Ψευδές χαρακτηρίζει το δίλημμα «εμβόλιο ή βιοασφάλεια» η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς (ΕΕΕΔΕΕ), σχολιάζοντας τα σενάρια που διακινούνται το τελευταίο διάστημα, υπογραμμίζοντας ότι χωρίς αυστηρή εφαρμογή των μέτρων κανένα εργαλείο δεν μπορεί να αποδώσει.
Όπως είχε επισημάνει, για την εκρίζωση της ζωονόσου η μόνη υπεύθυνη στρατηγική είναι η πιστή εφαρμογή των επιστημονικά τεκμηριωμένων μέτρων, γεγονός που προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων, από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και τις Περιφέρειες έως την Ελληνική Αστυνομία και το Λιμενικό.
Από τον περασμένο Οκτώβριο η ΕΕΕΔΕΕ και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αξιολογώντας όλα τα διαθέσιμα δεδομένα κατέληξαν ότι ο μαζικός εμβολιασμός θα επιβαρύνει την κατάσταση. Τα διαθέσιμα εμβόλια περιέχουν ζωντανό ιό μειωμένης λοιμογόνου δύναμης και, δεδομένου του ισχυρού παθογόνου δυναμικού της νόσου, η χρήση τους σε συνθήκες ανεπαρκούς βιοασφάλειας ενέχει τον κίνδυνο περαιτέρω εξάπλωσης αντί περιορισμού.
Για την αντιμετώπιση της ζωονόσου το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων σε συνεργασία με όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες έλαβαν μέτρα περιορισμού της ευλογιάς.
Το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο προβλέπει stamping out, ζώνες προστασίας και αυστηρούς περιορισμούς μετακινήσεων. Μεταξύ άλλων δημιουργήθηκαν ζώνες προστασίας και επιτήρησης 3χλμ και 10χλμ γύρω από την εστία με πλήρη απαγόρευση μετακινήσεων ζώων αλλά και κινητοποίηση στρατιωτικών κτηνιάτρων.
Με ρύθμιση των υπουργείων Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών-Εθνικής Άμυνας-Εσωτερικών-Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων προβλέπεται ότι έως τρεις στρατιωτικοί κτηνίατροι ανά Περιφερειακή Ενότητα μπορούν να διατίθενται στις Περιφέρειες, για διάστημα έως έξι μήνες, εφόσον το επιτρέπουν οι υπηρεσιακές ανάγκες.
Το εμβόλιο
Σύμφωνα με την Επιτροπή, ο εμβολιασμός δεν σταματά αυτομάτως τη διασπορά ούτε αίρει την ανάγκη για μέτρα βιοασφάλειας. Αντίθετα, μπορεί να καλύψει υποκείμενες λοιμώξεις, να δυσχεράνει τη διάγνωση και να παρατείνει την επιζωοτία, όπως έχει καταγραφεί σε χώρες όπως το Ισραήλ, η Τουρκία, η Αίγυπτος, η Ινδία και η Ιορδανία, όπου η νόσος κατέστη ενδημική, με συνεχιζόμενες θανατώσεις και απώλειες παραγωγής.
Σε περίπτωση εμβολιασμού η Ελλάδα θα έχανε το καθεστώς της «ελεύθερης χώρας» για την ανάκτηση του οποίου απαιτούνται πολλά χρόνια και θα έχει επιπτώσεις σε μεγάλες αγορές χωρών όπως η Αυστραλία, ο Καναδάς κλπ. Επιπλέον, θα επηρέαζε και τις εξαγωγές της Φέτας, που σήμερα φτάνουν το 1 δισ. ευρώ ετησίως.
Ο εμβολιασμός δεν θα σταματήσει τις θανατώσεις και αυτό γιατί μέχρι σήμερα δεν υπάρχει επιστημονική μέθοδος που διαχωρίζει τα θετικά ζώα από τα εμβολιασμένα, είχε αναφέρει κατά το παρελθόν ο πρόεδρος της ΕΕΕΔΕΕ και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Χαράλαμπος Μπιλλίνης. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα τα εμβολιασμένα ζώα που εμφανίζουν συμπτώματα, να θεωρούνται θετικά και να οδηγούνται προς σφαγή.
Στο ίδιο μήκος κύματος είχαν κινηθεί και οι δυο κτηνιατρικές σχολές της χώρας, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και του ΑΠΘ καθώς τόνιζαν πως μόνο με την εφαρμογή των μέτρων βιοασφάλειας μπορεί να εκριζωθεί η ευλογιά των αιγοπροβάτων.
Όπως είχε γνωστοποιήσει και το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, εγκεκριμένα και ασφαλή εμβόλια στην Ευρώπη μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν, ενώ κανένα από τα ήδη υφιστάμενα εμβόλια τρίτων χωρών δεν έχει λάβει αδειοδότηση στην ΕΕ. Όπως έχει ξεκαθαρίσει η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) η χρήση τους θα επέφερε άμεσους περιορισμούς στο διεθνές εμπόριο ζώντων ζώων και προϊόντων τους, ενώ η εισαγωγή ή χρήση μη εγκεκριμένων εμβολίων είναι παράνομη και επικίνδυνη.
Ο Εθνικός Οργανισμός Φαρμάκων (ΕΟΦ) από την πλευρά του, με έγγραφο που δημοσιοποίησε από το τέλος Οκτωβρίου έχει διευκρινίσει πως δεν υπάρχει αδειοδοτημένο εμβόλιο κατά της ευλογιάς των αιγοπροβάτων στη χώρα μας.
Σήμερα, υπάρχουν περί τα 400.000 ιορδανικά εμβόλια στην τράπεζα εμβολίων της ΕΕ, με την Επιτροπή να τονίζει ότι καλύπτουν το 60% του «πληθυσμού» που εμβολιάζεται και εμπεριέχουν ζωντανό στέλεχος του ιού, κάτι που σημαίνει περαιτέρω μετάδοση. Ωστόσο ξεκαθάρισε πως αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν δε με ευθύνη του κάθε Κράτους – Μέλους, μόνο ως έσχατη λύση και χωρίς να αίρει την ανάγκη θανάτωσης των ζώων.
Οι αποζημιώσεις
Σε ό,τι έχει να κάνει με τις αποζημιώσεις προς τους κτηνοτρόφους που απώλεσαν το ζωικό τους κεφάλαιο λόγω της ευλογιάς των αιγοπροβάτων, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έχει ενεργοποιήσει και υλοποιεί πλήρως το πλαίσιο στήριξης και αποζημιώσεων.
Αυτές φτάνουν τα 250 ευρώ ανά ζώο και είναι οι μεγαλύτερες στην ΕΕ όπου ο μέσος όρος βρίσκεται στα 90 ευρώ ανά ζώο, ενώ οι κτηνοτρόφοι έχουν ενισχυθεί και για την αγορά ζωοτροφών.
Στο πλαίσιο των ενισχύσεων για επιζωοτίες και ζωονόσους, κυρίως για την ευλογιά, το 2025 έχουν καταβληθεί συνολικά 167,4 εκατ. ευρώ.
Αναλυτικά:
- Αποζημιώσεις για ζωοτροφές: 70 εκατ. ευρώ
- Αποζημιώσεις για θανατωμένα ζώα: 62 εκατ. ευρώ (250 ευρώ ανά ζώο)
- Αποζημιώσεις για χαμένο εισόδημα: 29 εκατ. ευρώ (70 ευρώ ή 35 ευρώ ανά ζώο ανάλογα με την κατηγορία/κριτήρια επιλεξιμότητας)
- Λειτουργικές δαπάνες για τις Περιφέρειες: 7,2 εκατ. ευρώ.
«Μόνο μέσα από την κοινή δράση και τον σεβασμό στα επιστημονικά δεδομένα μπορούμε να διασφαλίσουμε την εξάλειψη της νόσου και την επιβίωση του κτηνοτροφικού τομέα της χώρας μας» είχε αναφέρει σε ανακοίνωσή της η Εθνική Επιστημονική Επιτροπή Διαχείρισης και Ελέγχου της Ευλογιάς.
