Την ανησυχία του για τις επιπτώσεις των τελευταίων εξελίξεων στα Στενά του Ορμούζ στην παγκόσμια οικονομία, τη ναυτιλία και το εμπόριο εκφράζει το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς (ΕΒΕΠ), προειδοποιώντας πως η αυξανόμενη γεωοικονομική αβεβαιότητα μετατρέπεται ταχύτατα σε υψηλότερο κόστος για τις επιχειρήσεις και, τελικά, για τα νοικοκυριά. Με φόντο τη συνεχιζόμενη ένταση σε μία από τις κρισιμότερες θαλάσσιες «αρτηρίες» του πλανήτη, το ΕΒΕΠ κρούει τον κώδωνα του κινδύνου: όταν απειλείται η ελεύθερη ναυσιπλοΐα, ο λογαριασμός περνά σε όλη την αλυσίδα — από τα ασφάλιστρα και τα ναύλα, μέχρι τις τιμές της ενέργειας και των καταναλωτικών προϊόντων.
Σε ανακοίνωσή του, το Επιμελητήριο επισημαίνει ότι τυχόν αποκλεισμός ή ακόμη και περιορισμένη διαταραχή στη λειτουργία των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ προκαλεί άμεσες πιέσεις στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες. Πρόκειται για ένα κομβικό πέρασμα, από το οποίο διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ διέρχεται και σημαντικό μέρος των εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Με άλλα λόγια, οποιαδήποτε αβεβαιότητα στην περιοχή δεν μένει «τοπική»· μεταφέρεται γρήγορα στις αγορές και στα δρομολόγια, επηρεάζοντας τις αποφάσεις των εταιρειών, τη διαθεσιμότητα χωρητικότητας και το κόστος μεταφοράς.
Στενά του Ορμούζ: Γιατί ένα πέρασμα μπορεί να ακριβύνει τα πάντα
Η σημασία των Στενών του Ορμούζ δεν εξαντλείται στους όγκους ενέργειας που περνούν καθημερινά από εκεί. Είναι ο κρίκος που συνδέει παραγωγούς και καταναλωτές σε ένα περιβάλλον ήδη ευάλωτο σε αναταράξεις, όπου οι αλυσίδες εφοδιασμού λειτουργούν «just in time» και οι αγορές τιμολογούν το ρίσκο σχεδόν σε πραγματικό χρόνο.
Σύμφωνα με το ΕΒΕΠ, οι τελευταίες εξελίξεις έχουν ήδη οδηγήσει σε αύξηση των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου, καθώς και των ναύλων, ενώ παράλληλα αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες αναπροσαρμόζουν τον επιχειρησιακό σχεδιασμό τους. Αυτό μπορεί να σημαίνει αλλαγές δρομολογίων, πρόσθετες ημέρες ταξιδιού, νέες διαδικασίες ασφάλειας, αυξημένο κόστος καυσίμων και μεγαλύτερη δέσμευση πλοίων και πληρωμάτων. Όλα αυτά συνθέτουν μια νέα πραγματικότητα όπου το κόστος δεν ανεβαίνει μόνο λόγω της τιμής της ενέργειας, αλλά και λόγω της «τιμής της αβεβαιότητας».
Το ντόμινο σε ναυτιλία, εμπόριο και τιμές
Το Επιμελητήριο τονίζει πως οι επιβαρύνσεις δεν μένουν στα χαρτιά των ασφαλιστικών ή στα συμβόλαια ναύλωσης. Μεταφέρονται σταδιακά στο κόστος των εισαγωγών και, από εκεί, στις τιμές της ενέργειας, των πρώτων υλών και των καταναλωτικών προϊόντων. Το αποτέλεσμα είναι να εντείνονται οι πληθωριστικές πιέσεις, ειδικά σε οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια και ομαλές διεθνείς μεταφορές.
Οι επιχειρήσεις, από την πλευρά τους, αντιμετωπίζουν ταυτόχρονα πολλαπλές προκλήσεις: μεγαλύτερη αβεβαιότητα παράδοσης, πιθανές καθυστερήσεις, δυσκολότερο προγραμματισμό αποθεμάτων, αλλά και αυξημένο κόστος χρηματοδότησης λόγω της ανάγκης για μεγαλύτερα «μαξιλάρια» ρευστότητας. Στο πεδίο του εμπορίου, ακόμη και μικρές μεταβολές στη μεταφορική δαπάνη ή στον χρόνο διέλευσης μπορούν να διαμορφώσουν νέα δεδομένα ανταγωνιστικότητας μεταξύ χωρών και κλάδων.
Η Ελλάδα στο επίκεντρο: ισχυρή ναυτιλία, ευάλωτο κόστος
Για την Ελλάδα, όπως υπογραμμίζει το ΕΒΕΠ, οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Ο ελληνόκτητος στόλος κατέχει ηγετική θέση στις μεταφορές πετρελαίου και φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά τη χώρα άμεσα εκτεθειμένη στις μεταβολές του γεωπολιτικού κινδύνου. Την ίδια στιγμή, η ελληνική οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την ομαλή λειτουργία των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, τόσο για τις εισαγωγές όσο και για τις εξαγωγές.
Η αύξηση του κόστους μεταφοράς επηρεάζει, σύμφωνα με το Επιμελητήριο, τις εισαγωγές ενέργειας — άρα και το συνολικό ενεργειακό κόστος της οικονομίας — αλλά και την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών εξαγωγών. Η βιομηχανία, το εμπόριο και οι υπηρεσίες logistics καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα πιο ασταθές περιβάλλον, όπου κάθε πρόσθετη επιβάρυνση στα μεταφορικά μπορεί να μειώσει περιθώρια κέρδους ή να μετακυλιστεί στις τελικές τιμές.
Τι προτείνει το ΕΒΕΠ: ανθεκτικότητα, διαφοροποίηση, συντονισμός
Μπροστά σε αυτή τη νέα συνθήκη, το ΕΒΕΠ καλεί τις επιχειρήσεις να προετοιμαστούν για μια περίοδο αυξημένης μεταβλητότητας. Η έμφαση δίνεται στη διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού, στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας των logistics και στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του κόστους. Σε πρακτικό επίπεδο, αυτό μεταφράζεται σε καλύτερο προγραμματισμό προμηθειών, εναλλακτικές επιλογές μεταφοράς όπου είναι εφικτό, και συνεχή επαναξιολόγηση των κινδύνων που «κρύβονται» σε κρίσιμα περάσματα του παγκόσμιου εμπορίου.
Παράλληλα, το Επιμελητήριο ζητά στενότερο συντονισμό μεταξύ κυβερνήσεων, ευρωπαϊκών θεσμών, της ναυτιλιακής κοινότητας και των επιχειρηματικών φορέων, με στόχο να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία του διεθνούς εμπορίου και να περιοριστεί η έκθεση σε νέες κρίσεις.
Ο πρόεδρος του ΕΒΕΠ, Βασίλης Κορκίδης, σημείωσε χαρακτηριστικά πως οι εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ επιβεβαιώνουν ότι η οικονομία και το εμπόριο επηρεάζονται πλέον περισσότερο από γεωοικονομικές αποφάσεις παρά από παραδοσιακές στρατιωτικές ισορροπίες. Όπως τόνισε, η μετάβαση από τα «διόδια» στα εμπορικά deals μπορεί να αλλάζει τη μορφή της πίεσης, δεν μειώνει όμως τον βαθμό αβεβαιότητας, όσο η ελεύθερη ναυσιπλοΐα συνεχίζει να δοκιμάζεται. Για την ελληνική ναυτιλία, κάθε αύξηση του γεωπολιτικού κινδύνου συνεπάγεται υψηλότερα ασφάλιστρα, μεγαλύτερο λειτουργικό κόστος και αυξημένες απαιτήσεις ασφαλείας· για την αγορά, ακριβότερες μεταφορές, πιθανές καθυστερήσεις και νέες πιέσεις στις τιμές.
Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε πως η ΕΕ οφείλει να κινηθεί με ενιαία στρατηγική, ενισχύοντας την ενεργειακή ασφάλεια, διαφοροποιώντας τις πηγές προμήθειας και προστατεύοντας τις διεθνείς θαλάσσιες εμπορικές οδούς. Η Ελλάδα, ως κορυφαία ναυτιλιακή δύναμη και βασική πύλη εμπορίου της Νοτιοανατολικής Ευρώπης, μπορεί και πρέπει να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις σχετικές ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες.
Συμπερασματικά, το μήνυμα του ΕΒΕΠ είναι σαφές: όσο παραμένουν εύθραυστες οι συνθήκες στα Στενά του Ορμούζ, τόσο θα αυξάνεται το «κόστος της αβεβαιότητας» για τη ναυτιλία, το εμπόριο και τις τιμές. Και για την ελληνική οικονομία, που στηρίζεται στη θάλασσα και στις διεθνείς ροές, η ανάγκη για ψυχραιμία, προετοιμασία και ευρωπαϊκό συντονισμό γίνεται όχι απλώς σημαντική, αλλά επιτακτική.
