Με τις πτωχεύσεις επιχειρήσεων να εκτινάσσονται και τις ληξιπρόθεσμες οφειλές να βαραίνουν όλο και περισσότερες μικρές και πολύ μικρές εταιρείες, η κυβέρνηση προσέρχεται στη ΔΕΘ με σαφή προσανατολισμό σε μέτρα ανακούφισης για την αγορά. Τα πιο πρόσφατα στοιχεία αναδεικνύουν μια καθημερινότητα στην οποία η επιβίωση γίνεται δυσκολότερη: οι εγγραφές νέων επιχειρήσεων κινούνται νωθρά, ενώ οι πτωχεύσεις επιχειρήσεων αυξάνονται με ένταση που ανησυχεί. Σε αυτό το περιβάλλον, η ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις σε ρευστότητα, φορολογία και ρυθμίσεις χρεών καθίσταται επιτακτική.
Έκρηξη στις πτωχεύσεις επιχειρήσεων: Τι δείχνουν τα στοιχεία
Στο δεύτερο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν 35.495 νέες επιχειρήσεις, μόλις 1% περισσότερες από τις 35.150 της αντίστοιχης περιόδου του 2025. Αντιθέτως, οι πτωχεύσεις έφτασαν τις 171 από 119 έναν χρόνο πριν, σημειώνοντας αύξηση 43,7%. Παρότι ο απόλυτος αριθμός πτωχεύσεων παραμένει μικρός σε σχέση με το σύνολο των ενεργών επιχειρήσεων και δεν ταυτίζεται με τα συνολικά «λουκέτα», η κατεύθυνση της τάσης είναι ξεκάθαρα αρνητική.
Το φαινόμενο δεν είναι συγκυριακό. Και στο πρώτο τρίμηνο του 2026 οι πτωχεύσεις επιχειρήσεων είχαν αυξηθεί κατά 40,9% σε ετήσια βάση (179 από 127), υποδηλώνοντας ότι οι πιέσεις συνεχίζονται χωρίς ανάσα. Η επιβράδυνση της επιχειρηματικής κινητικότητας, σε συνδυασμό με την κλιμάκωση των αθετήσεων, συνθέτει ένα σκηνικό διαρκούς ασφυξίας για μεγάλο τμήμα της αγοράς.
Ληξιπρόθεσμες οφειλές: Η καθημερινότητα της μικρής επιχείρησης
Τα στοιχεία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το πρώτο εξάμηνο αναδεικνύουν την έκταση του προβλήματος: το 30,9% των μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων έχει τουλάχιστον μία ληξιπρόθεσμη οφειλή, από 24% έναν χρόνο νωρίτερα. Μέσα σε δώδεκα μήνες, δηλαδή, το βάρος των χρεών μετακινήθηκε από περίπου μία στις τέσσερις σε περισσότερες από τρεις στις δέκα επιχειρήσεις.
Οι καθυστερήσεις δεν περιορίζονται στην Εφορία. Το 14,2% δηλώνει υπερήμερες φορολογικές υποχρεώσεις, το 13,5% χρέη προς προμηθευτές και το 12,6% ασφαλιστικές οφειλές προς τον πρώην ΟΑΕΕ. Παράλληλα, ληξιπρόθεσμα υπόλοιπα καταγράφονται:
– στην ηλεκτρική ενέργεια (10,6%)
– στις τράπεζες (10%)
– στα ενοίκια (9,4%)
Ιδιαίτερη σημασία έχει η αύξηση των οφειλών προς προμηθευτές. Όταν μια επιχείρηση καθυστερεί πληρωμές σε μια άλλη, η πίεση μεταφέρεται στην αλυσίδα αξίας και μπορεί να επιτείνει τα προβλήματα ρευστότητας σε ολόκληρους κλάδους. Έτσι, οι καθυστερήσεις παύουν να είναι μεμονωμένα περιστατικά και μετατρέπονται σε συστημικό κίνδυνο για την αγορά.
Ανομοιογενής κλαδική εικόνα: Ποιοι αντέχουν και ποιοι υποχωρούν
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για τις νέες εγγραφές επιχειρήσεων φανερώνουν ότι η δυναμική δεν είναι ίδια σε όλους τους κλάδους. Οι μεταφορές και η αποθήκευση καταγράφουν αύξηση 17%, ενώ οι κατασκευές ενισχύονται κατά 13,8%, δείχνοντας ότι ορισμένες δραστηριότητες εξακολουθούν να βρίσκουν έδαφος για ανάπτυξη. Αντίθετα, στο χονδρικό και λιανικό εμπόριο οι νέες εγγραφές μειώθηκαν κατά 20,4%, ενώ πτώση εμφανίζεται και στη μεταποίηση. Η εικόνα αυτή υπογραμμίζει τις διαφοροποιήσεις στην αντοχή και στις προοπτικές των κλάδων, αλλά και την ανάγκη για μέτρα με κλαδική στόχευση, όπου αυτό είναι εφικτό.
ΔΕΘ: Επικέντρωση στη ρευστότητα και ελάφρυνση της αγοράς
Σε αυτό το περιβάλλον, οι παρεμβάσεις που επεξεργάζεται το οικονομικό επιτελείο ενόψει της ΔΕΘ αποκτούν πρόσθετο βάρος. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προκαταβολή φόρου, που λειτουργεί εδώ και χρόνια ως σταθερή πηγή πίεσης στη ρευστότητα των επιχειρήσεων. Ένας σχεδιασμός που βρίσκεται στο τραπέζι προβλέπει από το 2027 μείωση της προκαταβολής από 80% σε 70% για τις μικρές επιχειρήσεις και από 55% σε 50% για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με ανοιχτό το ενδεχόμενο περαιτέρω αποκλιμάκωσης σε βάθος χρόνου.
Η συγκεκριμένη κίνηση έχει το πλεονέκτημα ότι ενισχύει το ταμείο των επιχειρήσεων έως την επόμενη εκκαθάριση χωρίς να συνιστά μόνιμη μείωση συντελεστών. Έτσι, παραμένει δημοσιονομικά διαχειρίσιμη, ενώ παράλληλα τονώνει τη ρευστότητα εκεί όπου απαιτείται περισσότερο.
Παράλληλα εξετάζονται πρόσθετα μέτρα, μεταξύ των οποίων:
– νέα ρύθμιση ληξιπρόθεσμων οφειλών έως 120 δόσεις για όσους πληρούν σαφή και δίκαια κριτήρια
– περαιτέρω μείωση εργοδοτικών εισφορών για ενίσχυση της απασχόλησης και της ανταγωνιστικότητας
– ισχυρότερα φορολογικά κίνητρα για παραγωγικές επενδύσεις, με έμφαση στην καινοτομία και τον ψηφιακό μετασχηματισμό
Η στόχευση είναι διττή: άμεση αποσυμπίεση της αγοράς μέσω ρευστότητας και θεμελίωση πιο ανθεκτικού παραγωγικού μοντέλου που θα θωρακίζει τις επιχειρήσεις απέναντι σε μελλοντικές αναταράξεις.
Τι διακυβεύεται για την επόμενη ημέρα
Η διατήρηση της επιχειρηματικής βάσης είναι κρίσιμη για τα έσοδα, την απασχόληση και τις επενδύσεις. Η διόγκωση των ληξιπρόθεσμων οφειλών και η αύξηση στις πτωχεύσεις επιχειρήσεων δεν είναι μόνο δείκτες δυσφορίας· είναι προειδοποιητικά σημάδια για την ανθεκτικότητα της οικονομίας. Μέτρα που απελευθερώνουν ρευστότητα, δίνουν δεύτερες ευκαιρίες για ρύθμιση χρεών και επιβραβεύουν την παραγωγική δραστηριότητα μπορούν να λειτουργήσουν ως γραμμή άμυνας αλλά και ως εφαλτήριο ανάκαμψης.
Καθώς η κυβέρνηση ετοιμάζει τις ανακοινώσεις της στη ΔΕΘ, το ζητούμενο είναι η ισορροπία: παρεμβάσεις αρκετά γενναίες ώστε να αλλάξουν το κλίμα στην αγορά, αλλά και αρκετά στοχευμένες ώστε να μη διακινδυνεύουν τη δημοσιονομική σταθερότητα. Η εστίαση εκεί όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες –στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις και στους ελεύθερους επαγγελματίες– αποτελεί κλειδί για να ανακοπεί το κύμα πιέσεων και να περιοριστούν οι πτωχεύσεις επιχειρήσεων τους επόμενους μήνες.
Το αν οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις θα αποδειχθούν επαρκείς, θα κριθεί από την ταχύτητα εφαρμογής, τη στόχευση και το εύρος τους. Το βέβαιο είναι ότι, μέσα σε αυτό το ασφυκτικό περιβάλλον, η αγορά χρειάζεται άμεσες και αποτελεσματικές λύσεις που να κρατήσουν τις εταιρείες ζωντανές και παραγωγικές.
