Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τις καλοκαιρινές άδειες και, μαζί με τις βαλίτσες, επανέρχεται κάθε χρόνο η ίδια βασική απορία: πότε και με ποιον τρόπο πρέπει να καταβληθεί το επίδομα αδείας. Η εργατική νομοθεσία είναι ξεκάθαρη: ο εργοδότης οφείλει να το καταβάλει πριν από την έναρξη της άδειας, μαζί με τις αποδοχές αδείας. Πρόκειται για δικαίωμα του εργαζομένου που δεν «ανταλλάσσεται» ούτε συμψηφίζεται με τυχόν υψηλότερες αποδοχές ή πρόσθετες παροχές που δίνει η επιχείρηση.
Το επίδομα αδείας δεν είναι «μπόνους» καλής θέλησης. Είναι υποχρεωτική καταβολή που συνδέεται άμεσα με την ετήσια άδεια αναψυχής και έχει συγκεκριμένους κανόνες ως προς τον χρόνο πληρωμής και το ανώτατο ύψος του. Παρακάτω θα βρείτε τι ισχύει πρακτικά, ώστε να ξέρετε τι δικαιούστε και τι πρέπει να τηρείται.
Πότε καταβάλλεται το επίδομα αδείας
Σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία, ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει κατά την έναρξη της ετήσιας άδειας του εργαζομένου:
– τις αποδοχές αδείας (δηλαδή τον μισθό/ημερομίσθιο που αντιστοιχεί στις ημέρες άδειας), και
– το επίδομα αδείας.
Με απλά λόγια, όταν ξεκινά η άδεια, ο εργαζόμενος πρέπει να έχει λάβει τα ποσά που αντιστοιχούν στην άδεια του, ώστε να μπορέσει να κάνει χρήση της άδειας χωρίς οικονομική επιβάρυνση.
Σημαντική διευκρίνιση: τα ποσά αυτά δεν μπορούν να συμψηφιστούν με τυχόν υψηλότερες αποδοχές που καταβάλλει η επιχείρηση. Δηλαδή, ακόμα κι αν μια εταιρεία δίνει καλύτερους μισθούς ή πρόσθετες παροχές, αυτό δεν σημαίνει ότι «ενσωματώνει» ή υποκαθιστά το επίδομα αδείας. Η καταβολή του παραμένει αυτοτελής υποχρέωση.
Επιπλέον, αν ο εργαζόμενος ζητήσει άδεια και ο εργοδότης δεν τη χορηγήσει, τότε ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει τις αποδοχές της άδειας με προσαύξηση 100%. Η διάταξη αυτή λειτουργεί ως προστασία ώστε η άδεια να μη μετατρέπεται σε «θεωρητικό» δικαίωμα που συνεχώς αναβάλλεται.
Τέλος, κατά τη διάρκεια της άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται τις συνήθεις αποδοχές του: εκείνες που θα εισέπραττε αν εργαζόταν κανονικά (δηλαδή τις τακτικές αποδοχές, όχι περιστασιακές ή έκτακτες).
Πώς υπολογίζεται το επίδομα αδείας
Ο υπολογισμός του επιδόματος αδείας γίνεται με βάση τον χρόνο εργασίας και τις τακτικές αποδοχές του εργαζομένου. Στην ουσία, το επίδομα αδείας συνδέεται με το «κανονικό» επίπεδο αμοιβής (τις τακτικές αποδοχές) και υπόκειται σε ανώτατα όρια.
Βασικοί κανόνες υπολογισμού:
– Το επίδομα αδείας αντιστοιχεί στο σύνολο των τακτικών αποδοχών που λαμβάνει ο εργαζόμενος κατά την άδειά του.
– Για όσους αμείβονται με μηνιαίο μισθό, το επίδομα αδείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 15 ημερών.
– Για όσους αμείβονται με ημερομίσθιο, κατά μονάδα εργασίας, με ποσοστά ή με άλλο τρόπο, το επίδομα αδείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 13 ημερών.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται ως εξής:
– Εργαζόμενος με μηνιαίο μισθό: δικαιούται επίδομα αδείας ίσο με μισό μηνιαίο μισθό (έως το όριο των 15 ημερών).
– Εργαζόμενος με ημερομίσθιο: δικαιούται επίδομα αδείας έως 15 ημερομίσθια, ανάλογα με τον τρόπο αμοιβής και τους σχετικούς κανόνες.
Επειδή οι λεπτομέρειες μπορεί να διαφοροποιούνται ανάλογα με το καθεστώς αμοιβής (μισθός, ημερομίσθιο, ποσοστά κ.λπ.) και τη σύνθεση των τακτικών αποδοχών, είναι χρήσιμο ο εργαζόμενος να ελέγχει το εκκαθαριστικό του και να ζητά διευκρινίσεις από το λογιστήριο ή τον αρμόδιο υπεύθυνο, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν μεταβλητές αποδοχές.
Τι ισχύει για τη χορήγηση της ετήσιας άδειας
Η ετήσια άδεια με αποδοχές δεν είναι προαιρετική. Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τους εργοδότες, αλλά και ένα πλαίσιο συνεννόησης, ώστε να καλύπτονται τόσο οι ανάγκες της επιχείρησης όσο και το δικαίωμα του εργαζομένου στην ανάπαυση.
Συνοπτικά ισχύουν τα εξής:
– Ο εργαζόμενος δικαιούται ετήσια άδεια με αποδοχές, η οποία χορηγείται σε συνεννόηση με τον εργοδότη.
– Ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει την άδεια μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή της σχετικής αίτησης.
– Τουλάχιστον οι μισοί εργαζόμενοι κάθε επιχείρησης πρέπει να λάβουν την καλοκαιρινή τους άδεια στο διάστημα από 1η Μαΐου έως και 30 Σεπτεμβρίου.
Αξίζει επίσης να τονιστεί ότι κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας απαγορεύεται η απόλυση του εργαζομένου. Πρόκειται για σημαντική δικλείδα προστασίας που διασφαλίζει ότι ο εργαζόμενος δεν θα βρεθεί εκτεθειμένος επειδή άσκησε ένα νόμιμο δικαίωμα.
Τι να κρατήσετε πριν φύγετε για άδεια
Το επίδομα αδείας αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ετήσιας άδειας και πρέπει να καταβάλλεται εγκαίρως, δηλαδή πριν ξεκινήσει η άδεια, μαζί με τις αποδοχές αδείας. Υπολογίζεται με βάση τις τακτικές αποδοχές και τον χρόνο εργασίας, αλλά με σαφή ανώτατα όρια, ώστε να είναι προβλέψιμο και ελέγξιμο.
Αν ετοιμάζεστε να πάρετε άδεια, βεβαιωθείτε ότι γνωρίζετε πότε καταβάλλεται το επίδομα αδείας, πώς υπολογίζεται και τι προβλέπει η νομοθεσία για τη χορήγηση της άδειας. Έτσι, θα φύγετε πιο ήρεμοι, έχοντας εικόνα για τα δικαιώματά σας και για τις υποχρεώσεις που πρέπει να τηρεί ο εργοδότης.
