Οι εργοδότες είναι υποχρεωμένοι να καταβάλουν το επίδομα αδείας στον εργαζόμενο πριν από την έναρξη της καλοκαιρινής (ή οποιασδήποτε ετήσιας) άδειας. Πρόκειται για μια παροχή που συνδέεται άμεσα με την ανάπαυση του μισθωτού και δεν αποτελεί «μπόνους» που μπορεί να δοθεί όποτε βολεύει την επιχείρηση. Γι’ αυτό και ο νόμος είναι σαφής: το επίδομα αδείας προκαταβάλλεται, καταβάλλεται μαζί με τις αποδοχές αδείας στην αρχή της άδειας και δεν συμψηφίζεται με τυχόν υψηλότερες αποδοχές που καταβάλλονται οικειοθελώς από τον εργοδότη.
Παράλληλα, αν ο εργοδότης δεν χορηγήσει την άδεια που δικαιούται και ζήτησε ο εργαζόμενος, τότε δεν «τελειώνει» το θέμα με μια απλή μεταφορά ημερομηνιών. Σε αυτή την περίπτωση, ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει τις αποδοχές αδείας με προσαύξηση 100%, δηλαδή διπλάσιες, ως κύρωση για τη μη χορήγηση της άδειας.
Επίδομα αδείας: Πότε καταβάλλεται και τι ισχύει με την προκαταβολή
Το επίδομα αδείας πληρώνεται πριν από την έναρξη της άδειας. Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι, την ημέρα που ξεκινά η άδεια (ή ακριβώς πριν), ο εργαζόμενος πρέπει να λάβει:
– τις αποδοχές αδείας (δηλαδή τα χρήματα που θα έπαιρνε αν εργαζόταν κανονικά το διάστημα της άδειας), και
– το επίδομα αδείας.
Σημαντική λεπτομέρεια: τόσο οι αποδοχές αδείας όσο και το επίδομα αδείας καταβάλλονται προκαταβολικά κατά την έναρξη της άδειας. Δεν επιτρέπεται να μετατεθούν «για τον επόμενο μήνα» ή να ενσωματωθούν σε μεταγενέστερη μισθοδοσία, εφόσον ο εργαζόμενος ξεκινά την άδειά του.
Επίσης, δεν συμψηφίζονται με άλλες αποδοχές που τυχόν δίνει ο εργοδότης (π.χ. πάνω από τα νόμιμα). Με απλά λόγια, το επίδομα αδείας δεν «χάνεται» επειδή κάποιος αμείβεται καλύτερα ή παίρνει άλλες παροχές.
Τι θεωρούνται «συνήθεις αποδοχές» κατά την άδεια
Κατά τη διάρκεια της άδειας, ο μισθωτός δικαιούται τις λεγόμενες «συνήθεις αποδοχές». Δηλαδή, τα χρήματα που θα έπαιρνε αν εργαζόταν κανονικά την ίδια περίοδο.
Αυτό περιλαμβάνει τις τακτικές, πράγματι καταβαλλόμενες αποδοχές (ό,τι πληρώνεται σταθερά και συστηματικά), ώστε ο εργαζόμενος να μην βρίσκεται σε οικονομική δυσκολία ακριβώς τη στιγμή που πρέπει να ξεκουραστεί. Η φιλοσοφία είναι ότι η άδεια είναι χρόνος ανάπαυσης, όχι χρόνος «μειωμένου εισοδήματος».
Πώς υπολογίζεται το επίδομα αδείας και ποιο είναι το ανώτατο όριο
Το επίδομα αδείας υπολογίζεται με βάση τον χρόνο εργασίας και ισούται με το σύνολο των τακτικών συνήθων αποδοχών που αντιστοιχούν στο διάστημα της άδειας. Ωστόσο, η νομοθεσία θέτει ανώτατα όρια, ώστε το επίδομα αδείας να μην υπερβαίνει συγκεκριμένο πλαφόν:
– Για εργαζόμενους που αμείβονται με μηνιαίο μισθό, το επίδομα αδείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 15 ημερών.
– Για εργαζόμενους που αμείβονται με ημερομίσθιο ή κατά μονάδα εργασίας ή με ποσοστά ή με άλλο τρόπο, δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 13 ημερών.
Σε γενικές γραμμές, ισχύει ότι:
– ο εργαζόμενος με μισθό δικαιούται μέχρι μισό μηνιαίο μισθό ως επίδομα αδείας,
– ο εργαζόμενος με ημερομίσθιο δικαιούται μέχρι 15 ημερομίσθια ως επίδομα αδείας (εντός του πλαισίου που προβλέπεται ανά περίπτωση υπολογισμού).
Για πιο ακριβή εικόνα, οι εργαζόμενοι μπορούν να υπολογίσουν το ποσό που δικαιούνται μέσω της online εφαρμογής του ΚΕΠΕΑ, συμπληρώνοντας τα στοιχεία της εργασιακής τους σχέσης και των αποδοχών τους.
Τι γίνεται αν δεν δοθεί άδεια: Υποχρέωση πληρωμής με προσαύξηση 100%
Αν ο εργαζόμενος ζητήσει άδεια και ο εργοδότης δεν τη χορηγήσει, τότε ενεργοποιείται μια ιδιαίτερα αυστηρή πρόβλεψη: ο εργοδότης υποχρεούται να πληρώσει τις αποδοχές αδείας με προσαύξηση 100%.
Πρόκειται για μέτρο που προστατεύει στην πράξη το δικαίωμα ανάπαυσης. Η άδεια δεν είναι προαιρετική. Δεν μπορεί να «αντικατασταθεί» αυθαίρετα με εργασία και μια απλή καταβολή των κανονικών αποδοχών, ούτε να αναβάλλεται επ’ αόριστον χωρίς συνέπειες.
Χορήγηση ετήσιας άδειας: Προθεσμίες και κανόνες για το καλοκαίρι
Η ετήσια άδεια χορηγείται σε συνεννόηση με τον εργαζόμενο. Αν ο εργαζόμενος κάνει αίτηση για άδεια, ο εργοδότης οφείλει να τη χορηγήσει εντός δύο μηνών από το αίτημα.
Για την καλοκαιρινή περίοδο ισχύει επιπλέον κανόνας οργάνωσης: από 1 Μαΐου έως 30 Σεπτεμβρίου, πρέπει να δοθεί άδεια τουλάχιστον στους μισούς εργαζόμενους μιας επιχείρησης. Η πρόβλεψη αυτή λειτουργεί ως «οδικός χάρτης» ώστε να εξασφαλίζεται ότι η άδεια πράγματι λαμβάνεται μέσα στο καλοκαίρι και δεν μετατρέπεται σε θεωρητικό δικαίωμα.
Τέλος, κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας απαγορεύεται η απόλυση του εργαζόμενου, ενισχύοντας την προστασία του σε μια περίοδο που δεν βρίσκεται ενεργά στην εργασία του.
