνικές και περιφερειακές επενδύσεις περιλαμβάνονται τα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη συνοχή και τη γεωργία, με περισσότερα από 300 δισ. ευρώ, ενώ επιπλέον 218 δισ. ευρώ κατευθύνονται σε λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες και τουλάχιστον 2 δισ. ευρώ στην αλιεία. Σε αυτό το ταμείο εντάσσονται τα κονδύλια για τη μετανάστευση, που τριπλασιάζονται, με την ίδια να δίνει βαρύτητα στη διαχείριση των συνόρων της ΕΕ.
Σε αυτό το σημείο εντοπίζονται σημαντικές διαφωνίες από κράτη μέλη που ζητούν διατήρηση του διακριτού κεφαλαίου και της κατανομής, και είναι αντίθετα με τη συγχώνευση ταμείων όπως της Αγροτικής Πολιτικής και της Συνοχής, που εντάσσονται στο Ταμείο Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Οι διαφωνίες ως προς τον προσανατολισμό του νέου προϋπολογισμού της ΕΕ και η απομάκρυνση από τις περιφέρειες και τους αγρότες εκφράστηκαν και στην επιστολή που απέστειλαν πριν από δύο εβδομάδες στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής 14 χώρες, ανάμεσά τους η Ελλάδα, η Ιταλία και η Ισπανία, εκφράζοντας αντιρρήσεις σχετικά με τη συγκέντρωση της διαχείρισης και διανομής των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Στροφή στην τεχνολογία, ασφάλεια και διάστημα
Η ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης ενδυναμώνεται μέσα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το οποίο διαθέτει προϋπολογισμό ύψους 410 δισ. ευρώ. Το πρόγραμμα «Horizon Europe» για την έρευνα και την καινοτομία προβλέπεται να διπλασιαστεί, ενώ οι επενδύσεις στις ψηφιακές τεχνολογίες αναμένεται να αυξηθούν κατά πέντε φορές. Παράλληλα, οι χρηματοδοτήσεις για πράσινες τεχνολογίες, τη βιοοικονομία και την απανθρακοποίηση θα αυξηθούν έξι φορές.
Στον τομέα της ασφάλειας και της στρατηγικής αυτονομίας, σχεδιάζεται πενταπλάσια ενίσχυση σε σύγκριση με το παρελθόν, με τον συνολικό προϋπολογισμό για την άμυνα και το διάστημα να ανέρχεται στα 131 δισ. ευρώ.
Ταυτόχρονα, για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της προσαρμοστικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θεσπίζεται ένας νέος μηχανισμός αντιμετώπισης κρίσεων, ο οποίος θα διαθέτει έως και 400 δισεκατομμύρια ευρώ σε μορφή δανείων. Ο μηχανισμός αυτός θα επιτρέπει άμεση αντίδραση σε περιπτώσεις πανδημιών, φυσικών καταστροφών ή γεωπολιτικών προκλήσεων.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στους νέους και στην ενεργοποίηση της κοινωνίας των πολιτών, με αύξηση κατά 50% της χρηματοδότησης για το πρόγραμμα «Erasmus+», καθώς και με τη δημιουργία νέων πρωτοβουλιών, όπως το πρόγραμμα «AGORA-EU».
Ειδικά για την Ουκρανία, προβλέπεται διπλασιασμός του μηχανισμού στήριξης, με το συνολικό ποσό να φτάνει τα 100 δισ. ευρώ.
Οι νέοι φόροι
Στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, η Επιτροπή προτείνει νέους φόρους οι οποίοι αναμένεται να αποφέρουν 58,5 δισ. ευρώ ετησίως, μέσα από νέες πηγές εσόδων που θα χρηματοδοτήσουν τον προϋπολογισμό και την αποπληρωμή του «NextGenerationEU», δηλαδή του κοινού ευρωπαϊκού χρέους από τα δάνεια ανάκαμψης μετά την πανδημία της Covid-19.
Συγκεκριμένα, προτείνονται φόροι από προϊόντα καπνού και ηλεκτρονικά απόβλητα, φόρος σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην ΕΕ και έχουν κύκλο εργασιών άνω των 100 εκατ. ευρώ, καθώς και φόροι από τα έσοδα του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS).
