Μείωση του φορολογητέου εισοδήματος έως και κατά 35.000 ευρώ τον χρόνο θα μπορούν να «χτίζουν» από το 2027 οι ελεύθεροι επαγγελματίες που καταβάλλουν εισφορές σε Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), εφόσον ψηφιστούν οι προβλεπόμενες διατάξεις του νέου ασφαλιστικού νομοσχεδίου. Η βασική αλλαγή είναι απλή αλλά ιδιαίτερα σημαντική: για τους ελεύθερους επαγγελματίες η έκπτωση των εισφορών θα φτάνει στο 100% του ποσού που καταβάλλεται, με ανώτατο ετήσιο όριο τα 35.000 ευρώ. Αυτό σημαίνει ότι μειώνονται τα καθαρά κέρδη πάνω στα οποία υπολογίζεται ο φόρος εισοδήματος, άρα μπορεί να προκύψει αισθητή ελάφρυνση, ειδικά σε όσους δηλώνουν υψηλότερα εισοδήματα.
Το όφελος, ωστόσο, δεν είναι ίδιο για όλους. Εξαρτάται από το ύψος των κερδών, τον αριθμό των εξαρτώμενων τέκνων, την ηλικία, αλλά και τον φορολογικό συντελεστή στον οποίο βρίσκεται κάθε επαγγελματίας. Με απλά λόγια, όσο υψηλότερο είναι το εισόδημα, τόσο μεγαλύτερη τείνει να είναι η μείωση φόρου που «γεννά» η ίδια εισφορά, επειδή το ποσό της έκπτωσης αφαιρείται από εισόδημα που διαφορετικά θα φορολογούνταν σε υψηλότερο κλιμάκιο.
Ελεύθεροι επαγγελματίες: πώς λειτουργεί η έκπτωση έως 35.000 ευρώ
Η έκπτωση αφορά τις εισφορές που καταβάλλονται σε ΤΕΑ και αφαιρείται από το φορολογητέο εισόδημα κατά τον χρόνο καταβολής. Δηλαδή, η εισφορά λειτουργεί ως «έξοδο» που μειώνει τα φορολογητέα κέρδη, μέχρι το ανώτατο πλαφόν των 35.000 ευρώ ετησίως για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Έτσι, ένας αυτοαπασχολούμενος με υψηλά κέρδη μπορεί να δει το φορολογικό του αποτέλεσμα να βελτιώνεται ουσιαστικά, εφόσον αξιοποιεί συστηματικά την επαγγελματική ασφάλιση.
Παράλληλα, το πλαίσιο θυμίζει την κλασική λογική των φορολογικών κινήτρων: «έκπτωση τώρα, φορολόγηση αργότερα». Οι εισφορές αφαιρούνται σήμερα, όμως η μελλοντική παροχή φορολογείται όταν εισπραχθεί.
Παραδείγματα: τι κερδίζει ένας επαγγελματίας με εισφορές 5.000 ευρώ
Ενδεικτικά, για επαγγελματία άνω των 30 ετών, χωρίς παιδιά και χωρίς άλλα εισοδήματα, ο οποίος φορολογείται με βάση τα πραγματικά του κέρδη, εισφορά 5.000 ευρώ οδηγεί σε μείωση φόρου περίπου:
– 1.300 ευρώ όταν το ετήσιο εισόδημα είναι 30.000 ευρώ
– 1.950 ευρώ όταν το ετήσιο εισόδημα είναι 50.000 ευρώ
– 2.200 ευρώ όταν το ετήσιο εισόδημα είναι 80.000 ευρώ
Η εικόνα εδώ είναι χαρακτηριστική: το ίδιο ποσό εισφοράς «αποδίδει» διαφορετικά, επειδή αλλάζει το σημείο στο οποίο βρίσκεται ο φορολογούμενος στην κλίμακα και, κατ’ επέκταση, ο συντελεστής που αποφεύγεται για το τμήμα εισοδήματος που εκπίπτει.
Παραδείγματα: τι αλλάζει με εισφορές 10.000 ευρώ
Αν η ετήσια εισφορά αυξηθεί στις 10.000 ευρώ, τότε η μείωση φόρου διαμορφώνεται περίπου στα:
– 2.600 ευρώ για κέρδη 30.000 ευρώ
– 3.900 ευρώ για κέρδη 50.000 ευρώ
– 4.400 ευρώ για κέρδη 80.000 ευρώ
Για πολλούς ελεύθερους επαγγελματίες, η αύξηση της εισφοράς δεν είναι απλώς «φορολογικός σχεδιασμός», αλλά και τρόπος συστηματικής αποταμίευσης/συσσώρευσης κεφαλαίου σε ένα πρόσθετο πυλώνα ασφάλισης, με συγκεκριμένους κανόνες και μελλοντικές παροχές.
Προσοχή στο τεκμαρτό εισόδημα: πότε περιορίζεται το όφελος
Σε περιπτώσεις όπου ενεργοποιείται υψηλότερο τεκμαρτό εισόδημα για τον αυτοαπασχολούμενο, η τελική ελάφρυνση μπορεί να είναι μικρότερη από την αναμενόμενη. Με άλλα λόγια, αν η φορολογία «ανέβει» σε τεκμαρτή βάση πάνω από το πραγματικό αποτέλεσμα, τότε η μείωση που προκύπτει από την έκπτωση των εισφορών ενδέχεται να μην αποτυπωθεί πλήρως στον τελικό φόρο, όπως θα συνέβαινε σε ένα καθαρά πραγματικό εισόδημα.
Φορολόγηση της παροχής: τι ισχύει όταν θα εισπραχθούν τα χρήματα
Η έκπτωση σήμερα δεν σημαίνει «αφορολόγητα για πάντα». Η μελλοντική παροχή φορολογείται κατά την είσπραξή της, με συντελεστές που εξαρτώνται από την ηλικία και τον τρόπο καταβολής:
– Για αποχώρηση από την ηλικία των 62 έως τα 67 έτη, προβλέπεται συντελεστής 10% όταν η παροχή καταβάλλεται ως εφάπαξ και 5% όταν λαμβάνεται ως σύνταξη.
– Μετά τα 67 έτη, οι συντελεστές μειώνονται σε 5% (εφάπαξ) και 2,5% (σύνταξη).
Οι συντελεστές που ισχύουν για τις ηλικίες 62–67 εφαρμόζονται και σε όσους συνταξιοδοτούνται λόγω γήρατος από τον φορέα κύριας ασφάλισης, εφόσον έχουν συμπληρώσει το 55ο έτος.
Αν, όμως, η παροχή καταβληθεί πριν από τα 62 χωρίς να έχει προηγηθεί συνταξιοδότηση λόγω γήρατος, τότε φορολογείται στο σύνολό της με την κανονική φορολογική κλίμακα. Πρόκειται για κρίσιμη λεπτομέρεια για όσους σκέφτονται πρόωρη ρευστοποίηση.
Ειδικό όριο για όσους μπαίνουν μετά τα 55 και διεύρυνση πρόσβασης μέσω Ανοιχτών ΤΕΑ
Ειδικότερο όριο προβλέπεται για τους αυτοαπασχολουμένους που εντάσσονται για πρώτη φορά στην επαγγελματική ασφάλιση μετά τα 55 έτη: οι εισφορές τους θα μπορούν να φθάνουν έως τα 20.000 ευρώ τον χρόνο. Η διάταξη αυτή λειτουργεί ως «οδός ένταξης» για μεγαλύτερες ηλικίες, όπου ο χρόνος συσσώρευσης είναι μικρότερος.
Παράλληλα, η πρόσβαση των αυτοαπασχολουμένων επιδιώκεται να διευρυνθεί μέσω των νέων Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Με αυτά, θα μπορούν να συμμετέχουν μικρές επιχειρήσεις και επαγγελματικοί φορείς χωρίς να απαιτείται η δημιουργία ξεχωριστού Ταμείου, κάτι που μέχρι σήμερα λειτουργούσε αποτρεπτικά λόγω κόστους και διαδικασιών.
Πότε ξεκινά η εφαρμογή και τι να περιμένουμε
Οι νέες διατάξεις για το όριο των 35.000 ευρώ προβλέπεται να εφαρμοστούν για εισφορές που θα καταβάλλονται από την 1η Ιανουαρίου 2027. Το νομοσχέδιο παραμένει σε δημόσια διαβούλευση έως τις 27 Ιουλίου και μένει να φανεί ποιες αλλαγές θα ενσωματωθούν στην τελική μορφή του.
Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, το μέτρο μπορεί να αποδειχθεί διπλά χρήσιμο: από τη μία προσφέρει σημαντική μείωση του φορολογητέου εισοδήματος (έως 35.000 ευρώ ετησίως) και από την άλλη ενισχύει την επαγγελματική αποταμίευση, με σαφείς κανόνες φορολόγησης κατά την έξοδο. Όσο πλησιάζει το 2027, η ουσία θα είναι μία: σωστός υπολογισμός, κατανόηση των ορίων (ιδίως όπου υπάρχει τεκμαρτό εισόδημα) και αξιοποίηση του πλαισίου με τρόπο που ταιριάζει στο πραγματικό οικονομικό προφίλ κάθε επαγγελματία.
