Υποχρεωμένοι είναι οι εργοδότες να καταβάλουν το επίδομα αδείας στον εργαζόμενο πριν από την έναρξη της άδειάς του, ώστε ο μισθωτός να μπορεί να καλύψει έγκαιρα τα έξοδα των διακοπών ή της ξεκούρασης που δικαιούται. Το επίδομα αδείας δεν είναι «μπόνους» κατά την κρίση της επιχείρησης, αλλά νόμιμη παροχή που συνδέεται άμεσα με την ετήσια άδεια και πρέπει να χορηγείται σωστά, στον σωστό χρόνο και στο σωστό ποσό.
Παράλληλα, είναι σημαντικό να γνωρίζουν εργαζόμενοι και εργοδότες ότι το επίδομα αδείας δεν συμψηφίζεται με άλλες αποδοχές, ακόμη και αν καταβάλλονται υψηλότερες από τις νόμιμες. Με απλά λόγια, δεν «καλύπτεται» επειδή ο εργαζόμενος λαμβάνει κάποιο επίδομα, πρόσθετη παροχή ή καλύτερο μισθό: το επίδομα αδείας καταβάλλεται όπως προβλέπεται.
Επίδομα αδείας: Πότε πρέπει να καταβληθεί
Ο βασικός κανόνας είναι ξεκάθαρος: το επίδομα αδείας (μαζί με τις αποδοχές αδείας) προκαταβάλλεται κατά την έναρξη της άδειας. Αυτό σημαίνει ότι ο εργοδότης δεν μπορεί να το μεταθέσει «για αργότερα», ούτε να το πληρώσει μετά την επιστροφή του εργαζόμενου στην εργασία.
Επιπλέον, η ετήσια άδεια χορηγείται σε συνεννόηση με τον εργαζόμενο. Αν ο μισθωτός υποβάλει αίτημα άδειας, η επιχείρηση οφείλει να την χορηγήσει εντός δύο μηνών από την ημερομηνία του αιτήματος, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο. Ειδικά για την καλοκαιρινή περίοδο, προβλέπεται ότι από 1 Μαΐου έως 30 Σεπτεμβρίου πρέπει να δοθεί άδεια τουλάχιστον στους μισούς εργαζομένους μιας επιχείρησης, ώστε να καλύπτεται η ανάγκη θερινής ανάπαυσης.
Αξίζει να τονιστεί και κάτι ακόμη: κατά τη διάρκεια της ετήσιας άδειας απαγορεύεται η απόλυση του εργαζόμενου. Η άδεια είναι χρόνος προστατευμένος και δεν μπορεί να μετατραπεί σε «παράθυρο» για δυσμενείς μεταβολές.
Τι σημαίνουν «συνήθεις αποδοχές» κατά την άδεια
Κατά τη διάρκεια της άδειας, ο εργαζόμενος δικαιούται τις «συνήθεις αποδοχές». Πρόκειται για τις αποδοχές που θα ελάμβανε αν εργαζόταν κανονικά στην επιχείρηση το ίδιο χρονικό διάστημα. Ο στόχος της νομοθεσίας είναι σαφής: η άδεια δεν πρέπει να οδηγεί σε οικονομική απώλεια για τον μισθωτό.
Έτσι, τόσο οι αποδοχές αδείας όσο και το επίδομα αδείας καταβάλλονται με βάση τις πραγματικά καταβαλλόμενες τακτικές αποδοχές, όπως αυτές διαμορφώνονται στη συνήθη μισθοδοσία.
Πώς υπολογίζεται το επίδομα αδείας και ποιο είναι το ανώτατο όριο
Το επίδομα αδείας υπολογίζεται με βάση τον χρόνο εργασίας και ισούται με το σύνολο των τακτικών, συνήθων αποδοχών που αντιστοιχούν στις ημέρες της άδειας. Ωστόσο, η νομοθεσία θέτει συγκεκριμένα «ταβάνια», ώστε να υπάρχει ανώτατο όριο στην παροχή:
– Για όσους αμείβονται με μηνιαίο μισθό, το επίδομα αδείας δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 15 ημερών.
– Για όσους αμείβονται με ημερομίσθιο (ή κατά μονάδα εργασίας, με ποσοστά ή άλλο τρόπο), δεν μπορεί να υπερβαίνει τις αποδοχές 13 ημερών.
Στην πράξη, αυτό μεταφράζεται σε έναν απλό κανόνα που βοηθά πολλούς εργαζόμενους να καταλάβουν τι δικαιούνται:
– Αν αμείβεστε με μισθό, δικαιούστε έως μισό μηνιαίο μισθό ως επίδομα αδείας.
– Αν αμείβεστε με ημερομίσθιο, δικαιούστε έως 15 ημερομίσθια ως επίδομα αδείας.
Φυσικά, το τελικό ποσό επηρεάζεται από τη διάρκεια της απασχόλησης και το πόσο χρόνο έχετε εργαστεί μέσα στο έτος, καθώς το δικαίωμα άδειας και οι αντίστοιχες αποδοχές «χτίζονται» με τον χρόνο εργασίας.
Για όσους θέλουν να κάνουν γρήγορα και με ακρίβεια τον υπολογισμό, υπάρχει και σχετική online εφαρμογή του ΚΕΠΕΑ που βοηθά τον εργαζόμενο να εκτιμήσει το ποσό που δικαιούται.
Τι γίνεται αν ο εργοδότης δεν χορηγήσει άδεια
Αν ο εργαζόμενος ζητήσει άδεια και ο εργοδότης δεν τη χορηγήσει, τότε η υποχρέωση δεν εξαφανίζεται—αντίθετα, γίνεται βαρύτερη. Σε αυτή την περίπτωση, ο εργοδότης οφείλει να καταβάλει τις αποδοχές του χρόνου αδείας με προσαύξηση 100%. Πρόκειται για ρύθμιση που λειτουργεί αποτρεπτικά, ώστε να μην «μπλοκάρεται» η άδεια και να προστατεύεται στην πράξη το δικαίωμα ξεκούρασης.
Το συμπέρασμα που πρέπει να κρατήσετε
Το επίδομα αδείας είναι ένα σαφώς κατοχυρωμένο δικαίωμα, με συγκεκριμένο χρόνο καταβολής και συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού. Καταβάλλεται πριν από την έναρξη της άδειας, δεν συμψηφίζεται με άλλες αποδοχές, βασίζεται στις συνήθεις τακτικές αποδοχές και υπόκειται σε ανώτατα όρια (15 ημέρες για μισθωτούς, 13 ημέρες για ημερομίσθιους). Και αν η άδεια δεν χορηγηθεί όπως πρέπει, ο εργοδότης επιβαρύνεται με προσαύξηση 100% στις αποδοχές αδείας. Με λίγα λόγια, γνωρίζοντας τους κανόνες για το επίδομα αδείας, μπορείτε να ελέγξετε τι δικαιούστε και πότε πρέπει να το λάβετε, χωρίς ασάφειες και χωρίς καθυστερήσεις.
