Σε σημαντική αναθεώρηση των στοιχείων που συνθέτουν τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή προχωρά από αύριο η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ).
Τα τυχερά παιχνίδια μπαίνουν πλέον και επίσημα στον υπολογισμό του πληθωρισμού, τόσο του εθνικού, όσο και του εναρμονισμένου ευρωπαϊκού δείκτη με βάση τον οποίο γίνονται οι διεθνείς συγκρίσεις και με τον πληθωρισμό της ευρωζώνης.
Η αλλαγή θα φανεί από τα στοιχεία που θα ανακοινώσει η ΕΛΣΤΑΤ αύριο Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου 2026, για τον πληθωρισμό του Ιανουαρίου.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ η αλλαγή ήταν προγραμματισμένη για φέτος, για να φέρει τα στατιστικά δεδομένα πιο κοντά στην πραγματική ζωή των νοικοκυριών.
Δεν είναι η μόνη αλλαγή όμως. Οι αλλαγές είναι βαθύτερες και αφορούν τον εκσυγχρονισμό του «καλαθιού» με βάση το πώς ξοδεύουμε τα χρήματά μας σήμερα, και όχι πώς τα ξοδεύαμε πριν από δέκα χρόνια.
Πρακτικά, οι αλλαγές αφορούν:
1. Ο τζόγος υπολογίζεται ως κόστος «Αναψυχής»
Η εισαγωγή της κατηγορίας «Τυχερά Παιχνίδια» γίνεται για πρώτη φορά, τόσο στον Εθνικό όσο και στον Εναρμονισμένο Δείκτη Τιμών Καταναλωτή. Η ΕΛΣΤΑΤ τα εντάσσει στην ομάδα «Αναψυχή και Πολιτισμός». Δεν είναι κρυφό ότι στη χώρα μας “αλλάζουν τσέπες” τουλάχιστον 15 δισ. ευρώ το χρόνο για στοιχηματισμό, κάτι που σημαίνει ότι επηρεάζει αισθητά το πορτοφόλι του νοικοκυριού.
2. Το ντελίβερι και νέες υπηρεσίες (Νέα Κωδικοποίηση COICOP18)
Μέχρι χθες, η χώρα χρησιμοποιούσε παλαιότερες μεθόδους ταξινόμησης δαπανών, που ανάγονταν στα δεδομένα ως το 1999 ή το 2015.
Η νέα κωδικοποίηση (COICOP18) που υιοθετεί η ΕΛΣΤΑΤ, ακολουθώντας τα πρότυπα του ΟΗΕ και της ΕΕ, έρχεται επειδή η αγορά έχει αλλάξει σημαντικά τα τελευταία τουλάχιστον 10-15 χρόνια.
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα έξοδα παράδοσης (delivery).
Παλιά, το κόστος μεταφοράς ενός προϊόντος ήταν συχνά «κρυμμένο» ή ενσωματωμένο στην τιμή του αγαθού.
Τώρα όμως, τα έξοδα παράδοσης αγαθών μεταφέρονται στην Ομάδα «Μεταφορές».
Αυτό διαχωρίζει καλύτερα την τιμή του προϊόντος από την τιμή της υπηρεσίας που το φέρνει στην πόρτα μας. Επίσης, δημιουργούνται σαφείς κατηγορίες για υπηρεσίες όπως επισκευές, συντηρήσεις και ενοικιάσεις, οι οποίες παλαιότερα συγχέονταν με την αγορά των αγαθών.
3. “Βάση” το … 2025 = 100
Η άλλη σημαντική αλλαγή φαντάζει τεχνική αλλά είναι ουσιαστική: μεταθέτει το «έτος βάσης». Πλέον, το έτος αναφοράς ορίζεται το 2025 (που στο εξής θα θεωρείται δείκτης ίσος με 100,0) αντί του έτους 2020 που ίσχυε έως πέρυσι.
Αυτό συμβαίνει κάθε 5 χρόνια: ως αφετηρία υπολογισμού τίθεται ο πληθωρισμός του προηγούμενου έτους. Σαν να «μηδενίζει» το κοντέρ δηλαδή, αλλά η βάση τίθεται στο 100 (και όχι στο μηδέν). Ο δείκτης ανέβει ή πέφτει κάθε μήνα πάνω ή κάτω από το «100», ενώ το ποσοστό μεταβολής του μήνα (επί τοις εκατό) ανακοινώνεται ως ρυθμός αύξησης ή μείωσης του πληθωρισμού, σε σχέση με 1 μήνα ή 1 χρόνο πριν.
Γιατί αλλάζουν τώρα
Για να μετρηθούν σωστά οι αυξήσεις τιμών, πρέπει να υπάρχει σχετικά πρόσφατο σημείο σύγκρισης. το έτος βάσης επικαιροποιείται βάσει προγράμματος, διότι άλλες ήταν οι αγοραστικές συνήθειες πχ του 2015 που ήταν έτος capital control και Μνημονίων, ή του 2020 που ήταν έτος Covid, σε σχέση με τις σημερινές.
Αν και όλα αυτά φαντάζουν τεχνικά ή «περίεργα» για τους περισσότερους ίσως, για τη Ελληνική Στατιστική Αρχή και την Eurostat οι κανόνες θεωρούνται αναγκαίοι για πιο σωστή μέτρηση της ακρίβειας.
Με τη νέα μέθοδο θα ορίζεται, για παράδειγμα, όχι μόνο η ακρίβεια που προέρχεται από το ίδιο το προϊόν, αλλά και από τις υπηρεσίες γύρω από αυτό (π.χ. μεταφορικά).
Και για λόγους πολιτικής όμως, αν τα στοιχεία της ακρίβειας στηρίζονται σε λανθασμένα δεδομένα, και τα μέτρα που λαμβάνονται ίσως είναι λανθασμένα. Αν δεν καταγράφονται σωστά οι πραγματικές καταναλωτικές συνήθειες (όπως είναι και ο στοιχηματισμός ή οι ηλεκτρονικές υπηρεσίες), τα επιδόματα ή οι φοροελαφρύνσεις μπορεί να δίνονται άστοχα.
Oι πιο σημαντικές διαφορές μεταξύ είναι:
• η Ομάδα 07: Μεταφορές, η οποία προηγουμένως επικεντρωνόταν στη μεταφορά επιβατών, περιλαμβάνει πλέον και την κατηγορία «Έξοδα παράδοσης αγαθών», η οποία στην προηγούμενη ταξινόμηση ήταν ενσωματωμένη στις τιμές των αγαθών.
• οι Ομάδες 08: Ενημέρωση και επικοινωνία και 09: Αναψυχή, αθλητισμός και πολιτισμός έχουν αναθεωρηθεί εκτενώς.
• εισάγεται η νέα Ομάδα 13: Προσωπική φροντίδα – Κοινωνική προστασία – Άλλα αγαθά και υπηρεσίες.
