Η Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή (ΕΟΚΕ) ανοίγει ένα κρίσιμο μέτωπο στη συζήτηση για τη μεταρρύθμιση των ευρωπαϊκών συντάξεων, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη συμπληρωματικών σχημάτων, όχι όμως εάν αυτό γίνεται σε βάρος των δημόσιων συστημάτων.
«Τα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο, αλλά πρέπει να συμπληρώνουν, όχι να αποδυναμώνουν, τα δημόσια συστήματα», δήλωσε η εισηγήτρια της γνώμης, Μαρία ντελ Κάρμεν Μπαρέρα Τσαμόρο (ΕΟΚΕ, Ομάδα Εργαζομένων CCOO -Ισπανία)]. «Η προτεραιότητα πρέπει να παραμένει σαφής: να διασφαλίσουμε ότι όλοι μπορούν να συνταξιοδοτηθούν με αξιοπρέπεια, ασφάλεια και επαρκές εισόδημα.»
Την ίδια γραμμή κράτησε και ο πρόεδρος της ΕΟΚΕ Σέαμους Μπόλαντ (Ομάδα Κοινωνίας Πολιτών -Ιρλανδία), επαινώντας την ενεργό συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε ένα θέμα που χαρακτήρισε «πολύπλοκο, πολιτικά ευαίσθητο και με ετερόκλητες απόψεις».
Δημογραφικό, οικονομία, επενδυτικές ανάγκες
Το πλαίσιο στο οποίο εγγράφεται η συζήτηση βασίζεται στο γεγονός ότι γηράσκουσες κοινωνίες, πίεση στα δημόσια οικονομικά και αυξημένες επενδυτικές ανάγκες αποτελούν τις τρεις ταυτόχρονες προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ευρώπη.
Η Κομισιόν έχει προτείνει μεταρρυθμίσεις για την τόνωση των συμπληρωματικών συντάξεων, με έμφαση στο πανευρωπαϊκό ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν (PEPP) και στους κανόνες για τα ταμεία επαγγελματικής σύνταξης (IORP). Ο στόχος είναι αφενός να υπάρξει βελτίωση των συνταξιοδοτικών εισοδημάτων και αφετέρου να διοχετευθούν πόροι της ιδιωτικής αποταμίευσης στην πραγματική οικονομία.
Η ΕΟΚΕ δεν αμφισβητεί τη λογική αυτή, αλλά θέτει φρένο στην εφαρμογή της. Επιμένει πως η επάρκεια, η ασφάλεια και η εμπιστοσύνη πρέπει να αποτελούν τους πρωταρχικούς άξονες κάθε μεταρρύθμισης, και ζητά δράση τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ενίσχυση των δημόσιων συστημάτων και την αύξηση της εμπιστοσύνης στις συμπληρωματικές αποταμιεύσεις.
Ψαλίδα 40% σε βάρος των γυναικών
Ιδιαίτερα σκληρά τα ευρήματα της ΕΟΚΕ όσον αφορά τις ανισότητες φύλου, καθώς σε ορισμένες χώρες, οι γυναίκες λαμβάνουν έως και 40% λιγότερα από ιδιωτικά συνταξιοδοτικά σχήματα σε σχέση με τους άνδρες. Η Κομισιόν επιζητεί στοχευμένα μέτρα, που θα αναπτυχθούν μέσα από διάλογο μεταξύ εργοδοτών και εργαζομένων, για τη μείωση αυτού του χάσματος. Παράλληλα, τονίζει πως οι συνταξιοδοτικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να συμβάλλουν ευρύτερα στην καταπολέμηση της φτώχειας και των κοινωνικών ανισοτήτων.
Απαραίτητος κρίκος οι «κοινωνικοί εταίροι»
Κεντρικό αίτημα της ΕΟΚΕ αποτελεί η ουσιαστική εμπλοκή των κοινωνικών εταίρων σε κάθε βήμα μεταρρύθμισης, ιδίως για τα επαγγελματικά σχήματα. Μέτρα όπως η αυτόματη ένταξη δεν πρέπει να επιβάλλονται από τα πάνω, αλλά να εισάγονται μέσω συμφωνίας μεταξύ εργοδοτών και συνδικάτων.
Η ισπανίδα υπουργός Κοινωνικής Ασφάλισης Έλμα Σαΐθ Ντελγάδο (PSOE -Ισπανία), μιλώντας στη σχετική συζήτηση υψηλού επιπέδου που διεξήχθη στο πλαίσιο της ΕΟΚΕ, επισήμανε ότι «Οποιαδήποτε συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά σχήματα πρέπει να στηρίζονται στην αρχή της συμπληρωματικότητας. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αντικαθιστούν το κρατικό συνταξιοδοτικό σύστημα.»
Στο ίδιο μήκος κύματος η Επίτροπος Χρηματοπιστωτικών Υπηρεσιών Μαρία Λουίς Αλμπουκέρκε (ΕΛΚ / PSD -Πορτογαλία), η οποία διαβεβαίωσε πως «η Κομισιόν σέβεται πλήρως τις αρμοδιότητες των κρατών μελών, με στόχο τη στήριξη κοινών πρακτικών που λειτουργούν για τους πολίτες».
Επενδύσεις χωρίς ρίσκο για τους αποταμιευτές
Η ΕΟΚΕ αναγνωρίζει τον ρόλο που μπορούν να παίξουν τα συμπληρωματικά συνταξιοδοτικά στη χρηματοδότηση μακροπρόθεσμων επενδύσεων στην Ευρώπη, αλλά εκφράζει επιφυλάξεις ως προς τους κινδύνους που ενδέχεται να αναληφθούν με τις αποταμιεύσεις των πολιτών. Έτσι, ζητά προσεκτική ισορροπία μεταξύ αποδόσεων και ασφάλειας, διασφαλίζοντας ότι τα συνταξιοδοτικά κεφάλαια παραμένουν προστατευμένα.
Ταυτόχρονα, η γνώμη της ΕΟΚΕ υπογραμμίζει ότι η πρόσβαση στα συμπληρωματικά σχήματα πρέπει να γίνει πιο εύκολη και κατανοητή, ιδίως για εκείνους που σήμερα δεν καλύπτονται. Απαιτούνται σαφέστεροι κανόνες, καλύτερη ενημέρωση των αποταμιευτών και ισχυρότερες εγγυήσεις, σε συνδυασμό με χρηματοοικονομική εκπαίδευση και απλά εργαλεία που θα βοηθούν τους πολίτες να κατανοούν τα δικαιώματά τους, υπογραμμίζει.
Το σημαντικό είναι πως η ΕΟΚΕ θεωρεί πως οι μεταρρυθμίσεις πρέπει να σέβονται την ποικιλομορφία των εθνικών συστημάτων και να συμφωνούνται με εργοδότες και συνδικάτα, καθώς εκτιμά ότι μία ενιαία συνταγή για όλες τις χώρες είναι καταδικασμένη να αποτύχει.
