Καμία ερώτηση δεν είναι πολύ μικρή για την Κέιλα Τσέγκε (Kayla Chege), μια μαθήτρια λυκείου στο Κάνσας, όταν χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη.
Η 15χρονη ζητά καθοδήγηση από το ChatGPT για τα ψώνια της επιστροφής στο σχολείο, τα χρώματα στο μακιγιάζ, τις επιλογές με λίγες θερμίδες στο Smoothie King. Ακόμη ιδέες για το πάρτι των 16ων γενεθλίων της και το πάρτι της μικρότερης αδελφής της.
Η μαθήτρια λυκείου που φοιτά σε τμήμα αριστούχων προσπαθεί να μην χρησιμοποιεί τα chatbot για τις σχολικές της εργασίες και περιορίζει τις ερωτήσεις της σε καθημερινά ζητήματα. Ωστόσο, όπως αποκαλύπτουν συνεντεύξεις στο Associated Press αλλά και μια νέα μελέτη, οι έφηβοι όλο και περισσότερο αλληλεπιδρούν με την τεχνητή νοημοσύνη σαν να πρόκειται για έναν σύντροφο που προσφέρει συμβουλές και φιλία.
«Όλοι χρησιμοποιούν πλέον την τεχνητή νοημοσύνη για τα πάντα. Πραγματικά έχει πάρει τον έλεγχο», λέει η Τσέγκε (Chege), που αναρωτιέται πώς θα επηρεάσουν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης τη γενιά της. «Νομίζω ότι τα παιδιά χρησιμοποιούν την AI για να αποφύγουν να σκέφτονται».
Τα τελευταία χρόνια, οι ανησυχίες για αντιγραφή στο σχολείο κυριάρχησαν στις συζητήσεις για τα παιδιά και την τεχνητή νοημοσύνη. Όμως, παίζει πολύ μεγαλύτερο ρόλο στις ζωές τους. Οι έφηβοι λένε ότι αποτελεί πλέον πηγή προσωπικών συμβουλών, συναισθηματικής υποστήριξης, καθημερινών αποφάσεων και επίλυσης προβλημάτων.
«Η AI είναι πάντα διαθέσιμη. Ποτέ δεν βαριέται»
Περισσότερο από το 70% των εφήβων έχουν χρησιμοποιήσει «συντρόφους AI» και οι μισοί τους χρησιμοποιούν τακτικά, σύμφωνα με νέα μελέτη του οργανισμού Common Sense Media, που ερευνά τη χρήση ψηφιακών μέσων.
Η μελέτη ορίζει τους συντρόφους AI ως πλατφόρμες που λειτουργούν σαν «ψηφιακοί φίλοι», όπως τα Character.AI ή Replika, που μπορούν να εξατομικευτούν και να προσφέρουν συναισθηματική υποστήριξη και διαλόγους που μοιάζουν ανθρώπινοι. Ωστόσο, ακόμα και πιο γενικής χρήσης εργαλεία, όπως το ChatGPT ή το Claude που συνήθως απαντάνε ερωτήσεις, χρησιμοποιούνται με παρόμοιο τρόπο, σύμφωνα με τους ερευνητές.
Καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία, τόσο οι έφηβοι όσο και οι ειδικοί ανησυχούν ότι η AI ενδέχεται να αναδιαμορφώσει τις ανθρώπινες σχέσεις και να επιδεινώσει την ήδη οξυμένη κρίση μοναξιάς και ψυχικής υγείας των νέων.
«Η AI είναι πάντα διαθέσιμη. Δεν βαριέται ποτέ. Δεν σε κρίνει», λέει ο 18χρονος Γκανές Ναΐρ (Ganesh Nair) από το Άρκανσο. «Όταν μιλάς στην AI, έχεις πάντα δίκιο. Είσαι πάντα ενδιαφέρων. Είσαι πάντα συναισθηματικά δικαιολογημένος».
Αυτό παλιότερα του φαινόταν ελκυστικό, αλλά τώρα που ετοιμάζεται να πάει στο πανεπιστήμιο, θέλει να απομακρυνθεί από τη χρήση της. Τον ανησύχησε όταν φίλος του που στηριζόταν σε chatbot για προσωπικές συζητήσεις με τη σύντροφό του, χρησιμοποίησε το bot για να συντάξει το μήνυμα του χωρισμού τους, τερματίζοντας τη σχέση του που διήρκεσε δύο χρόνια.
«Ήταν λίγο δυστοπικό, ένας υπολογιστής να βάζει τέλος σε μια πραγματική σχέση», είπε. «Είναι σαν να επιτρέπουμε στους υπολογιστές να αντικαταστήσουν τις ανθρώπινες σχέσεις».
Πόσοι έφηβοι χρησιμοποιούν Τεχνητή Νοημοσύνη; Μια νέα μελέτη ξαφνιάζει τους ερευνητές
Στην έρευνα του Common Sense Media, το 31% των εφήβων δήλωσε ότι οι συνομιλίες τους με AI ήταν «το ίδιο ικανοποιητικές ή και πιο ικανοποιητικές» από συνομιλίες με φίλους. Παρόλο που οι μισοί δήλωσαν ότι δεν εμπιστεύονται τις συμβουλές της AI, το 33% είχε συζητήσει σοβαρά ζητήματα με AI, αντί με πραγματικούς ανθρώπους.
Αυτά τα ευρήματα είναι ανησυχητικά, λέει ο Μάικλ Ρομπ (Michael Robb), κύριος συντάκτης της μελέτης και επικεφαλής ερευνητής στον οργανισμό Common Sense. Θα πρέπει να λειτουργήσουν ως προειδοποίηση για γονείς, εκπαιδευτικούς και υπεύθυνους χάραξης πολιτικής προσθέτει.
Η ταχέως αναπτυσσόμενη και σε μεγάλο βαθμό μη ρυθμιζόμενη βιομηχανία τεχνητής νοημοσύνης αρχίζει να ενσωματώνεται στην εφηβική ζωή όσο και τα smartphones και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Είναι αποκαλυπτικό», δήλωσε ο Ρομπ. «Όταν ξεκινήσαμε αυτή την έρευνα, δεν είχαμε συνειδητοποιήσει πόσα παιδιά χρησιμοποιούν στην πραγματικότητα συντρόφους τεχνητής νοημοσύνης».
Η μελέτη διεξήχθη σε περισσότερους από 1.000 εφήβους σε εθνικό επίπεδο, κατά τους μήνες Απρίλιο και Μάιο.
Η εφηβεία είναι κρίσιμη περίοδος για την ανάπτυξη ταυτότητας, κοινωνικών δεξιοτήτων και ανεξαρτησίας, προσθέτει. Οι σύντροφοι AI θα πρέπει να συμπληρώνουν και όχι να αντικαθιστούν τις πραγματικές κοινωνικές εμπειρίες.
«Αν οι έφηβοι αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες σε πλατφόρμες όπου δέχονται διαρκή επιβεβαίωση, χωρίς να αμφισβητούνται, χωρίς να μαθαίνουν να “διαβάζουν” συναισθήματα ή να κατανοούν άλλες απόψεις, δεν θα είναι επαρκώς προετοιμασμένοι για την πραγματική ζωή».
Ο οργανισμός αξιολόγησε αρκετές δημοφιλείς πλατφόρμες AI, στο πλαίσιο μιας «αξιολόγησης κινδύνου». Εντόπισε ελλιπή όρια ηλικίας, παρουσία σεξουαλικού περιεχομένου, επικίνδυνες συμβουλές και επιβλαβές υλικό. Συνιστά τα ανήλικα άτομα να μην χρησιμοποιούν τέτοιες πλατφόρμες.
Μια ανησυχητική τάση, για εφήβους και ενήλικες
Ειδικοί ανησυχούν για το γνωστικό κόστος σε νέους που εξαρτώνται υπερβολικά από την AI, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη δημιουργικότητα, την κριτική σκέψη και τις κοινωνικές δεξιότητες. Οι κίνδυνοι από σχέσεις παιδιών με chatbot έγιναν γνωστοί όταν ένα 14χρονο αγόρι στη Φλόριντα αυτοκτόνησε μετά από συναισθηματική προσκόλληση σε bot της Character.AI.
«Οι γονείς δεν έχουν ιδέα τι συμβαίνει», λέει η Εύα Τέλζερ (Eva Telzer), καθηγήτρια ψυχολογίας και νευροεπιστήμης στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας. «Όλοι μας έχουμε σοκαριστεί από το πόσο γρήγορα εξελίχθηκε αυτό». Η Τέλζερ ηγείται πολλών μελετών για τους νέους και την AI, ένα νέο ερευνητικό πεδίο με λίγα ακόμη δεδομένα.
Η έρευνά της δείχνει ότι παιδιά ακόμη και 8 ετών χρησιμοποιούν γενετική AI , ενώ έφηβοι τη χρησιμοποιούν για να εξερευνήσουν τη σεξουαλικότητά τους ή για παρέα. Σε ομάδες εστίασης, διαπίστωσε ότι μία από τις δημοφιλέστερες εφαρμογές για εφήβους είναι το SpicyChat AI, μια δωρεάν εφαρμογή ρόλων για ενήλικες.
Πολλοί έφηβοι επίσης δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν AI για να συντάξουν email ή μηνύματα για να πετύχουν τον κατάλληλο τόνο σε ευαίσθητες καταστάσεις.
«Ένα θέμα που προκύπτει συχνά είναι ότι δεν εμπιστεύονται πλέον τον εαυτό τους να πάρει αποφάσεις», λέει η Τέλζερ. «Χρειάζονται πρώτα την έγκριση της AI για να νιώσουν ότι μια ιδέα είναι αποδεκτή».
Ο 17χρονος Μπρους Πέρι (Bruce Perry) από το Άρκανσο λέει ότι το καταλαβαίνει και βασίζεται στην AI για τη δημιουργία πλάνων και διορθώσεις σε εκθέσεις αγγλικών.
«Αν μου έλεγες να γράψω μια έκθεση, το πρώτο πράγμα που θα σκεφτόμουν είναι να πάω στο ChatGPT και όχι να πιάσω μολύβι», λέει. Χρησιμοποιεί AI καθημερινά, για κοινωνικές συμβουλές, για το τι να φορέσει ή πώς να γράψει email σε καθηγητές, επειδή «εκφράζει τις σκέψεις μου πιο γρήγορα».
Λέει πως νιώθει τυχερός που αυτά τα εργαλεία δεν υπήρχαν όταν ήταν μικρότερος.
«Ανησυχώ ότι τα παιδιά μπορεί να χαθούν μέσα σε αυτό», λέει. «Θα μπορούσα να φανταστώ ένα παιδί να μεγαλώνει με την AI και να μην βλέπει λόγο να πάει στο πάρκο ή να προσπαθήσει να κάνει φίλους».
Άλλοι έφηβοι συμφωνούν, λέγοντας ότι τα προβλήματα που φέρνει η AI στην ψυχική υγεία είναι διαφορετικά από αυτά των κοινωνικών δικτύων.
«Τα social media κάλυπταν την ανάγκη των ανθρώπων να φαίνονται, να αναγνωρίζονται, να γνωρίζουν άλλους», λέει ο Ναΐρ. «Η AI καλύπτει κάτι πιο βαθύ, την ανάγκη μας για προσκόλληση και συναίσθημα. Αντλεί δύναμη από αυτή την ανάγκη».
«Είναι ο νέος εθισμός», προσθέτει. «Έτσι το βλέπω».
