Σύμφωνα με την Έκθεση 2023-2024 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που εγκρίθηκε σήμερα από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, στο Στρασβούργο, «η Τουρκία είναι η μόνη υποψήφια χώρα που ο εκδημοκρατισμός της υποχωρεί», όπως δήλωσε ο εισηγητής και ευρωβουλευτής Νάτσο Σάντσεθ Αμόρ, τονίζοντας ο ίδιος πως «καμία πρόοδος δεν έχει επιτευχθεί στην ένταξη της Τουρκίας στην ΕΕ», με τη διαδικασία όπως δήλωσε, να παραμένει «παγωμένη».
Η Έκθεση αναφέρει ότι η Τουρκία είναι «σε δεινή κατάσταση, αναφορικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα» και καταγράφεται «δημοκρατική οπισθοδρόμηση της κατά το τελευταίο έτος».
«Δεν υπάρχουν συντομεύσεις στη διαδικασία προσχώρησης»
Όπως αναφέρει η Έκθεση «η τουρκική κυβέρνηση συνεχίζει να επιδεικνύει, όπως και τα τελευταία χρόνια, σαφή έλλειψη πολιτικής βούλησης να πραγματοποιήσει τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις για την επανενεργοποίηση της ενταξιακής διαδικασίας και συνεχίζει να επιδιώκει μια βαθιά ριζωμένη αυταρχική αντίληψη του προεδρικού συστήματος». Όπως δήλωσε ο κ. Σάντσεθ Αμορ, «παρόλο που δημοκρατικά η χώρα θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένα «ερείπιο», δεν σταματήσουμε τη διαδικασία ένταξης, γιατί μερικές φορές η κοινή γνώμη έχει την εντύπωση ότι όλη η χώρα είναι ο Ερντογάν, αλλά αποκρύπτεται ότι πίσω από αυτή την εικόνα κρύβεται ένα κομμάτι της κοινωνίας που είναι προ-ευρωπαϊκό και εκλιπαρεί να μην κλείσει η Ευρωπαϊκή πόρτα».
Παράλληλα, η Επιτροπή, χαιρετίζει τη στενότερη συνεργασία μεταξύ της Τουρκίας και της ΕΕ, στην οποία η τουρκική κυβέρνηση έχει αναφερθεί συχνά, αλλά τονίζει ότι αυτό «δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποκαταστήσει την αναγκαία πραγματική πρόοδο που πρέπει να σημειώσει η Τουρκία, ως υποψήφια χώρα, όσον αφορά την εκπλήρωση των θεμελιωδών προϋποθέσεων για την προσχώρηση», υπογραμμίζοντας ότι «δεν υπάρχουν συντομεύσεις στη διαδικασία προσχώρησης και ότι δεν μπορεί να υπάρξει κανένα επιχείρημα για να αποφευχθεί η συζήτηση των δημοκρατικών αρχών που βρίσκονται στον πυρήνα της διαδικασίας προσχώρησης».
«Πολιτική εργαλειοποίηση του δικαστικού συστήματος»
Η Έκθεση αναφέρεται και στην κατάσταση του δικαστικού συστήματος, κάνοντας λόγο για απουσία της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης στην Τουρκία «μετά τη συστηματική κυβερνητική παρέμβαση και την πολιτική εργαλειοποίηση του δικαστικού συστήματος», με «συχνές παραβιάσεις της ορθής διαδικασίας». Στην Έκθεση «εκφράζεται ο αποτροπιασμός για τις διώξεις επαγγελματιών του νομικού κλάδου», ενώ η Επιτροπή «ανησυχεί για την κατάφωρη έλλειψη εφαρμογής των αποφάσεων του Συνταγματικού Δικαστηρίου». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσα από την Έκθεση «καλεί την Τουρκία να ενισχύσει τη δέσμευσή της για δημοκρατική διακυβέρνηση, ιδίως μέσω μεταρρυθμίσεων που διασφαλίζουν ανεξάρτητη δικαιοσύνη» και να επιδείξει πραγματική βούληση απέναντι «στις σοβαρές και διαρθρωτικές ελλείψεις του δικαστικού συστήματος της Τουρκίας», τονίζοντας ότι «ο τερματισμός της πολιτικής παρέμβασης στο δικαστικό σύστημα, δεν απαιτεί στρατηγική ή μεταρρυθμιστικό πακέτο, αλλά απλώς την πολιτική βούληση να το πράξει».
Σύμφωνα με την Έκθεση, η Επιτροπή «εξακολουθεί να εκφράζει τον αποτροπιασμό της για τη συνεχή περιφρόνηση των τουρκικών αρχών, και ιδίως της τουρκικής δικαιοσύνης, και την αδυναμία εφαρμογής των αποφάσεων». Μάλιστα, «καλεί την Τουρκία να συμμορφωθεί πλήρως με τις αποφάσεις που αφορούν τους αγνοούμενους και τις περιουσίες τους στην Κύπρο, εκφράζοντας τη λύπη της για τον πολιτικά υποκινούμενο χαρακτήρα αυτών των διώξεων, οι οποίες αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου δικαστικής παρενόχλησης».
Υποβάθμιση των δημοκρατικών προτύπων
Η Επιτροπή «εξακολουθεί να ανησυχεί βαθύτατα για τη συνεχιζόμενη υποβάθμιση των δημοκρατικών προτύπων και την ανελέητη καταστολή από τις τουρκικές αρχές κάθε κριτικής φωνής μέσω μιας αυξανόμενης σειράς κατασταλτικών νόμων, την τακτική κατάχρηση των αντιτρομοκρατικών νόμων, συμπεριλαμβανομένης της εφαρμογής τους σε σχέση με ανηλίκους». Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο κ. Σάντσεθ Αμόρ, κατά τη διάρκεια της παρουσίασης της Έκθεσης, «υπάρχουν παραδείγματα παράλογων κατηγοριών, όπως εκείνη η περίπτωση ενός 14χρονου κοριτσιού που κατηγορείται για τρομοκρατία και βλέπουμε ότι οι ερωτήσεις που του έγιναν είναι για παράδειγμα «γιατί πήγες στο σπίτι της φίλης σου να διαβάσεις τα μαθήματά σου;» και έτσι προχωρούν στις κατηγορίες για τρομοκρατία, όπως είπε ο ίδιος.
Επιθέσεις κατά του Τύπου
Στο άρθρο 16 της Έκθεσης γίνεται εκτενής αναφορά στις διώξεις δημοσιογράφων, τη λογοκρισία και τα εμπόδια στο ελεύθερο διαδίκτυο. Στην Έκθεση, εκφράζεται «λύπη της Επιτροπής για τη συνεχιζόμενη δίωξη, λογοκρισία και παρενόχληση των δημοσιογράφων και των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης, στερώντας τους την ελευθερία να ασκούν τα επαγγελματικά τους καθήκοντα και να ενημερώνουν το κοινό, πράγμα που είναι απαραίτητο για τη λειτουργία μιας δημοκρατικής κοινωνίας». Χαρακτηριστική η απάντηση που έδωσε από το Στρασβούργο, ο εισηγητής της Έκθεσης κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου, όταν ρωτήθηκε για τον δημοσιογράφο από τη Δανία που παραμένει προφυλακισμένος, τονίζοντας πως «κρατήθηκε στην Τουρκία όταν πήγε να κάνει τη δουλειά του, ζητάμε την απελευθέρωσή του, δεν υπάρχει κάτι ποινικό, απλώς έκανε τη δουλειά του».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή «καλεί τις τουρκικές αρχές να απέχουν από περαιτέρω επιθέσεις κατά των ανεξάρτητων μέσων ενημέρωσης και να υποστηρίξουν τα θεμελιώδη δικαιώματα και τις ατομικές ελευθερίες, όπως η ελευθερία του λόγου και του Τύπου». Η Επιτροπή «εξακολουθεί να ανησυχεί βαθύτατα για την υφιστάμενη νομοθεσία που εμποδίζει ένα ανοικτό και ελεύθερο διαδίκτυο, με μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης που επιβάλλονται για αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεκάδες αποκλεισμούς πρόσβασης και εντολές αφαίρεσης περιεχομένου, καθώς και από τη συνεχιζόμενη χρήση του Ανώτατου Συμβουλίου Ραδιοφωνίας και Τηλεόρασης για την καταστολή της κριτικής των μέσων ενημέρωσης και ακόμη και των μέσων που θεωρείται ότι διαδίδουν «απαισιοδοξία» αντί για θετικές ειδήσεις».
Καταδίκη για Ιμάμογλου
Η Έκθεση «καταδικάζει έντονα την απόφαση της τουρκικής κυβέρνησης να παύσει, μετά τις τοπικές εκλογές του Μαρτίου 2024, τους δημοκρατικά εκλεγμένους δημάρχους τουλάχιστον 13 δήμων και περιφερειών, να τους αντικαταστήσει με κυβερνητικούς διαχειριστές που διορίζονται από το υπουργείο Εσωτερικών». Παράλληλα, «εκφράζει τη λύπη για τη διαρκή στοχοποίηση των πολιτικών κομμάτων και των μελών της αντιπολίτευσης, τα οποία εξακολουθούν να υφίστανται αυξανόμενη πίεση, ενώ εκφράζει την έντονη ανησυχία για την πρόσφατη σύλληψη και απομάκρυνση από τα καθήκοντά του δημάρχου του μητροπολιτικού δήμου Κωνσταντινούπολης , Εκρέμ Ιμάμογλου, καθώς και των δημάρχων των άλλων δυο δήμων, στο πλαίσιο δύο ξεχωριστών ερευνών για υποτιθέμενες κατηγορίες διαφθοράς και τρομοκρατίας, στις οποίες εμπλέκονται συνολικά 106 ύποπτοι».
Στην έκθεση, εκφράζεται «ο αποτροπιασμός για την απόφαση να απαγορευτούν προσωρινά όλες οι διαδηλώσεις στην Κωνσταντινούπολη και σε άλλες επαρχίες της χώρας, την επιβράδυνση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την κράτηση δημοσιογράφων και την καταστολή ειρηνικών διαδηλωτών, θεωρώντας ότι πρόκειται για μια κίνηση με πολιτικά κίνητρα που αποσκοπεί στο να εμποδίσει έναν νόμιμο διεκδικητή να θέσει υποψηφιότητα στις επερχόμενες εκλογές και ότι με τις ενέργειες αυτές οι σημερινές τουρκικές αρχές ωθούν περαιτέρω τη χώρα προς ένα πλήρως αυταρχικό μοντέλο».
Περιφερειακή συνεργασία και σχέσεις καλής γειτονίας
Στην Έκθεση γίνεται αναφορά στη σημασία της συνεργασίας της Τουρκίας για την διαχείριση μεταναστευτικών ροών, «εκφράζοντας ανησυχία για αναφορές για σοβαρές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ κέντρα κράτησης στην Τουρκία». Σημειώνει με ανησυχία ότι «τα τελευταία χρόνια καταγράφεται συνεχής αύξηση των αιτήσεων ασύλου στην Κυπριακή Δημοκρατία», υπενθυμίζοντας την υποχρέωση της Τουρκίας να λάβει όλα τα αναγκαία σχετικά μέτρα για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, «ιδίως προς την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και να εφαρμόσει τη σχετική συμφωνία επανεισδοχής και για την Κύπρο».
Το κείμενο αποτυπώνει επίσης τη λύπη της Επιτροπής «για το casusbelli για τα ελληνικά χωρικά ύδατα, αλλά και για το γεγονός ότι η Τουρκία εξακολουθεί να παραβιάζει την κυριαρχία Ελλάδας και Κύπρου, μεταξύ άλλων μέσω της προώθησης του δόγματος της γαλάζιας πατρίδας». Καλεί την Τουρκία «να σεβαστεί τα κυριαρχικά δικαιώματα που ορίζει το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, συμπεριλαμβανομένης της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, η οποία αποτελεί μέρος του κεκτημένου της ΕΕ, καταδικάζοντας ταυτόχρονα το τουρκολιβυκό μνημόνιο».
Όσον αφορά το Κυπριακό, η Επιτροπή ζητά «σοβαρή επαναδέσμευση και πολιτική βούληση για ειρηνικές διαπραγματεύσεις υπό την αιγίδα του ΟΗΕ», ενώ χαιρετίζει την επανέναρξη των άτυπων συνομιλιών στις 18 – 19 Μαρτίου 2025 και τη νέα δέσμη μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Στην Έκθεση, εκφράζεται η πάγια και διαρκής θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «ότι η μόνη λύση στο Κυπριακό είναι μια δίκαιη, ολοκληρωμένη, βιώσιμη και δημοκρατική διευθέτηση, στο συμπεφωνημένο πλαίσιο του ΟΗΕ, στη βάση μιας δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας με ενιαία διεθνή νομική προσωπικότητα, ενιαία κυριαρχία, ενιαία ιθαγένεια και πολιτική ισότητα, όπως ορίζεται στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας και σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και με τις αρχές και αξίες στις οποίες εδράζεται η Ένωση».
Πηγ
