Αντίστροφα μετρά ο χρόνος για τις καλοκαιρινές άδειες και, μαζί με τον προγραμματισμό των ημερών ξεκούρασης, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα βασικό ερώτημα για εργαζόμενους και εργοδότες: πότε πρέπει να πληρωθεί το επίδομα αδείας και με ποιον τρόπο υπολογίζεται.
Η εργατική νομοθεσία είναι σαφής: το επίδομα αδείας καταβάλλεται υποχρεωτικά πριν ξεκινήσει η άδεια, ταυτόχρονα με τις αποδοχές αδείας.
Πρόκειται για δικαίωμα που δεν «ακυρώνεται» ούτε συμψηφίζεται με τυχόν υψηλότερες αποδοχές που επιλέγει να δίνει μια επιχείρηση, αφού ο νόμος το αντιμετωπίζει ως ξεχωριστή, κατοχυρωμένη παροχή.
Παράλληλα, το πλαίσιο για τη χορήγηση της άδειας θέτει συγκεκριμένες προθεσμίες και κανόνες, ώστε η ετήσια άδεια να μην μένει στα χαρτιά. Έτσι, είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τι ισχύει για την καταβολή, τον υπολογισμό και τις υποχρεώσεις που απορρέουν για κάθε πλευρά.
Πότε πρέπει να καταβληθεί το επίδομα αδείας
Σύμφωνα με την εργατική νομοθεσία, ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει στον εργαζόμενο, κατά την έναρξη της ετήσιας άδειας, τόσο:
– τις αποδοχές αδείας (δηλαδή τις αποδοχές που θα έπαιρνε ο εργαζόμενος αν εργαζόταν κανονικά), όσο και
– το επίδομα αδείας.
Με απλά λόγια, ο εργαζόμενος δεν πρέπει να περιμένει να επιστρέψει από την άδεια για να πληρωθεί. Το επίδομα αδείας, μαζί με τις αποδοχές αδείας, προπληρώνονται πριν ή ακριβώς τη στιγμή που ξεκινά η άδεια, ώστε ο εργαζόμενος να έχει οικονομική κάλυψη στη διάρκεια της ανάπαυσής του.
Σημαντική διευκρίνιση: τα ποσά αυτά δεν μπορούν να συμψηφιστούν με τυχόν επιπλέον παροχές ή υψηλότερες αποδοχές που καταβάλλει η επιχείρηση. Δηλαδή, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι «το επίδομα αδείας περιλαμβάνεται» σε έναν υψηλότερο μισθό, αν δεν καταβάλλεται όπως προβλέπεται.
Επιπλέον, αν ο εργαζόμενος αιτηθεί άδεια και ο εργοδότης δεν τη χορηγήσει, τότε ενεργοποιούνται κυρώσεις σε επίπεδο οικονομικής επιβάρυνσης: ο εργοδότης υποχρεούται να καταβάλει τις αποδοχές της άδειας με προσαύξηση 100%. Η πρόβλεψη αυτή λειτουργεί ως αντικίνητρο για την αδικαιολόγητη καθυστέρηση ή άρνηση χορήγησης της ετήσιας άδειας.
Πώς υπολογίζεται το επίδομα αδείας
Ο υπολογισμός του επιδόματος αδείας βασίζεται στον χρόνο εργασίας και στις τακτικές αποδοχές του εργαζομένου. Ως «τακτικές αποδοχές» νοούνται οι συνήθεις αποδοχές που λαμβάνει ο εργαζόμενος και που θα ελάμβανε αν εργαζόταν κανονικά (όπως μισθός ή ημερομίσθιο, και γενικά ό,τι καταβάλλεται σταθερά και τακτικά).
Οι βασικοί κανόνες που ισχύουν για το επίδομα αδείας είναι οι εξής:
– Το επίδομα αδείας αντιστοιχεί στο σύνολο των τακτικών αποδοχών που λαμβάνει ο εργαζόμενος κατά την άδειά του, με ανώτατα όρια που θέτει ο νόμος.
– Για όσους αμείβονται με μηνιαίο μισθό, το επίδομα αδείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 15 ημερών.
– Για όσους αμείβονται με ημερομίσθιο, κατά μονάδα εργασίας, με ποσοστά ή με άλλο τρόπο, το επίδομα αδείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 13 ημερών.
Στην πράξη, οι πιο συνηθισμένες εφαρμογές είναι:
– Εργαζόμενος με μηνιαίο μισθό: δικαιούται επίδομα αδείας ίσο με μισό μηνιαίο μισθό.
– Εργαζόμενος με ημερομίσθιο: δικαιούται επίδομα αδείας έως 15 ημερομίσθια (με βάση τον τρόπο που εφαρμόζεται συνήθως ο κανόνας στην αγορά εργασίας, ανάλογα και με τα επιμέρους δεδομένα της απασχόλησης).
Επειδή ο ακριβής υπολογισμός μπορεί να επηρεάζεται από το είδος αμοιβής και τον χρόνο απασχόλησης μέσα στο έτος, έχει σημασία να λαμβάνονται υπόψη οι πραγματικές τακτικές αποδοχές και η σχέση εργασίας όπως ισχύει (π.χ. πλήρης ή άλλη μορφή απασχόλησης). Σε κάθε περίπτωση, το επίδομα αδείας ακολουθεί τον πυρήνα της λογικής του νόμου: να αποτυπώνει τις τακτικές αποδοχές, χωρίς όμως να ξεπερνά τα ανώτατα όρια που προβλέπονται.
Τι ισχύει για τη χορήγηση της ετήσιας άδειας
Η ετήσια άδεια με αποδοχές δεν είναι «προαιρετική» παροχή, αλλά θεμελιώδες εργασιακό δικαίωμα. Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες υποχρεώσεις για τον εργοδότη και αντίστοιχα δικαιώματα για τον εργαζόμενο, ώστε η άδεια να χορηγείται εγκαίρως και οργανωμένα.
Βασικά σημεία που πρέπει να γνωρίζετε:
– Ο εργαζόμενος δικαιούται ετήσια άδεια με αποδοχές, η οποία χορηγείται σε συνεννόηση με τον εργοδότη, ώστε να εξυπηρετούνται και οι ανάγκες της επιχείρησης.
– Ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει την άδεια μέσα σε δύο μήνες από την υποβολή της σχετικής αίτησης του εργαζομένου.
– Τουλάχιστον οι μισοί εργαζόμενοι κάθε επιχείρησης πρέπει να λάβουν την καλοκαιρινή τους άδεια στο διάστημα από 1η Μαΐου έως και 30 Σεπτεμβρίου, ώστε να διασφαλίζεται η δυνατότητα θερινής ανάπαυσης σε ευρεία κλίμακα.
Τέλος, κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας υπάρχει και μια κρίσιμη δικλείδα προστασίας: απαγορεύεται η απόλυση του εργαζομένου όσο βρίσκεται σε άδεια. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει την ουσιαστική άσκηση του δικαιώματος και αποτρέπει πρακτικές πίεσης ή εκφοβισμού.
